I SA/Gd 321/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. K. i J. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 listopada 2023 r. nr 2201-IEE.7192.2.100.2023.AW w przedmiocie planu podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), po rozpatrzeniu zażalenia A. i J. K. (dalej "Skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Malborku (dalej "Naczelnik US") z dnia 27 września 2023 r. w sprawie planu podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Postanowienie zostało uznane za doręczone w dniu 20 grudnia 2023 r. w sposób zastępczy (akta administracyjne T. IV k. 656). Skarżący wnieśli skargę na ww. postanowienie Dyrektora IAS wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, nadając ją przesyłką poleconą w dniu 25 marca 2024 r. (k. 22 akt sądowych). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu Skarżący podnieśli, że zaskarżone postanowienie nie zostało im doręczone. O jego wydaniu dowiedzieli się w dniu 19 marca 2024 r., tj. w dniu doręczenia kolejnego postanowienia Naczelnika US z dnia 14 marca 2024 r. w sprawie uzupełnienia planu podziału. Skarżący wskazali, że sytuacja nie jest wynikiem ich zawinienia, z powodu braku doręczenia przez Pocztę Polską zarówno korespondencji, jak i awiz. Według Skarżących doręczenie przez Pocztę Polską było wadliwe. Skarżący mieszkają w małej miejscowości, w której nie ma placówki pocztowej. Nie są w stanie stwierdzić, czy i kiedy był listonosz z przesyłką, ani dlaczego nie pozostawiono awiz. Także w Placówce Pocztowej nie potrafiono wyjaśnić, dlaczego nie doręczono ww. przesyłki i nie pozostawiono awiz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. W pierwszej kolejności, aby możliwym było merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, należy ustalić, czy doszło do uchybienia temu terminowi, a zatem konieczne jest wskazanie, kiedy upłynął termin do wniesienia skargi. W stanie faktycznym sprawy, z powodu niemożności doręczenia adresatowi przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie, w dniu 6 grudnia 2023 r. pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki (tzw. awizo). Powtórnego zawiadomienia dokonano w dniu 14 grudnia 2023 r. Stosownie do art. 44 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "K.p.a."), w razie niemożności doręczenia przez pocztę pisma w sposób wskazany w art. 42 lub art. 43 (tzw. doręczenia właściwego - do rąk adresata lub osoby upoważnionej), przechowuje ona to pismo w swojej placówce pocztowej przez okres 14 dni, o czym zawiadamia w stosowny sposób (tzw. awizo) adresata (§ 2 w/w przepisu). W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.). Skoro pierwsze zawiadomienie pozostawiono w dniu 6 grudnia 2023 r., to ostatni dzień 14-dniowego terminu przypadał na dzień 20 grudnia 2023 r. Wobec nieodebrania przesyłki przez adresata w ciągu 14 dni przechowywania jej w placówce pocztowej, przesyłkę zawierającą zaskarżone postanowienie należało uznać za doręczoną w dniu 20 grudnia 2023 r., w trybie art. 44 § 4 K.p.a., czyli w tzw. trybie zastępczym. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że ostatni dzień określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego (30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie) upływał w dniu 19 stycznia 2024 r. W tym zaś stanie rzeczy skargę złożoną w dniu 25 marca 2024 r. uznać należy za złożoną po terminie. Nadanie przez Skarżących przesyłki zawierającej skargę w dniu 25 marca 2024 r. było uczynione z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. Bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się następnego dnia po dniu, kiedy przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie została uznana za doręczoną. W związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia skargi, istniały podstawy do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu, w świetle powyżej określonych przesłanek normatywnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Odnosząc się do siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, Sąd stwierdza, iż Skarżący zachowali ww. termin, z uwagi na powzięcie w dniu 19 marca 2024 r. wiedzy o wydaniu przez Dyrektora IAS zaskarżonego postanowienia, z treści doręczonego tego dnia postanowienia Naczelnika US z dnia 14 marca 2024 r. w sprawie uzupełnienia planu podziału. Przyjąwszy zatem, iż z dniem 19 marca 2024 r. (data doręczenia powyższego postanowienia) Skarżący powzięli wiedzę o uchybieniu terminu do wniesienia skargi, to uznać należy, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem przedmiotowego siedmiodniowego terminu, albowiem został złożony (nadany w placówce pocztowej) w dniu 25 marca 2024 r. Sąd uznaje, iż dokonano również czynności, do dokonania której terminowi uchybiono, albowiem skarga na postanowienie organu została wniesiona do Sądu. Odnosząc się natomiast do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, Sąd stwierdza, iż nie doszło do jej ziszczenia się. Skarżący, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, powołali się na okoliczność, że nie otrzymali przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie, ani awiz o oczekiwaniu tejże przesyłki na odbiór w placówce pocztowej. W ocenie Sądu, podniesione okoliczności nie świadczą o braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14, publ. CBOSA). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, publ. CBOSA). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, publ. CBOSA). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, publ. CBOSA). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Skarżący powołali się na okoliczność braku doręczenia zawiadomień o pozostawieniu w placówce pocztowej przesyłki zawierającej skarżone postanowienie (tzw. awizo). Powyższej argumentacji nie uprawdopodobniono w żaden sposób. Z adnotacji sporządzonych na kopercie zawierającej zaskarżone postanowienie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że pierwsze awizo zostało dokonane w dniu 6 grudnia 2023 r., zaś powtórne awizo w dniu 14 grudnia 2023 r. Nie ma podstaw do podważenia dokonania pierwszego ani powtórnego awizowania przedmiotowej przesyłki. Przy czym nie wskazano żadnych okoliczności, które stanowiłyby przeszkodę w odebraniu przez Skarżących przedmiotowej przesyłki w okresie jej oczekiwania w placówce pocztowej. Skarżący nie podali, w czym upatrują podniesionej we wniosku wadliwości doręczenia przedmiotowej przesyłki. Skarżący nie wskazali też, aby podjęli działania w kierunku wszczęcia procedury reklamacyjnej dotyczącej doręczenia ww. przesyłki przez Pocztę Polską. Wobec powyższego za bezzasadny należy uznać zarzut wadliwego doręczenia przedmiotowej przesyłki, zawierającej zaskarżone postanowienie. Zostało ono bowiem dokonane w trybie zastępczym w dniu 20 grudnia 2023 r. Wbrew twierdzeniom Skarżących, okoliczność zamieszkiwania w małej miejscowości, w której nie ma placówki pocztowej, nie ma w świetle analizowanych przepisów znaczenia. Co więcej, Sąd zauważa, że Skarżący nie podnieśli żadnych okoliczności, które skutkowałyby niemożnością wniesienia skargi w ustawowym terminie, tj. do dnia 19 stycznia 2024 r. Nie można zatem uznać, aby w okresie tym wystąpiły przeszkody uniemożliwiające wniesienie skargi. Zauważyć należy, iż Skarżący w złożonym wniosku nie wykazali, ani nie uprawdopodobnili innych okoliczności, które uniemożliwiłyby im dochowanie terminu do wniesienia skargi, pomimo dołożenia szczególnej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Niewątpliwie zatem, uchybienie terminu do wniesienia skargi wynikało wyłącznie z okoliczności zależnych od Skarżących. W kontekście powyższych rozważań nie sposób uznać, że strona skarżąca dochowała należytej staranności. Podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy Skarżących w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, bowiem zarzuty w przedmiocie nieprawidłowości w doręczeniu skarżonego postanowienia okazały się bezpodstawne. Oceniając zatem wniosek pod kątem zachowania przesłanki przywrócenia terminu, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał, że nie uprawdopodobniono okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.