I SA/Gd 31/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 21 stycznia 2015 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 9 lutego 2015 r. (data stempla pocztowego), skarżący A. P. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 400 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przed przystąpieniem do oceny przedmiotowego wniosku podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak-Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć również na uwadze, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej, czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Koszty sądowe w niniejszej sprawie kształtuje: 1) wpis od skargi określony w kwocie 400 zł; 2) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Na podstawie oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentów dołączonych do wniosku oraz przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2015 r. (odpisu zeznania podatkowego małżonków za 2013 r. PIT-37; odpisu informacji o dochodach skarżącego w 2014 r. PIT-11; zaświadczeń od pracodawców każdego z małżonków o wysokości wynagrodzeń za miesiące od grudnia 2014 r. do lutego 2015 r. oraz o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia ww. okresie; historii rachunku bankowego małżonków za okres od 1 grudnia 2014 r. do 26 lutego 2014 r.; wyciągu z walutowego (EUR) rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2015 r.; kopii faktury VAT za energię elektryczną za okres od 12 listopada 2014 r. do 11 stycznia 2015 r. oraz za gaz za okres od 18 listopada 2014 r. do 18 stycznia 2015 r.; odpisu decyzji z dnia 22 stycznia 2015 r. w przedmiocie wysokości podatku od nieruchomości na 2015 r.; kopii naliczonych opłat za lokal obowiązujących od 1 marca 2014 r. i od 1 marca 2015 r.; odpisów rozliczenia kosztów zużycia i podgrzania wody za lata 2013-2014; dokumentacji medycznej skarżącego z dnia 11 maja 2004 r. i 27 marca 2012 r., jego żony z okresu od 19 lutego do 28 sierpnia 2014 r. oraz ich syna z 2015 r.), referendarz sądowy ustalił, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwoma małoletnimi synami, małżonkowie posiadają mieszkanie o powierzchni 72,66 m2 oraz samochód osobowy marki [...] z 1996 r., saldo końcowe ich rachunku bankowego wynosiło 213,16 zł, małżonkowie są zatrudnieni na podstawie umów o pracę (skarżący na czas nieokreślony, zaś jego żona na czas określony do dnia 31 lipca 2016 r.) i z tego tytułu ich łączne dochody netto wyniosły w grudniu 2014 r. – 5.865,39 zł, w styczniu 2015 r. – 6.175,34 zł, w lutym 2015 r. – 6.531,63 zł, co średnio daje kwotę 6.190,76 zł, średnie miesięczne wydatki związane z bieżącymi kosztami utrzymania rodziny przyjęto na poziomie 1.412,02 zł (kwota obejmuje ponoszone przez małżonków opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, telefon komórkowy, telewizję kablową, ubezpieczenie na życie skarżącego oraz uiszczane przez niego alimenty, jak również zakup leków). Referendarz sądowy nie wziął natomiast pod uwagę podnoszonych przez skarżącego wydatków na leczenie każdego z małżonków nie tylko z uwagi na niewskazanie ich wysokości, ale przede wszystkim ze względu na brak dowodów, które potwierdzałyby tę okoliczność. Dokumenty przedłożone przez skarżącego to opisy wykonanych badań USG, zaświadczenie lekarskie z publicznego zakładu opieki zdrowotnej oraz karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, które – zdaniem orzekającego – nie potwierdzają, że leczenie małżonków w publicznych placówkach służby zdrowia miało charakter odpłatny (nierefundowany przez NFZ). W ocenie referendarza sądowego ustalona sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na zaliczenie go do kręgu osób uprawnionych do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia fakt, że małżonkowie posiadają stałe źródła przychodów i z tego tytułu uzyskują dochody, których wysokość pozwala im nie tylko na zaspokojenie kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem, ale także na zabezpieczenie środków, które mogliby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych powstałych w niniejszej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że po odliczeniu bieżących kosztów utrzymania (z wyłączeniem wyżywienia i wydatków związanych z eksploatacją samochodu) do dyspozycji małżonków pozostaje kwota 4.778,77 zł. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że na dzień wniesienia skargi (8 grudnia 2014 r.) małżonkowie na rachunku bankowym dysponowali kwotą 3.588,06 zł, na dzień doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu (16 stycznia 2015 r.) – kwotą 1.715,94 zł, zaś na dzień złożenia przedmiotowego wniosku (21 lutego 2015 r.) – kwotą 1.302,31 zł. Tym samym skarżący ww. okresie miał możliwość zgromadzenia środków na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza sądowego poczynienie oszczędności na ten cel nie wywołałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – uznać należało, że skarżący ma realne możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie w pełnej wysokości. Przypomnieć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Końcowo, referendarz sądowy zauważa, że powyższej oceny nie zmienia fakt, że przed tut. Sądem toczy się postępowanie zainicjowane przez żonę skarżącego (sprawa o sygn. akt I SA/Gd 31/15), co wiąże się z koniecznością poniesienia przez nią kosztów sądowych, których wysokość jest tożsama z wysokością kosztów, do poniesienia których została zobowiązany skarżący w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy dokonał oceny możliwości płatniczych skarżącego z uwzględnieniem tej okoliczności. Z tych wszystkich względów uznano, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.