I SA/Gd 300/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 5 czerwca 2017 r., skarżąca W. M. zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że prowadzi ona sama gospodarstwo domowe, nie uzyskując żadnego dochodu, nie ponosząc jakichkolwiek kosztów związanych eksploatacją mieszkania i pozostając na utrzymaniu członków rodziny, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, jej majątek stanowią: mieszkanie o powierzchni 49 m2 oraz udział (w ½ części) w mieszkaniu o powierzchni 129 m2, które to nieruchomości oczekują na licytację. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2017 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – wyjaśnienia, czy prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a jeżeli tak wskazania, z jakich środków ponosi konieczne koszty utrzymania, czy też pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z członkami rodziny, na których utrzymaniu pozostaje, a jeśli tak wskazania tych osób (i stopnia pokrewieństwa) oraz podania informacji na temat wysokości ich dochodów i posiadanego majątku, b) oświadczenia, czy zamieszkuje wspólnie z innymi osobami, a jeżeli tak, czy i w jakim stopniu każda z tych osób partycypuje w kosztach utrzymania zajmowanej wspólnie nieruchomości, c) oświadczeń członków rodziny co do częstotliwości i wysokości pomocy finansowej przekazywanej jej przez nich w okresie ostatnich trzech miesięcy, d) odpisów wszystkich złożonych zeznań podatkowych za rok 2016, a w przypadku ich niezłożenia za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, e) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, f) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawczyni posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, g) oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia (lub ich odmawiających), h) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jej majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne, i) dokumentów obrazujących aktualną wysokość jej zobowiązań (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów, itp.). Wnioskodawczyni została też poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 19 lipca 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 53). W odpowiedzi wnioskodawczyni wniosła w dniu 24 lipca 2017 r. o przedłużenie zakreślonego terminu. Zarządzeniem z dnia 27 lipca 2017 r. referendarz sądowy przedłużył o 7 dni termin do przedłożenia dokumentów źródłowych, o czym wnioskodawczyni została poinformowana w dniu 16 sierpnia 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru w trybie doręczenia zastępczego, k. 58). W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła odpisy: postanowienia komornika z dnia 16 listopada 2015 r. o przekazaniu sprawy oraz z dnia 30 listopada 2016 r. o powołaniu biegłego do wykonania czynności niezbędnych dla sporządzenia opisu i oszacowania nieruchomości, wydruki zeznania podatkowego PIT-37 i informacji o dochodach PIT-11 za 2016 r. oraz zaświadczenie z banku z dnia 23 sierpnia 2017 r. o posiadanych rachunkach i ich saldach. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, iż jest on niepełny i nie usuwa wszystkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Po pierwsze należy podkreślić, iż wnioskodawczyni pomimo wezwania, poinformowania jej o skutkach jego niewykonania oraz przedłużenia terminu do jego wykonania nie przedłożyła wielu z wymienionych dokumentów. I tak wnioskodawczyni uchyliła się od wyjaśnienia, czy faktycznie prowadzi sama gospodarstwo domowe, a jeśli tak wskazania, z jakich środków ponosi konieczne koszty utrzymania, skoro nie zadeklarowała żadnych dochodów ani zasobów finansowych, czy też pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z członkami rodziny, na których utrzymaniu pozostaje, a jeśli tak wskazania tych osób oraz podania informacji na temat wysokości ich dochodów oraz majątków. Nie złożyła również oświadczenia, czy zamieszkuje wspólnie z innymi osobami, a jeżeli tak, w jakim stopniu każda z tych osób partycypuje w kosztach utrzymania wspólnie zajmowanej nieruchomości, jak również oświadczenia, czy korzysta z pomocy społecznej wraz z odpisami decyzji przyznających lub odmawiających jej świadczeń. Nie przedłożyła oświadczeń członków rodziny co do częstotliwości i wysokości udzielanej jej pomocy finansowej, zaświadczenia właściwego organu, że posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku oraz dokumentów obrazujących wysokość jej aktualnego zadłużenia (przedłożone dokumenty obrazują wysokość egzekwowanego zadłużenia aktualną na dzień 16 listopada 2015 r., a zatem sprzed prawie 2 lat). Nadto należy zauważyć, iż wnioskodawczyni przedłożyła wprawdzie zaświadczenie z banku dotyczące 2 prowadzonych dla niej rachunków bankowych, z którego wynika, iż na dzień 23 sierpnia 2017 r. saldo jednego z nich wynosiło 0 zł, zaś na drugim znajdowały się środki pieniężne w kwocie 12,58 zł, jednakże uchyliła się od przedłożenia wyciągów, obrazujących historię i salda tych kont z okresu ostatnich trzech miesięcy, pomimo że została do tego wyraźnie zobowiązana w wezwaniu. Tym samym wnioskodawczyni nie udostępniła żadnych informacji o wysokości wypływów, wypływów i sald księgowanych na posiadanych przez nią rachunkach bankowych w okresie, w którym winna już liczyć się – w związku z wniesieniem skargi – z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Powstałe wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawczyni wynikające z treści złożonego przez nią na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach – w którym nie wskazała żadnych osób w rubryce nr 6 (wpisując "brak") przeznaczonej dla podania stanu rodzinnego, jednocześnie wskazując w rubryce nr 10 przeznaczonej dla wykazania dochodów, że pozostaje "na utrzymaniu członków rodziny", zaś w rubryce nr 11 przeznaczonej dla wykazania zobowiązań i stałych wydatków, że "dzieci nie wymagają partycypowania w kosztach utrzymania mieszkania" – nie zostały wyjaśnione przez wnioskodawczynię, pomimo że została ona wezwana do złożenia dodatkowych oświadczeń w tym zakresie. Stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni, uchylając się od podania informacji oraz przedłożenia dokumentów istotnych dla oceny jej sytuacji, sama uniemożliwiła ustalenie jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W konsekwencji nie można przyjąć, iż nie jest ona w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w szczególności należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Mając na uwadze powyższe, uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.