I SA/Gd 314/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 22 sierpnia 2011 r., A. B. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, nie jest zatrudniony ani zarejestrowany jako osoba bezrobotna, podejmuje się wykonywania prac w zamian za jedzenie i paliwo, nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jego majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 55 m2, nieruchomość o powierzchni 547 m2 oraz pomieszczenia o powierzchni 19 m2 i 12 m2. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2011 r. (doręczonym w dniu 5 września 2011 r. – potwierdzenie odbioru, k. 80) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2010 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38), a w przypadku nieskładania za ww. rok zeznań podatkowych stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), oświadczenia w przedmiocie wysokości dochodów uzyskanych z prac dorywczych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz przedłożenia dokumentów je potwierdzających (np. umów zlecenia i o dzieło, rachunków), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, itp.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2010 r. (PIT- 11), zeznanie podatkowe za 2010 r. (PIT-37) oraz przedłożył dodatkowe oświadczenie z dnia 8 września 2011 r., w którym wskazał, że 1) nie przeprowadził żadnej operacji bankowej w okresie ostatnich trzech miesięcy i nie posiada środków finansowych na koncie bankowym czy innym 2) posiada zarejestrowany na siebie samochód (rok produkcji 1992) o szacunkowej wartości 2.400 zł, 3) w okresie ostatnich trzech miesięcy uzyskał dochody z prac dorywczych, których wysokość może mieścić się w kwocie około 1.000 zł, 4) nie posiada żadnych umów zleceń i o dzieło ani rachunków na potwierdzenie ww. dochodów, 5) w okresie ostatnich trzech miesięcy nie poniósł kosztów ze energię elektryczną, gaz, wodę, itp., 6) tego typu dobra odpracowuje wg ugód z darczyńcami. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że jest on niepełny, gdyż wnioskodawca nadesłał jedynie część wskazanych w wezwaniu dokumentów. Wnioskodawca uchylił się od przedłożenia dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. I tak pomimo wyraźnego wezwania do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych alternatywnie złożenia oświadczenia o ich nieposiadaniu, wnioskodawca nie uczynił tego. Podkreślić w tym miejscu należy, że z treści dodatkowego oświadczenia wnioskodawcy z dnia 8 września 2011 r. wynika, że takowy rachunek posiada. Podkreślić przy tym należy, że nadesłanie żądanych dokumentów potwierdziłoby wysokość wpływów księgowanych na tym rachunku, jak również zobrazowało wysokość zgromadzonych na nim środków pieniężnych. Nie sposób uznać za prawidłowe wykonanie nałożonego na wnioskodawcę obowiązku samego oświadczenia w tym przedmiocie. Wskazać należy, iż pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył również dowodów potwierdzających wysokość osiąganych przez niego dochodów, podając, że ich nie posiada. Nie przedstawił również jakichkolwiek dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania (opłat za media), twierdząc jednocześnie, że ich nie ponosi i że odpracowuje je u swoich darczyńców. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.