I SA/Gd 318/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. D. i G. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. Wnioskiem dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i uzupełnionym na formularzach PPF w dniu 9 marca 2015 r., skarżący E. i G. D. zwrócili się o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przed przystąpieniem do oceny przedmiotowego wniosku podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak-Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć również na uwadze, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej, czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi, który ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 2.000 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 2) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192) Na podstawie oświadczeń skarżących o ich stanie rodzinnym, majątku i dochodach (w tym oświadczenia z dnia 8 lutego 2015 r. dołączonego do skargi), które referendarz sądowy uznał za wystarczające do dokonania oceny sytuacji finansowej skarżących, ustalono, że małżonkowie posiadają samochód osobowy marki [...] z 2005 r. o wartości 15.000/16.000 zł oraz środki na koncie oszczędnościowym w kwocie 50.000 zł, skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 59,60 m2, zaś skarżąca jest współwłaścicielką w części ⅓ domu o powierzchni 102 m2, każdy z małżonków osiąga dochody ze stosunku pracy – ich łączna wysokość wynosi 4.600 zł netto miesięcznie, wydatki małżonków, do których zaliczyli opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, telewizję kablową, telefon oraz leczenie skarżącej, kształtują się na poziomie 825 zł miesięcznie, na utrzymaniu małżonków pozostaje małoletni syn. W ocenie referendarza sądowego ustalona sytuacja finansowa skarżących nie pozwala na zaliczenie ich do kręgu osób uprawnionych do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Małżonkowie posiadają stałe źródła przychodów i z tego tytułu uzyskują dochody, których wysokość pozwala im na zaspokojenie kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem, a także posiadają oszczędności, których kwota ponad piętnastokrotnie przewyższa wysokość wszystkich kosztów sądowych, które mogą powstać w niniejszej sprawie, zaś kosztów powstałych na tym etapie postępowania, tj. wpisu od skargi – dwudziestopięciokrotnie. Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – uznać należało, że skarżący mają realne możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie w pełnej wysokości. Wskazane okoliczności nie potwierdzają, że ich aktualna sytuacja uniemożliwia im ich uiszczenie. Co więcej, prowadzą one do wręcz odmiennych wniosków. Podkreślić trzeba, że byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty sądowe w niniejszej sprawie za skarżących musieli ponieść inni podatnicy, podczas gdy małżonkowie dysponują środkami pieniężnymi w kwocie 50.000 zł. Z tych wszystkich względów uznano, że skarżący nie wykazali, iż spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.