I SA/Gd 317/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Referent Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym do sądu postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.), - art. 59 § 2 i § 5 oraz w trybie art. 17 § 1 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954; z późn., zm.) po rozpoznaniu zażalenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 07.12.2007 r., którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Pana S.K., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 23 lutego 2007 r. wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia, był następujący stan faktyczny: Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął (na wniosek wierzyciela – [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego) postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - Pana S.K. (zam. w [...] przy ul. [...]). Powyższe postępowanie prowadzono na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] ([...] numer nadany przez organ egzekucyjny) z dnia 23.02.2007 r., obejmującego karę pieniężną w kwocie należności głównej 500 zł, wynikającą z decyzji nr [...] z dnia 13.03.2007 r. W celu wyegzekwowania obowiązku pieniężnego wskazanego w wyżej wymienionym tytule wykonawczym w dniu 22.10.2007 r. poborca skarbowy udał się do zobowiązanego - Pana S.K., któremu doręczył odpis tytułu wykonawczego oraz spisał z zobowiązanym protokół o stanie majątkowym. Do sporządzonego protokołu Pan S.K. oświadczył, że: prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga dochodów, nieruchomość położona w [...], przy ul. [...] sprzedana została przez Komornika Sądowego, nie posiada składników majątkowych, z których można prowadzić egzekucję, natomiast sam zobowiązany pozostaje na utrzymaniu rodziców. Naczelnik Urzędu Skarbowego, w oparciu o dokonane ustalenia, postanowieniem nr [...] z dnia 07.12.2007 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone, na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego, do majątku Pana S.K., powołując się na art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie postanowieniem nr [...] z dnia 07.12.2007 r. obciążono wierzyciela, stosownie do przepisu art. 64 c § 1, 4 i § 7 wyżej wymienionej ustawy, kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 5,00 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zarzucił nieprawidłowe zastosowanie przepisów tj.: art. 59 § 2 i § 3 oraz 64 c § 1, § 4 i § 7 "poprzez błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę umorzenia, a tym samym przedwczesne umorzenie postępowania egzekucyjnego i bezzasadne obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego". W konsekwencji wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Naczelnika Urzędu Skarbowego "celem podjęcia i dalszego prowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego". W uzasadnieniu wierzyciel podnosi, że organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne opierając się "wyłącznie na protokole o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia 22.10.2007 r." oraz danych zawartych w bazie Urzędu Skarbowego ustalając, że "zobowiązany nie posiada środków transportowych ani gotówki na pokrycie zaległości". Zdaniem wierzyciela, organ egzekucyjny nie podjął żadnych czynności zmierzających do zweryfikowania "prawdziwości informacji podanych przez zobowiązanego do protokołu spisanego w dniu 22.10.2007 r.", m.in.: czy nieruchomości należące do zobowiązanego faktycznie zostały zajęte przez Komornika Sadowego. Stąd też [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego uważa, że "dane te są niewystarczające i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do przyjęcia, że postępowanie egzekucyjne nie doprowadzi do zaspokojenia wierzytelności lub też że z egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne". Ponadto wierzyciel podnosi, że pomimo skierowania do organu egzekucyjnego zapytania o stan egzekucji, organ egzekucyjny nie udzielił odpowiedzi w w/w zakresie. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym, nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołując art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdził, iż zasadnie w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny przyjął właśnie powyższą przesłankę jako przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy bowiem wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego przedsięwziął wszystkie możliwe w przedmiotowej sprawie działania zmierzające do ustalenia majątku zobowiązanego pozwalającego na zastosowanie przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środków egzekucyjnych celem wyegzekwowania obowiązku pieniężnego określonego w wymienionym tytule wykonawczym. Organ odwoławczy podkreśla, iż analiza akt sprawy wykazuje, że w dniu 22.02.2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Departamentu Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z wnioskiem o udostępnienie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Pismem z dnia 27.02.2007 r. ww. organ udzielił odpowiedzi, przedstawiając listę pojazdów Pana S.K., w treści której wymieniono: przyczepę ciężarową autosan oraz pojazd marki SCANIA. Jak