I SA/Gd 290/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Kolanowski (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń NSA Ewa Kwarcińska Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 27 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Gd 290/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.) utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną Prezydenta Miasta z dnia [...] polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego E.A. ([...] zł). Stan faktyczny w sprawie przedstawia się następująco: Dnia 22 września 2004 r. Prezydent Miasta - działając jako organ egzekucyjny w oparciu o art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) - dokonał zajęcia wierzytelności w kwocie [...] zł. ([...] zł. - koszty egzekucyjne w tym koszty zajęcia [...] zł.; [...] zł. - kwota należności głównej; [...] - kwota odsetek za zwłokę) z rachunku bankowego w "A" S.A. [...] Oddział w [...], należącego do zobowiązanego - E.A.. Na powyżej opisaną czynność egzekucyjną, zobowiązany - E.A. złożył pismo nazwane skargą. W jego uzasadnieniu zobowiązany wskazał, iż organ egzekucyjny dochodzi zobowiązania, które wygasło na skutek przedawnienia. Mianowicie, zgodnie z art.70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe (m.in. z tytułu podatku od środków transportowych) przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a więc skoro podatek dotyczył 1997 r. to przedawnił się z końcem 2002 r. Zdaniem skarżącego, zgodnie z obowiązującym w roku wystawienia tytułów wykonawczych tj. w 2002 r. brzmieniem art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Zdaniem skarżącego samo wystawienie i doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną, gdyż czynność egzekucyjna winna zmierzać bezpośrednio do wyegzekwowania należności (np. pobranie pieniędzy od zobowiązanego, zajęcie rachunku bankowego, zajęcie wierzytelności). Okoliczność tę potwierdza, zdaniem skarżącego, nowelizacja art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie, którym orzekło o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną Prezydenta Miasta z dnia [...] polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność ([...] zł.) z rachunku bankowego należącego do E.A. "B". Na powyższe postanowienie E.A. złożył zażalenie, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie skargi. W uzasadnieniu zażalenia zarzucił naruszenie przez organ I instancji art. 7, art. 10 ust. l i art. 81 K.p.a. poprzez nie zastosowanie w postępowaniu norm wynikających z tych artykułów, a tym samym przyjęcie za udowodniony fakt przerwania biegu przedawnienia dochodzonego zobowiązania. W tym kontekście E.A. zakwestionował wyrażone w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia stwierdzenie, iż w dniu 18 października 2002 został spisany protokół o stanie majątkowym zobowiązanego i tym samym zostały podjęte czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, co w konsekwencji prowadziło do przerwania biegu przedawnienia. Zarówno zobowiązany, jak i jego żona - której zostały w tym samym dniu doręczone tytuły wykonawcze - nie przypominają sobie tego faktu. E.A. zarzucił, iż Kolegium przed wydaniem pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia nie umożliwiło stronie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się, co do jego treści, co skutkuje – jego zdaniem -naruszeniem art. 7, art. 10 i art. 81 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając jako organ nadzoru – wskazało, iż artykuł 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wprowadza możliwość wniesienia przez zobowiązanego skargi zarówno na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, jak też na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego lub egzekutora, przy czym - zgodnie z art.la pkt 2 ustawy -jako czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Kolegium stanęło na stanowisku, iż w piewrwszoinstancyjnym postępowaniu dokonano prawidłowej oceny materiału dowodowego i w konsekwencji słusznie uznano o zasadności i prawidłowości zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Organ II instancji nie podzielił twierdzeń strony dotyczących uchybień proceduralnych w pierwszoinstancyjnym postępowaniu (art. 7, art. 10, art. 81 K.p.a). W rozpoznawanej sprawie faktem jest, iż w dniu 18 października 2002 r. zostały doręczone zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych, a zatem w dniu tym - zgodnie z przepisem art.26 ust.5 pkt l ustawy - została wszczęta egzekucja administracyjna. Niewątpliwie też, działanie organu egzekucyjnego polegające na doprowadzeniu do wszczęcia egzekucji administracyjnej stanowiło czynność egzekucyjną w rozumieniu art. la pkt 2 ustawy, gdyż w sposób oczywisty działanie takie zmierzało do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skoro więc - zgodnie z art.70 §3 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. - bieg terminu przedawnienia zostawał przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, to uznać należało, iż w dniu doręczenia zobowiązanemu ww. tytułów wykonawczych, (tj. 18 października 2002 r.) został w istocie przerwany bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za 1997 r. Sam fakt doręczenia zobowiązanemu w dniu 18 października 2002 r. tytułu wykonawczego skutkował tym, iż w dniu tym nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia. Z tego też względu wyrażane przez stronę stanowisko o konieczności wyjaśnienia okoliczności sporządzenia i podpisania w dniu 18 października 2002 r. protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego nie ma znaczenia dla oceny przerwania biegu przedawnienia, skoro został on przerwany wskutek doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego E.A. zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów sądowych zarzucił organom naruszenie art. 7 i 15 