I SA/Gd 312/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 14 października 2009 r. J. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest odmowa umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne. Z tych względów w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawcy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W myśl przepisu art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dodatkowych oświadczeń z dnia 9 listopada 2009 r. oraz nadesłanych dokumentów źródłowych ustalono, że wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 992,65 zł netto – po uwzględnieniu potrąceń w kwocie 424,11 zł dokonywanych w ramach prowadzonej z tego świadczenia egzekucji administracyjnej (zgodnie z odcinkami emerytury za sierpień–październik 2009 r. oraz decyzją o waloryzacji emerytury z dnia 9 marca 2009 r.). Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.383,97 zł netto (zgodnie z decyzją o waloryzacji emerytury z dnia 1 marca 2009 r.). Małżonkowie nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, są właścicielami mieszkania o powierzchni 69 m2, posiadają samochód osobowy o wartości około 1.900 zł (zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z dnia 9 listopada 2009 r.). Wnioskodawca jest ponadto właścicielem nieruchomości rolnej o obszarze 5,67 ha, z której prowadzona jest przez komornika sądowego egzekucja należności pieniężnych w łącznej kwocie 53.011,48 zł (stan na dzień 2 lutego 2009 r.) – zgodnie z zawiadomieniem o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z dnia [...]. Wnioskodawca nie otrzymuje dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych ani nie uczestniczy w innych programach pomocowych (zgodnie z zaświadczeniem z dnia 5 listopada 2009 r. wydanym przez kierownika biura powiatowego ARiMR), będące jego własnością grunty rolne oddał w dzierżawę, zaś roczny czynsz dzierżawny w kwocie 538 zł został ustalony w wysokości podatku rolnego (zgodnie z umową dzierżawy z dnia [...] oraz oświadczeniem wnioskodawcy z dnia 9 listopada 2009 r.). Żona wnioskodawcy posiada zadłużenie w rachunku bankowym na kwotę 458,71 zł (saldo z dnia 4 listopada 2009 r. zgodnie z wyciągiem z rachunku bankowego), nadto spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi 282,75 zł (zgodnie z kalendarzem spłat kredytu oraz dowodem uiszczenia raty z dnia 13 października 2009 r.), oraz uiszcza miesięcznie kwotę 196,40 zł tytułem składki na ubezpieczenie (zgodnie z dowodem zapłaty z dnia 30 października 2009 r.). Wnioskodawca spłaca zaś rozłożone na raty w kwocie 177,80 zł zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników (zgodnie z decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] oraz dowodami uiszczenia rat we wrześniu i październiku br.). Posiada także zaległości względem ZUS z tytułu nieuregulowanych składek w wysokości 39.357 zł (zgodnie z zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją odmawiającą umorzenia tych zaległości). Zgodnie z przedstawionymi dokumentami (fakturami za prąd, wodę i ścieki, dowodami zapłaty za telefon, wywóz śmieci, abonament RTV, aneksem do umowy najmu w sprawie dostawy ciepła oraz umową o najem garażu) oraz oświadczeniem wnioskodawcy z dnia 9 listopada 2009 r. w przedmiocie wysokości wydatków ponoszonych na leki i ogrzewanie średnie miesięczne koszty utrzymania (bez wyżywienia) małżonków wynoszą 927,54 zł, co po zsumowaniu z ww. wydatkami ponoszonymi na ubezpieczenie, spłatę kredytu i zaległości względem KRUS daje kwotę 1.584,49 zł miesięcznych obciążeń. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne (potwierdzone stosownymi dokumentami), a w szczególności wysokość łącznego dochodu wnioskodawcy i jego małżonki (2.376 zł) w stosunku do wysokości ponoszonych wydatków (około 1.584 zł), jak również posiadane zadłużenie oraz brak zasobów pieniężnych, uznano, iż wnioskodawca udowodnił, że nie ma obecnie realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.