wynika z wyjaśnień organu egzekucyjnego, poborca skarbowy udając się w dniu 22.10.2007 r. do zobowiązanego posiadał ww. listę pojazdów Pana S.K. Jednakże w toku sporządzania protokołu o stanie majątkowym, zobowiązany oświadczył, że nie posiada żadnego z wymienionych pojazdów, przedkładając dowody potwierdzające ich zbycie, a mianowicie: decyzję nr [...] z dnia 05.01.2005 r., którą Urząd Miejski wyrejestrował na wniosek zobowiązanego pojazd marki SCANIA w związku z przejęciem pojazdu do składnicy złomu oraz fakturę VAT nr FH003/01/03 z dnia 28.01.2003 r. dotyczącą sprzedaży przyczepy rolniczej autosan. Ponadto organ egzekucyjny: - pismem z dnia 22.02.2007 r. wystąpił do Urzędu Miejskiego z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych dotyczących Pana S.K.; - pismem dnia 07.11.2007 r. wystąpił do Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych dotyczących Pana S.K. W odpowiedzi, Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał wypisy z rejestrów gruntów, z treści których wynika, że Pan S.K. na terenie Powiatu posiada dwie nieruchomości, które są objęte księgami wieczystymi o numerach: KW [...] oraz KW [...]. W celu ustalenia, czy egzekucję z ww. nieruchomości prowadzi Komornik Sądowy, Naczelnik Urzędu Skarbowego wnioskami z dnia 12.11.2007 r. wystąpił do Wydziału Ksiąg Wieczystych przy Sądzie Rejonowym o wydanie odpisu przedmiotowych ksiąg wieczystych. W dniu 07.12.2007 r. organ egzekucyjny otrzymał odpisy żądanych ksiąg wieczystych, w treści których w dziale III zawarto wpisy o toczącej się egzekucji z nieruchomości na wniosek Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym. Przy czym z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w [...], przy ul. [...], została sprzedana w drodze licytacji. Wobec powyższego w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, bezzasadne są zarzuty wierzyciela, że "organ egzekucyjny nie podjął żadnych czynności zmierzających do zweryfikowania prawdziwości informacji podanych przez zobowiązanego do protokołu spisanego w dniu 22.10.2007 r.", jak również, że "oparł swoje orzeczenie wyłącznie na protokole spisanym z udziałem zobowiązanego". Wręcz przeciwnie - jak już wyżej wykazano - przedsięwziął wszystkie możliwe w przedmiotowej sprawie działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku pieniężnego określonego w wymienionym wyżej tytule wykonawczym. Odnosząc się natomiast do zarzutu wierzyciela, że organ egzekucyjny nie udzielił odpowiedzi na zapytanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego "o stan postępowania egzekucyjnego", Dyrektor Izby Skarbowej zauważa, że ww. zapytanie zawarte w piśmie wierzyciela z dnia 14.12.2007 r. wpłynęło do Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 19.12.2007 r., a zatem już 12 dni po wydaniu zaskarżonego postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Końcowo Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 powołanej ustawy nie stanowi przeszkody do wszczęcia ponownej egzekucji, jeżeli zgodnie z art. 61 tejże ustawy - zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Jednocześnie organ odwoławczy zauważa mając na uwadze § 6 ust. 7 Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541; z późn. zm.), iż również wierzyciel winien podejmować działania celem przekazania organowi egzekucyjnemu informacji o majątku i źródłach dochodu zobowiązanego. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, iż zażalone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 07.12.2007 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest prawidłowe i nie narusza przepisów prawa. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Wnosząc o powyższe, strona skarżąca w treści uzasadnienia skargi powiela argumenty przedstawione w zażaleniu z dnia 18.12.2007 r. akcentując, że podjęte przez organ egzekucyjny działania ograniczyły się do sprawdzenia, czy zobowiązany posiada pojazdy samochodowe oraz nieruchomości, a następnie spisania w dniu 22.10.2007 r. protokołu o stanie majątkowym. Dodatkowo wierzyciel podniósł, że tylko jedna z nieruchomości należących do zobowiązanego została zbyta, a druga w dalszym ciągu jest jego własnością, zaś organ egzekucyjny nie podjął żadnych czynności mogących zmierzać do zaspokojenia należności wierzyciela z tego prawa majątkowego zobowiązanego. Przeszkody do tego rodzaju działań nie stanowi sam fakt prowadzenia już postępowania egzekucyjnego co do tej nieruchomości przez Komornika Sądowego, albowiem w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, o dalszym prowadzeniu egzekucji decyduje właściwy sąd. Czynności te Naczelnik Urzędu Skarbowego winien był podjąć stosownie do treści art. 110 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wobec własnego ustalenia, że egzekucja z innych składników majątkowych jest bezskuteczna. Reasumując strona skarżąca wskazała, że postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu było przedwczesne, albowiem nie dokonał on wyczerpujących ustaleń mogących uzasadniać zastosowanie dyspozycji art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego też [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego uważa, że skoro postanowienie o umorzeniu egzekucji jest bezzasadne, również, postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucji w sprawie nie może się ostać. