I SA/Gd 286/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania podatkowego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję organu podatkowego, pełnomocnik S. S. zwrócił się o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 1 kwietnia 2014 r. (data stempla pocztowego). W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, obecnie jedynym źródłem jego miesięcznych dochodów, które wynoszą 1.200 zł brutto jest umowa cywilnoprawna, ww. środki w całości przeznacza na porycie swoich kosztów utrzymania, do których zaliczył wydatki na opłaty za energię elektryczną (200 zł), gaz (250 zł), wodę (50 zł) oraz zakup leków (100 zł), wyżywienia (500 zł) i środków czystości (100 zł). Referendarz sądowy uznał oświadczenie wnioskodawcy zawarte w przedmiotowym wniosku za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2014 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zobowiązał wnioskodawcę (przez pełnomocnika) do przedłożenia: 1) odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), jeżeli zostały złożone przez wnioskodawcę, bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych za ten rok; 2) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych oraz rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku zamknięcia konta bankowego prowadzonego dla potrzeb działalności gospodarczej, w związku z zawieszeniem jej wykonywania z dniem 1 stycznia 2014 r. – zaświadczenia z banku o jego zamknięciu; 3) dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznych dochodów wnioskodawcy z tytułu umowy cywilnoprawnej (w kwocie brutto i netto) oraz średniego dochodu osiągniętego w okresie ostatnich trzech miesięcy (w kwotach netto i brutto); 4) oświadczenia, czy wnioskodawca nadal otrzymuje świadczenia emerytalno-rentowe; jeżeli tak – przedłożenia dowodu, z którego wynikałaby ich miesięczna wysokość (w kwocie brutto i netto); 5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 6) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawcę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, itp.) oraz wydatków na zakup leków; 7) w związku z zadeklarowaną kwotą wydatków, które przewyższają kwotę zadeklarowanych przez wnioskodawcę dochodów oraz brakiem zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawcę, z jakich środków ponosi on wszystkie konieczne koszty utrzymania oraz koszty zastępstwa procesowego z wyboru w niniejszej sprawie; 8) oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymuje (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową, w tym także od członków rodziny, jak również czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter przyznanej pomocy oraz jej wysokość. Poinformowano przy tym wnioskodawcę, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem przedmiotowego wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Dnia 30 kwietnia 2014 r. pełnomocnik wnioskodawcy zwrócił się o przedłużenie terminu do przedstawienia dokumentów określonych w wezwaniu do dnia 30 maja 2014 r. wskazując, że jego mocodawca obecnie przebywa poza granicami kraju. Termin ten, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 maja 2014 r., został wnioskodawcy przedłużony zgodnie z żądaniem. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik wnioskodawcy nadesłał następujące dokumenty: - odpisy zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-36L i PIT-37), w których wnioskodawca wykazał stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 405.695,07 zł, deklarując przychód w kwocie 8.444.417,53 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 8.850.112,60 zł oraz dochód z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych w wysokości 8.604,52 zł; - kopię potwierdzenia uiszczenia zryczałtowanego podatku dochodowego za kwiecień 2014 r. w kwocie 51 zł z tytułu wynajmu dwóch lokali wraz z oświadczeniem pełnomocnika, który wyjaśnił, że wnioskodawca tytułu wynajmu dwóch lokali osiąga dochód w wysokości 600 zł brutto miesięcznie; - kopie faktur za gaz (za okres od 1 marca do 12 maja 2014 r.) oraz dostawę wody (za kwiecień 2014 r.) na łączną kwotę 745,68 zł oraz oświadczenie pełnomocnika, z którego wynika, że wnioskodawca ponosi także opłatę za wywóz śmieci w wysokości 176 zł (kwartalnie), natomiast obecnie nie ponosi opłat za energię elektryczną, z uwagi na powstałą nadpłatę; - historię osobistego rachunku bankowego o numerze [...] prowadzonego przez [...] za okres od 1 marca do 30 maja 2014 r., którego saldo bieżące przez cały ww. okres rozliczeniowy wynosiło 1.910,24 zł i na który w marcu br. ZUS przekazał świadczenie w kwocie 734,23 zł; - oświadczenie pełnomocnika, zgodnie z którym wnioskodawca nie posiada pojazdów mechanicznych ani żadnego innego majątku. W dołączonym piśmie z dnia 30 maja 2014 r. pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, że koszty zastępstwa procesowego, jak i sposób rozliczenia objęte są tajemnicą adwokacką. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przed przystąpieniem do oceny przedmiotowego wniosku podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); 2) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia) oraz 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 powołanego rozporządzenia). W ocenie referendarza sądowego analiza przedłożonego materiału dowodowego i ustalone na jego podstawie okoliczności nie pozwalają przyjąć, że wnioskodawca nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wnioskodawca prowadzi sam gospodarstwo domowe, pomimo, że z dniem 1 stycznia 2014 r. zawiesił on wykonywanie działalności gospodarczej (dowód: wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP), to posiada stałe źródła utrzymania w postaci świadczenia z ZUS oraz wynajmu lokali. Miesięczny dochód z ww. tytułów wynosi 1.283,23 zł netto. Na dzień 30 maja 2014 r. na rachunku bankowym zgromadził środki w łącznej wysokości 1.910,24 zł, których wysokość nie uległa zmianie od dnia 24 marca 2014 r. Co więcej, od 1 kwietnia 2014 r. na koncie wnioskodawcy, z którego wyciąg przedłożył nie dokonano żadnych operacji. Zauważyć należy, że w świetle oświadczenia złożonego na druku PPF oraz przedstawionych dokumentów wnioskodawca wydatkuje w zasadzie cały uzyskiwany dochód na pokrycie swoich bieżących kosztów utrzymania (po uwzględnieniu udokumentowanych opłat oraz zadeklarowanej kwoty wydatków na wyżywienie, zakup leków i środków czystości do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota około 118 zł). W tak ustalonym stanie faktycznym należy zadać pytanie, w jaki sposób wnioskodawca jest w stanie poczynić jakiekolwiek oszczędności. Te zaś, jak wynika z przedłożonego zestawienia rachunków klienta, zgromadził i to w kwocie przewyższającej wysokość osiąganych miesięcznych dochodów. Biorąc pod uwagę powyższe w realiach sprawy nie można uznać, że sytuacja finansowa wnioskodawcy uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wnioskodawca posiada bowiem stałe źródła dochodów, które nie podlegają zajęciu egzekucyjnemu i z których nie tylko zaspokaja bieżące koszty swojego utrzymania, ale ma także możliwość poczynienia oszczędności, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Przyjąć także należało, że nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej ani z pomocy finansowej innych osób, w tym członków rodziny, gdyż – pomimo wyraźnego wezwania sformułowanego w punkcie 1 lit. h) zarządzenia z dnia 11 kwietnia 2014 r. – w żaden sposób się do niej nie odniósł. Natomiast jak już wskazano powyżej prawo pomocy przysługuje tym osobom, które znajdują się trudnej – co należy podkreślić – sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych. Reasumując, w świetle przedstawionych ustaleń przyjąć należało, że wnioskodawca jest w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności nie potwierdzają, że jego aktualna sytuacja uniemożliwia mu ich poniesienie. Co więcej, prowadzą one do wręcz odmiennych wniosków. Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.