I SA/Gd 285/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. T.-J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 i umorzenia postępowania w sprawie postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik E. T.-J. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] zwrócił się o przyznanie skarżącej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniósł także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do akt sprawy o sygn. I SA/Gd 898/09, które w jego ocenie potwierdzają zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w niniejszej sprawie. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF strona uzupełniła w dniu 13 kwietnia 2010 r. (data stempla pocztowego). Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, na jej utrzymaniu pozostaje dwoje małoletnich dzieci, jedynym źródłem utrzymania rodziny są osiągane przez nią dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie około 1.000 zł miesięcznie, które – jak wynika z treści skargi – pozwalają jej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych, poza domem o powierzchni około 80 m2 oraz nieruchomością rolną o powierzchni około 14 ha, nie posiada innego majątku, w tym przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz oszczędności, papierów wartościowych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z faktem, że z dokumentów dołączonych do sprawy o sygn. akt I SA/Gd 898/09, na które powołuje się pełnomocnik wnioskodawczyni wynikało, że jej sytuacja finansowa jest znacznie lepsza niż przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaś we wniosku złożonym w niniejszej sprawie podała ona takie same dane, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 10 maja 2010 r.) zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2009 r., (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej matkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku nieposiadania przez matkę konta – złożenia przez nią stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) oświadczenia w przedmiocie aktualnie pobieranych świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, (4) oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (6) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość jej innych zobowiązań (wobec KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), (7) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, itp.), (8) dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanej matce renty, (9) dokumentu potwierdzającego wysokość przekazywanych na rzecz dzieci alimentów. Jednocześnie poinformowano skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wnioskodawczyni żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożyła. Uznać zatem należało, że nie dokonała ona wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją aktualną sytuację finansową. Podkreślić należy, iż uchylenie się przez skarżącą od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Natomiast dokumenty przedłożone przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 898/09 (które – mając na uwadze zgłoszony przez pełnomocnika wnioskodawczyni wniosek – pozostają aktualne także w niniejszej sprawie) nie potwierdzają trudnej sytuacji finansowej skarżącej. Przypomnieć należy, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 898/09 prawomocnym postanowieniem z dnia 5 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że poza zadeklarowanym dochodem z gospodarstwa rolnego w wysokości około 1.000 zł miesięcznie, osiąga ona także dochody z tytułu alimentów regularnie przekazywanych na rzecz małoletnich dzieci, korzysta ze świadczeń rodzinnych, uzyskuje dodatkowe dochody ze sprzedaży internetowej za pośrednictwem portalu Allegro oraz w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi (na dzień 9 lutego 2010 r. była to kwota 4.441,60 zł). Dochód uzyskuje również pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym matka, której wypłacana jest renta w kwocie 465,56 zł. Nadto, Sąd wskazał, że skarżąca ponosi koszty związane z używaniem sześciu telefonów komórkowych, za które opłaca abonament i doładowuje konta na kartach, dokonywała także jednorazowych zakupów kosmetyków na kwoty 392,54 zł, 156,93 zł, 741,39 zł oraz 143,67 zł. W okresie od 1 października 2009 r. do 9 lutego 2010 r., dokonała za pomocą serwisu Allegro zakupów na kwotę ok. 3000 zł. Wysokość tego rodzaju wydatków uznano za niewspółmierną w stosunku do dochodu osiąganego (według oświadczenia) wyłącznie z tytułu gospodarstwa rolnego. Nie sposób ich zaliczyć także do koniecznych kosztów utrzymania skarżącej i jej dzieci. Za okoliczności, które przeczą twierdzeniom wnioskodawczyni o jej trudnej sytuacji finansowej Sąd uznał również fakt, że korzysta ona z kredytu konsumpcyjnego zaciągniętego w dniu 18 grudnia 2008 r., którego miesięczne raty wynoszą 120,05 zł i który spłaca terminowo. W ocenie Sądu ustalenia przyjęte na podstawie przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów nie pozwalają uznać, że znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Skoro, jak już wskazano dokumenty, na podstawie których Sąd dokonał powyższej oceny pozostają aktualne także w niniejszej sprawie, a wnioskodawczyni (pomimo wezwania) nie przedłożyła dokumentów, które przeczyłyby przyjętym przez Sąd w postanowieniu z dnia 5 maja 2010 r. ustaleniom, to w niniejszej sprawie uznać należało, że nie wykazała ona, że poniesienie przez nią kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, który zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) ma charakter wpisu stałego i w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawczyni nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.