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób podzielić zarzutu przedwczesnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny przyjął właśnie powyższą przesłankę jako przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego przedsięwziął - wbrew twierdzeniom skarżącego - wszystkie możliwe w przedmiotowej sprawie działania zmierzające do ustalenia majątku zobowiązanego pozwalającego na zastosowanie przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środków egzekucyjnych celem wyegzekwowania obowiązku pieniężnego określonego w wymienionym tytule wykonawczym. Analiza akt sprawy wykazuje, że w dniu 22.02.2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Departamentu Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z wnioskiem o udostępnienie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Pismem z dnia 27.02.2007 r. ww. organ udzielił odpowiedzi, przedstawiając listę pojazdów Pana S.K. Jak wynika z wyjaśnień organu egzekucyjnego, poborca skarbowy udając się w dniu 22.10.2007 r. do zobowiązanego posiadał ww. listę pojazdów Pana S.K., jednakże w toku sporządzania protokołu o stanie majątkowym (k. nr 6), zobowiązany oświadczył, że nie posiada żadnego z wymienionych pojazdów, przedkładając dowody potwierdzające ich zbycie. Ponadto organ egzekucyjny w odpowiedzi na pismo z 7.XI.2007 r. skierowane do Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego otrzymał wypisy z rejestrów gruntów, z treści których wynika, że Pan S.K. na terenie Powiatu posiada dwie nieruchomości, które są objęte księgami wieczystymi o numerach: KW [...] oraz KW [...]. W celu ustalenia, czy egzekucję z ww. nieruchomości prowadzi Komornik Sądowy, Naczelnik Urzędu Skarbowego wnioskami z dnia 12.11.2007 r. wystąpił do Wydziału Ksiąg Wieczystych przy Sądzie Rejonowym o wydanie odpisu przedmiotowych ksiąg wieczystych. W dniu 07.12.2007 r. organ egzekucyjny otrzymał odpisy żądanych ksiąg wieczystych, w treści których w dziale III zawarto wpisy o toczącej się egzekucji z nieruchomości na wniosek Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym. Przy czym z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], została sprzedana w drodze licytacji (k. nr 35). W świetle powyższego Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie nie uznał zarzutu strony skarżącej, że "organ egzekucyjny nie podjął żadnych czynności zmierzających do zweryfikowania prawdziwości informacji podanych przez zobowiązanego do protokołu spisanego w dniu 22.10.2007 r.", jak również, że "oparł swoje orzeczenie wyłącznie na protokole spisanym z udziałem zobowiązanego". Wręcz przeciwnie organ egzekucyjny - jak już wyżej wykazano - przedsięwziął wszystkie możliwe w przedmiotowej sprawie działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku pieniężnego określonego w wymienionym wyżej tytule wykonawczym. Odnosząc się do treści skargi z dnia 07.03.2008 r., iż "tylko jedna z nieruchomości należących do zobowiązanego została zbyta, a druga w dalszym ciągu jest jego własnością, a organ egzekucyjny nie podjął żadnych czynności mogących zmierzać do zaspokojenia należności wierzyciela z tego prawa majątkowego", organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę trafnie zauważa, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadza zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji, wiążącą się z zasadą celowości, niezbędności oraz z zasadą prowadzenia egzekucji w sposób najmniej uciążliwy dla zobowiązanego (wynikającą z art. 7 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zasada gospodarnego prowadzenia egzekucji polega na obowiązku prowadzenia postępowania egzekucyjnego w taki sposób, aby osiągnąć cel egzekucji, jakim jest wykonanie obowiązku, w sposób najmniej kosztowny dla zobowiązanego. Przystąpienie zatem do egzekucji z nieruchomości w celu dochodzenia obowiązku w wysokości należności głównej 500 zł, w sytuacji gdy nieruchomość zobowiązanego - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - obciążona jest hipotekami zabezpieczającymi wierzytelności polegające zaspokojeniu w kolejności wcześniejszej, niż należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] ([...]) wiązałoby się z powstaniem wysokich kosztów egzekucyjnych, przewyższających również egzekwowaną należność. W konsekwencji zaś niemożności ściągnięcia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, obowiązek ich uiszczenia ciążyłby na wierzycielu. Dyrektor Izby Skarbowej trafnie podkreśla i to, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 powołanej ustawy nie stanowi przeszkody do wszczęcia ponownej egzekucji, jeżeli zgodnie z art. 61 tejże ustawy - zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Jednocześnie, mając na uwadze § 6 ust. 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541; z późn. zm.), dodać należy, iż również wierzyciel winien podejmować działania celem przekazania organowi egzekucyjnemu informacji o majątku i źródłach dochodu zobowiązanego. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w wyroku.