I SA/Gd 313/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. J. J. wnioskiem z dnia 12 maja 2009 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 208 zł oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on sam gospodarstwo domowe, źródłem jego dochodu jest renta wypłacana przez KRUS w wysokości 404,04 zł miesięcznie, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 70 m2 oraz nieruchomości rolnej o obszarze 4080 ha (?). W uzasadnieniu wskazał, że koszty związane z miesięcznym utrzymaniem, do których zaliczył opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, gaz oraz zakup leków, kształtują się na poziomie 260 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalono, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, ma małoletniego syna, który jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 7,7800 ha. Okoliczności te są istotne, gdyż we wniosku skarżący wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z tej przyczyny złożone przez niego oświadczenie o stanie rodzinnym, posiadanym majątku, a także możliwościach płatniczych uznano za niepełne i budzące wątpliwości. Przepis art. 255 p.p.s.a. stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 26 maja 2009 r. (doręczonym w dniu 2 czerwca 2009 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków złożonych za rok 2008, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach, w tym także zaświadczenia o dochodach z prowadzonego gospodarstwa rolnego, z właściwego urzędu skarbowego (gminy), (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb prowadzonej działalności rolniczej, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) oświadczenia w przedmiocie wielkości i wartości posiadanego gospodarstwa rolnego, w tym nieruchomości, budynków gospodarczych, inwentarza żywego, maszyn rolniczych, (4) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość osiąganego przez skarżącego dochodu z tytułu renty, (5) oświadczenia w przedmiocie majątku małżonki, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) oraz wskazania źródeł i wysokości dochodów uzyskanych przez nią miesięcznych dochodów; w przypadku gdy nie osiąga ona dochodów – oświadczenia w tym przedmiocie, a gdy jest ona osobą bezrobotną – dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej (decyzja/zaświadczenie urzędu pracy), (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłaty za mieszkanie, gaz, energię elektryczną, wodę, zakup leków, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego, jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Jednocześnie skarżący został poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożył, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących sytuacji finansowej jego i rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwił dokonanie pełnej ich oceny. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.