I SA/Gd 300/08

Dnia 31 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 stycznia 2008 roku, nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy obejmujący okres od 1.10.2002 r. do 30.09.2003 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. "A" sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana Spółką) wnioskiem z dnia 28 maja 2009 r. zwróciła się o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że Spółka nie posiada środków na pokrycie kosztów wpisu, albowiem nie posiada trwałych aktywów mogących ulec spieniężeniu, a kwoty jakimi Spółka dysponuje na rachunkach bankowych nie pozwalają na opłacenie wpisu. Ponadto Spółka nie prowadzi działalności operacyjnej, nie posiada aktywów trwałych, co uniemożliwia jej uzyskanie odpowiednich środków i przeznaczenie ich na uiszczenie wpisu sądowego. Ze złożonego przez Spółkę oświadczenia o majątku i dochodach oraz z dokumentów źródłowych w postaci sprawozdania finansowego za 2007/2008 rok, bilansu za rok 2008/2009, zeznania podatkowego CIT-8 za 1.01.2008 r. – 31.12.2008 r., deklaracji VAT-7 za maj 2009 r., zestawienia obrotów kont analitycznych za maj 2009 r., zapisów na kontach dot. zobowiązań wobec ZUS i M.R., zajęć komorniczych za okres od 1 października 2008 r. do 31 maja 2009 r. oraz z wyciągów z trzech rachunków bankowych wynika, że kapitał podstawowy Spółki według bilansu za rok 2008/2009 wynosił [...] zł, wartość środków trwałych – [...] zł. W 2008 roku Spółka wykazała stratę w wysokości [...] zł, zaś strata bilansowa netto wyniosła [...] zł. Stan środków pieniężnych na rachunkach bankowych przedstawiał się następująco: "B" – na dzień 30 czerwca 2009 r. – [...] zł, "C" S.A. – na dzień 31 maja 2009 r. [...] zł, natomiast saldo rachunku prowadzonego przez "D" S.A. na dzień 31 maja 2009 r. było ujemne i wynosiło [...] zł. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie Spółka złożył sprzeciw podnosząc, że w postanowieniu referendarza błędnie przyjęto, iż wartość środków zgromadzonych na rachunku bankowym przewyższa wysokość wpisu należnego od skargi kasacyjnej. Wpis ten wynosi bowiem 12.649 zł podczas, gdy wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym to zaledwie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie takiego prawa. W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę na fakt, że Spółka dysponowała środkami finansowymi w wysokości umożliwiającej jej poczynienie oszczędności na poczet należnych kosztów postępowania. Kwestia ta jest o tyle istotna, że środki te uzyskała w okresie pomiędzy doręczeniem odpisu wyroku, a wniesieniem skargi kasacyjnej. Jak wynika z analizy wydruku z rachunku bankowego prowadzonego przez "C" S.A. w dniu 6 maja 2009 r. na rachunek Spółki wpłynęła kwota [...] zł, której część [...] zł w dniu 11 maja 2009 r. przekazana została przez Spółkę na konto jednego ze wspólników – M.R. Następnie w dniu 18 maja 2009 r. M.R. dokonał przelewu na rachunek spółki kwoty [...] zł, której część ([...] zł) spółka przekazała na konto ZUS. Powyższe dane prowadzą do wniosku, że na jednym ze wskazywanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych zgromadzone zostały wystarczające środki na pokrycie kosztów procesu. Nie może budzić przecież wątpliwości, że wielokrotnie przekraczały one wysokość należnego wpisu tj. kwotę 12.649 zł. Spółka miała tym samym realną możliwość poczynienia oszczędności na poczet kosztów postępowania. Tym samym, w okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że wniosek podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro bowiem Spółka mając pełną wiedzę o konieczności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wyzbywa się swoich dochodów nie zabezpieczając środków na pokrycie wydatków związanych z toczącym się postępowaniem, to tym samym nie istnieją podstawy do traktowania jej w sposób wyjątkowy, usprawiedliwiający przerzucenie na Skarb Państwa obowiązku ponoszenia kosztów za stronę. Ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych winien bowiem w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Powyższe oznacza, iż w ramach planowania wydatków skarżąca Spółka, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 września 2004 r., II SA/Gd 296/04, LEX nr 203311). Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.