k.p.a. co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego Kolegium, orzekając w II instancji, nie przeprowadziło postępowania, czego dowodzi fakt nie zbadania sprawy rzekomego spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, na co powoływał się organ orzekając w I instancji. Ponadto SKO poprzestało na stwierdzeniu faktu, że samo doręczenie odpisu tytułu wykonawczego powoduje przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania nie biorąc pod uwagę - zdaniem strony skarżącej - że z dniem l stycznia 2003 r. brzmienie art. 70 Ordynacji podatkowej uległo zmianie. Mocą zaś ustawy wprowadzającej wskazywana zmianę, w myśl art. 20 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie innych ustaw, do przedawnienia zobowiązań podatkowych należało stosować przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym tą ustawą; innymi słowy w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania zajęcia wierzytelności (22.09.2004 r.), a nie w brzmieniu obowiązującym w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (18.10.2002 r.). Na gruncie pierwotnego brzmienia Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostawał przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, natomiast na gruncie znowelizowanego brzmienia art. 70 Ordynacji podatkowej bieg ten zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Biorąc to pod uwagę, skarżący stoi na stanowisku, że dochodzono w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązanie z tytułu podatku od środków transportowych za 1997 r. przedawniło się z końcem roku 2002 r., a bieg tegoż przedawnienia nie został przerwany, gdyż środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego został zastosowany po okresie przedawnienia, tj. w dniu 22 września 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy o ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak pojmując rolę sądu, należy uznać, że w niniejszej sprawie skarga jest uzasadniona. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, dla oceny legalności postanowienia przede wszystkim należało zbadać znaczenie czynności podejmowanych przez skarżącego w świetle obowiązujących przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne w administracji. W ocenie Sądu, pismo strony postępowania z dnia 29 września 2004r. nazwane "skargą na czynność egzekucyjną" w swojej treści było żądaniem zobowiązanego do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W powołanym piśmie skarżący zawarł, bowiem zarzut przedawnienia dochodzonej należności. Zdaniem skarżącego przedawnienie nastąpiło już po doręczeniu tytułu wykonawczego wobec braku czynności egzekucyjnej ze strony organu egzekucyjnego. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego w październiku 2002r. nie przerwało biegu terminu przedawnienia, gdyż jak twierdzi skarżący, o żądnych czynnościach egzekucyjnych podejmowanych na podstawie doręczonych tytułów nie był informowany. Pismo nie zawierało natomiast cech charakterystycznych dla skargi w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga dotyczy, bowiem samych czynności wykonawczych postępowania, a nie okoliczności, które mogą być przedmiotem innych środków zaskarżenia. Organy mają obowiązek badać z urzędu w postępowaniu, czy wniesione skargi spełniają opisane warunki. W wyroku z 17 kwietnia 2004r. sygn. akt III SA 827/99, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga z art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie organy nie zbadały okoliczności dopuszczalności skargi, o której mowa w art. 54 powołanej ustawy. Spowodowało to, że błędnie odczytano wniosek skarżącego. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, organy przy rozpatrywaniu sprawy żądania i wnioski stron powinny odczytywać zgodnie z ich treścią, a nie według nazw nadanych przez strony postępowania. Organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę, co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma (wyrok NSA z 7 września 1994r. sygn. akt ONSA 1995r., Nr 3, poz. 120). Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma. Organ w sytuacji wątpliwości, co do treści żądania strony powinien, kierując się art. 7 k.p.a. wyjaśnić rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji rozpatrzenia żądania w określonym trybie. W niniejszym postępowaniu organ tego nie uczynił. Zawarty w piśmie zarzut przedawnienia jest charakterystyczny dla środka zaskarżenia, jakim są zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 ustawy). Jednak wobec upływu terminu do ich wniesienia, oraz powołania się na okoliczność upływu terminu biegu przedawnienia kilka miesięcy po doręczeniu tytułu wykonawczego, należało rozważyć, czy pisma nie należy traktować jako żądanie zobowiązanego wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Sąd zwraca także uwagę na błędny pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co do przerwy w biegu terminu przedawnienia. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, samo doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest pierwszą czynnością egzekucyjną, o której podatnik został powiadomiony i zgodnie z art. 70 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r., nie przerywa biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 14 stycznia 2005r., sygn. akt FSK 1218/04, publ. M.Pod 2005/2/2. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony postępowania. Od jego wyniku uzależniony będzie dalszy tryb postępowania i ewentualna decyzja o rozpoznaniu skargi na czynność egzekucyjną bądź przekazaniu pisma do rozpatrzenia przez organ właściwy w trybie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie wydane w pierwszej instancji. Ponadto Sąd orzekł o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi charakter sprawy, Sąd nie zawarł rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności w trybie art. 152 ustawy o ppsa.