I SA/Gd 289/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. D. T. wnioskiem z dnia 1 marca 2010 r. (data stempla pocztowego) zwróciła się o ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, jedynym źródłem utrzymania małżonków jest osiągany przez męża dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.200 zł brutto miesięcznie (skarżąca jest osobą bezrobotną i nie osiąga dochodów), majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 70,5 m2, gorzelnia rolnicza oraz ciągnik rolniczy marki [...], rok produkcji 1988, posiadają oni zadłużenie z tytułu zaciągniętej pożyczki w kwocie 286.000 zł, koszty miesięcznego utrzymania, do których zaliczono opłaty za czynsz oraz media, wynoszą 850 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 marca 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 15 marca 2010 r.) wnioskodawczyni zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (2) dokumentu potwierdzającego, że ma ona status osoby bezrobotnej (decyzja/zaświadczenia z urzędu pracy), (3) dokumentu potwierdzającego aktualną miesięczną wysokość dochodów z tytułu wypłacanej małżonkowi emerytury, (4) oświadczenia złożonego przez męża, czy nadal prowadzi działalność gospodarczą w formie gorzelni; jeżeli nie – przedłożenia odpisu z ewidencji działalności gospodarczej o jej wykreśleniu, bądź zawiadomienia o zawieszeniu jej wykonywania; jeśli tak – dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) oraz kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, odpisu złożonego zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami oraz wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej (gorzelni) wraz z historią dokonanych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy, (5) oświadczenia w przedmiocie przysługujących małżonkom płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; nadesłania odpisu decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania dopłat wraz z oświadczeniem czy dopłaty zostały przekazane oraz dołączenia stosownych dokumentów w tym zakresie, (6) dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych kosztów utrzymaniem (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, telefon, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię, jej męża pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz wartości), (8) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez małżonków miesięcznych rat kredytowych. Z wymaganych dokumentów źródłowych skarżąca przedłożyła zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy z dnia 22 marca 2010 r., z którego wynika, iż jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, odpis decyzji z dnia (?) marca 2009 r. o waloryzacji emerytury męża do kwoty 2.486,05 zł netto, kopie potwierdzeń uiszczenia w dniach 10 stycznia, 9 lutego i 10 marca 2010 r. opłat za: ubezpieczenie na życie męża za okres od stycznia do marca 2010 r. w wysokości 45 zł, energię elektryczną w wysokości 143,02 zł, mieszkanie w wysokości 500 zł, telefon w wysokości 85,93 zł oraz rat zaciągniętych dwóch pożyczek (kredytów) bankowych w łącznej kwocie 1.240,19 zł, zaświadczenie z banku z dnia 3 marca 2010 r. o wysokości zaciągniętego kredytu, terminie jego całkowitej spłaty oraz miesięcznej racie wynoszącej 581,69 zł. Z dokumentów związanych z prowadzoną przez współmałżonka działalnością gospodarczą przedstawiła: odpis księgi przychodów i rozchodów, z której zapisów wynika, że rok 2009 zakończył stratą w wysokości 106.858,73 zł (wydatki poniesione na zakup towarów i materiałów handlowych w kwocie 1.400.430,47 zł przewyższyły bowiem wysokość osiągniętego przychodu w kwocie 1.293.571,74 zł), kopię zaświadczenia z banku z dnia 10 listopada 2009 r. o wysokości obrotów na rachunku po stronie Wn i Ma w okresie od października 2008 r. do września 2009 r. oraz o spłacie odsetek od limitu debetowego w kwocie 226,83 zł, kopię wyciągu z rachunku związanego z obsługą udzielonego kredytu obrotowego w wysokości 80.000 zł, którego miesięczna rata kapitałowa wynosi 1.167,97 zł (w marcu 2010 r. rata wraz z odsetkami i opłatą za obsługę nieterminowych płatności wyniosła 2.436,70 zł), kopie pisma "A" z dnia 10 grudnia 2009 r. o wysokości łącznego zadłużenia wynoszącego 119.145,65 zł (raz z odsetkami) z tytułu udzielonych pożyczek, kopię umowy kredytu obrotowego nieodnawialnego udzielonego w kwocie 120.000 zł na okres od 12 marca 2010 r. do 1 marca 2013 zł na spłatę pożyczek w "A" oraz kopię umowy kredytu w rachunku bieżącym udzielonego w kwocie 100.000 zł na okres od 13 marca 2010 r. do 12 marca 2011 zł na finansowanie bieżących zobowiązań wynikających z wykonywanej działalności. Z treści złożonego dodatkowo oświadczenia wynika, że małżonkom nie przysługują płatności przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej małżonków, zaś dokumenty, które nadesłała przedstawione zostały w sposób selektywny tak by potwierdzały trudną sytuację finansową jej i współmałżonka. Za taką oceną przemawiają następujące okoliczności: Skarżąca uchyliła się od przedłożenia dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) z gorzelni oraz kosztów uzyskania przychodów z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy. Nie przedstawiła także żądanego odpisu zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, zawierającego informacje o wszystkich posiadanych przez męża rachunkach bankowych związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, jak również wyciągów z tych rachunków wraz z historią dokonanych na nich operacji (wpłat, wypłat, przelewów) w okresie ostatnich trzech miesięcy. Powyższemu żądaniu nie czyni zadość odpis księgi przychodów i rozchodów, która obrazuje łączną wysokość osiągniętego przychodu i poniesionych kosztów w okresie od stycznia do grudnia 2009 r. oraz kopia zaświadczenia z banku z dnia 10 listopada 2009 r. W konsekwencji aktualna wysokość przychodów (dochodów) osiąganych przez współmałżonka z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz pozostająca do jego dyspozycji kwota środków pieniężnych nadal pozostaje niewyjaśniona. Natomiast fakt zaciągnięcia przez męża wnioskodawczyni w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą znacznych zobowiązań kredytowych nie oznacza jeszcze, iż małżonkowie znajdują się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby ich do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Bezspornym jest, że udzielając tych kredytów, banki dokonały oceny zdolności kredytobiorcy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jego sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów. W tym miejscu podkreślić trzeba, że przychody współmałżonka z gorzelni zarówno w roku 2008, jak i w rok 2009 przekroczyły kwotę miliona złotych (dowód: k. 25 akt sądowych). Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że kredyty w łącznej wysokości 220.000 zł udzielone zostały współmałżonkowi w marcu 2010 r. Małżonkowie nie złożyli również oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na każdego z nich pojazdów mechanicznych. Z akt sądowych sprawy wynika zaś, że mąż wnioskodawczyni jest właścicielem samochodu osobowego [...], rok produkcji 1999 (dowód: k. 43). Odnosząc się do udokumentowanych dochodów z emerytury męża i ponoszonych przez małżonków wydatków związanych z bieżącymi kosztami ich utrzymania, w tym spłatą zaciągniętych zobowiązań wobec banków wskazać trzeba, że miesięcznie do dyspozycji małżonków pozostaje kwota 7,76 zł. Tym samym nie można przyjąć, że nie dysponują oni środkami pochodzącymi z wykonywanej przez męża działalności gospodarczej, pomimo że corocznie z tego tytuły wykazuje on stratę podatkową. Końcowo, zaznaczyć trzeba, że małżonkowie dysponują znacznym majątkiem. Posiadanie dwóch nieruchomości, w tym gorzelni rolniczej, która jest jednym ze źródeł dochodów małżonków oraz samochodu osobowego, ciągnika rolniczego wyklucza możliwość uznania skarżącej za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów postępowania. W tych okolicznościach faktycznych nie można przyjąć, że wnioskodawczyni nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Z tych wszystkich względów uznano, że skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.