I SA/Gd 290/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2009 r., złożonym na formularzu PPF, C. T. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (od połowy wpisu od skargi). Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę oraz przedłożoną (na wezwanie) dokumentacją źródłową otrzymuje on emeryturę w wysokości 2.486,05 zł netto (odpis decyzji o waloryzacji emerytury), prowadzi też działalność gospodarczą, która w 2008 r. przyniosła mu stratę w wysokości 194.811,75 zł (przy przychodach w wysokości 1.395.049,33 zł i kosztach ich uzyskania w kwocie 1.589.861,08 zł – odpis zeznania podatkowego za 2008 r.). Aktualnie, jak podał w oświadczeniu wnioskodawca, prowadzona przez niego działalność również nie przynosi dochodu. Analiza historii rachunku bankowego wnioskodawcy, związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, wykazała, że w okresie niespełna dwumiesięcznym, tj. od 14 marca do 7 maja 2009 r. zaksięgowano na tym rachunku wpływy od kontrahentów w łącznej wysokości 184.185,38 zł. W ramach tego rachunku przyznany został limit debetowy w wysokości 83.000 zł, który na dzień 19 maja 2009 r. został wykorzystany w kwocie 82.679,46 zł (odpis zaświadczenia z banku z dnia 20 maja 2009 r.). Wnioskodawca zaciągnął dla celów prowadzonej działalności gospodarczej również kredyt obrotowy, którego najbliższe (czerwcowa i lipcowa) raty wynoszą 1.167,97 zł, a obecne zadłużenie stanowi kwotę 75.470,65 zł (wyciąg z rachunku bankowego z dnia 4 maja 2009 r.) oraz dwie pożyczki, których miesięczne raty kapitałowe wynoszą odpowiednio 1.850 zł i 1.820 zł. Łączne zadłużenie z tytułu tych pożyczek na dzień 25 maja 2009 r. wynosiło 117.410 zł, w tym 11.010 zł stanowiło zadłużenie przeterminowane (informacja z dnia 25 maja 2009 r.). Na utrzymaniu wnioskodawcy pozostaje jego małżonka, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W okresie od 26 listopada 1996 r. do 19 lutego 2009 r. małżonka wnioskodawcy była zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna (odpis zaświadczenia z dnia 20 maja 2009 r.), obecnie choć status ten utraciła, nadal nie uzyskuje żadnych dochodów. Majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 70,5 m2, [...], ciągnik rolniczy oraz samochód osobowy [...], rok produkcji 1999. Do stałych kosztów utrzymania ponoszonych przez małżonków należą opłaty za energię elektryczną i usługi telekomunikacyjne oraz świadczenia wnoszone na rzecz wspólnoty mieszkaniowej. Średnia miesięczna wysokość tych opłat (łącznie) według przedłożonych dowodów zapłaty kształtuje się na poziomie około 698 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Tymczasem wnioskodawca i jego małżonka uzyskują stały i pewny dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 2.486,05 zł, są właścicielami mieszkania, samochodu, ciągnika rolniczego, a przede wszystkim [...], z której uzyskują przychód w wysokości wielokrotnie przewyższającej wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu określonego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału na kwotę 500 zł. Średnia miesięczna wysokość tego przychodu wynosi bowiem 92.092 zł. Tym samym obiektywnie nie są ludźmi ubogimi, pozbawionymi majątku i środków do życia. Nadto należy wskazać, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tym kontekście należy wskazać, że wnioskodawca przeznacza na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek kwoty znacznie przekraczające wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Fakt zaciągnięcia tak znacznych zobowiązań (kredytów i pożyczek) po pierwsze sugeruje, że czuł się on osobą zdolną do ich spłaty, po drugie oznacza, że udzielające mu ich instytucje finansowe także oceniły, że zdolność taką posiada. W tych okolicznościach faktycznych nie można więc przyjąć, że wnioskodawca nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.