I SA/Gd 303/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 oddala skargę. J.K., działając jako producent rolny, wystąpił w dniu 5 maja 2005 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji. i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w którym zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 9,94 ha. Decyzją z dnia 30 maja 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał J.K. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 do deklarowanych powierzchni, w wysokości [...] zł. W związku z otrzymaniem informacji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny, o zawartej przez J.K. umowie dzierżawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 30 maja 2006 r. w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Decyzją z dnia 19 marca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił decyzję z dnia 30 maja 2006 r. oraz odmówił J.K. przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok. Organ wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż w 2005 roku J.K. nie był posiadaczem i nie uprawiał gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 20 sierpnia 2009 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji wskazując, że organ ten winien zweryfikować, jakich działek ewidencyjnych dotyczy umowa dzierżawy oraz czy zeznania strony i świadka zapisane w protokole, dotyczą działek ewidencyjnych, które obejmuje ta umowa. Decyzją nr z dnia 20 października 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił decyzję z dnia 30 maja 2006 r. oraz odmówił J.K. przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok, albowiem na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że w 2004 roku nie był on posiadaczem i nie uprawiał gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW. Po rozpatrzeniu wniesionego przez J.K. odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 18 stycznia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, iż J.K., na podstawie umowy dzierżawy z dnia 31 grudnia 2002 r. wydzierżawił gospodarstwo rolne A.L. Organ podkreślił, że do otrzymania płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanych dalej "obszarami ONW"), uprawniony jest posiadacz zadeklarowanych działek. Samo dysponowanie tytułem własności do gruntu nie jest więc podstawą przyznania płatności; decydujące znaczenie ma bowiem faktyczne władztwo osoby nad działkami, które polega na prowadzeniu na nich działalności rolniczej, zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Dyrektor ARiMR uznał także, że bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje fakt, iż J.K. przekazywał otrzymane płatności dzierżawcy. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1a i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273), podstawą otrzymania płatności jest spełnienie warunków dla uznania za producenta rolnego oraz złożenie wniosku obejmującego użytkowane grunty, którego rozpatrzenie następuje w formie decyzji. Przesłanki niezbędne do otrzymania płatności określone są ustawowo i nie mogą zostać zmienione w drodze umowy cywilnoprawnej, czy też na drodze uzgodnień między posiadaczem samoistnym, a zależnym. Organ nie znalazł również podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa poprzez nieprawidłowe w ocenie wnioskodawcy pouczenie o przysługujących mu uprawnieniach do złożenia wniosku. Z dokonanych przez organ ustaleń wynika bowiem, że rolnicy byli informowani, iż płatności należą się faktycznemu użytkownikowi działek ewidencyjnych oraz rolnych zadeklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności ONW. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie mocy decyzji z dnia 30 maja 2006 r. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że przed wystąpieniem z wnioskiem o dopłaty uzyskał od Kierownika ARiMR informację, że możliwe jest uzyskania płatności przez właściciela, pod warunkiem, że z dopłat do gospodarstwa rolnego nie będą korzystać zarówno właściciel jak i dzierżawca. Informacja taka została przekazana przez ówczesnego Kierownika Biura i pracowników Agencji. Wskazał również, że otrzymane przez niego płatności zostały przekazane dzierżawcy i wykorzystane przez niego na prowadzanie gospodarstwa rolnego, co potwierdzają przesłuchani w sprawie świadkowie. W tym stanie rzeczy skarżący uznał, że nie doszło przez niego do naruszenia przepisów prawa , a tym samym brak jest podstaw do zwrotu przyznanych płatności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga J.K. nie jest zasadna. Podstawę przyznawania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanych dalej: płatnościami ONW) stanowi - wydane na podstawie delegacji wynikającej z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273, ze zm.), - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - zwane dalej: rozporządzeniem ONW (Dz.U. nr 73, poz. 657). W myśl § 2 tego rozporządzenia płatność z tytułu ONW przydzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999E z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 160, z 26.06.1999 r., ze zm.) oraz gdy łączna powierzchnia działek położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej jeden hektar. Płatność ONW jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ONW (§ 6 ust. 2 rozporządzenia ONW). Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Pojęcie producenta rolnego zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r., nr 10, poz. 76, ze zm.). Zgodnie z przywoływanym przepisem, producentem rolnym jest m. in. osoba fizyczna, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, a płatność ONW - co wynika z powyższych unormowań prawnych - jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych, czyli na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, w tym przypadku położonych na obszarach znajdujących się w mniej korzystnej sytuacji ze względu na położenie geograficzne bądź występujące utrudnienia klimatyczne. Stanowi wkład finansowy do faktycznie prowadzonej działalności rolniczej. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania dopłat jest fakt, iż właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że wnioski o dopłaty zostały złożone przez J.K., nie będącego producentem rolnym w rozumieniu przywoływanych przepisów. Za takiego uznać bowiem należało osobę, której grunty zostały przez wnioskodawcę wydzierżawione. Przysługujący skarżącemu tytuł własności nie uprawniał go do uzyskania płatności z tytułu ONW, albowiem nie wykonywał na nich faktycznego władztwa połączonego z użytkowaniem gruntu. Możliwość przyznania płatności ONW jest uzależniona od posiadania działek rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. Konieczną przesłanką przyznania płatności jest "posiadanie" gruntów rolnych, a więc faktyczne władanie nimi. Nie chodzi tu o legitymowanie się prawem własności do tych działek, lecz o ich rzeczywiste użytkowanie. Zapatrywania Sądu na powyższą kwestię nie zmienia przy tym fakt, że uzyskane przez skarżącego płatności były następnie przekazywane dzierżawcy gruntów. Do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności i do jej otrzymania uprawniony jest bowiem producent rolny, a więc faktyczny posiadacz i użytkownik gruntów rolnych. Złożenie tego wniosku przez właściciela nie będącego producentem rolnym i uzyskanie przez niego płatności, stanowi naruszenie przepisów § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW i uchybienia tego nie sanuje w żadnym wypadku przekazanie środków pieniężnych faktycznemu użytkownikowi gruntów. W konsekwencji za prawidłowe Sąd uznaje stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż został błędnie poinformowany o trybie postępowania i swoich uprawnieniach w sprawie składania wniosków o przyznanie płatności, Sąd pragnie wskazać, że kontrola zaskarżonego aktu odbywa się z punktu widzenia zgodności rozstrzygnięcia z przepisami prawa. Mając na uwadze przywoływane wyżej przepisy Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu administracyjnego nie jest wadliwe i odpowiada prawu. Ponadto akta sprawy nie wskazują na to, aby przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu. Organ prawidłowo uznał, ze w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, strona miała zagwarantowaną możliwość wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, a podnoszone przez wnioskodawcę zarzuty podlegały sprawdzeniu przez organ administracyjny. W szczególności badaniu podlegały uchybienia podnoszone przez skarżącego, co znalazło swoje odzwierciedlenie w odpowiedzi udzielonej przez Kierownika Powiatowego ARiMR w piśmie z dnia 15 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając tym samym wadliwości zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił jako niezasadną.