I SA/Gd 323/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. R. S. wnioskiem z dnia 22 marca 2013 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.897 zł, oraz ustanowienie radcy prawnego w osobie P. S. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z uwagi na treść art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu jest niemożliwe, bowiem w innej sprawie toczącej się przed tutejszym Sądem pod sygn. akt I SA/Gd 834/12, strona korzysta z pomocy prawnej świadczonej przez pełnomocnika z wyboru. Ponadto uznano, że wnioskodawca nie nadesłał wyciągów ze wszystkich posiadanych przez żonę rachunków bankowych, uniemożliwiając dokonanie pełnej oceny swojej kondycji finansowej. Od powyższego orzeczenia skarżący pismem z dnia 2 lipca 2013 r. złożył sprzeciw, do którego załączył wyciąg z historii rachunku bankowego jego małżonki, związanego z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, którego brak wytknięto w zaskarżonym postanowieniu referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz załączonych do niego dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. W rozpatrywanej sprawie R. S. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, zarówno poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jak i przez ustanowienie radcy prawnego. W ocenie Sądu wniosek ten jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z oświadczenia wnioskodawcy złożonego na formularzu PPF wynika, iż wnosi on o ustanowienie radcy prawnego w osobie P. S. z uwagi na fakt, że aktualnie nie ma możliwości finansowego rozliczenia się z ww. pełnomocnikiem ustanowionym z wyboru, zaś pełnomocnik ten reprezentuje wnioskodawcę w sprawie toczącej się przed tut. Sądem, w związku z czym sprawy wnioskodawcy są mu znane. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Gd 834/12; dnia 16 marca 2013 r. (data stempla pocztowego) wniesiono skargę kasacyjną, którą sporządził w imieniu wnioskodawcy profesjonalny pełnomocnik z wyboru – radca prawny P. S. Do powyższej skargi kasacyjnej zostało dołączone pełnomocnictwo do działania w imieniu wnioskodawcy z dnia 14 marca 2013 r., zgodnie z którym ww. pełnomocnik został przez wnioskodawcę umocowany do reprezentowania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego 5 grudnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 834/12 oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 28 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2004 r. do maja 2005 r. i od lipca 2005 r. do grudnia 2006 r. W ocenie Sądu treść art. 246 § 3 p.p.s.a. nie stoi na przeszkodzie przyznaniu skarżącemu w niniejszej sprawie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy w innej sprawie reprezentowany jest on przez pełnomocnika z wyboru. W konsekwencji rozważyć należy, czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle powołanych uregulowań osobie fizycznej przyznaje się prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym to na niej spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych przez niego na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2013 r. ustalono, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, (dowód: odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 17 września 2009 r.). Źródłem utrzymania małżonków są: (1) prowadzona przez żonę wnioskodawcy działalność gospodarcza, z której w roku 2012 osiągnęła dochód w wysokości 6.711,04 zł, wykazując przychód w kwocie 177.295,40 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 170.584,36 zł, natomiast w okresie od stycznia do marca 2013 r. poniosła ona z tego tytułu stratę w wysokości 2.241,70 zł (deklarując przychód w kwocie 16.387,18 zł, zakup towarów i materiałów w kwocie 9.968,65 zł i poniesione wydatki w wysokości 8.660,23 zł), przy czym wartość sprzedanych towarów i usług w poszczególnych miesiącach kształtowała się następująco: 2.664 zł, 6.960,18 zł i 6.763 zł, co wynika z nadesłanego obliczenia dochodu oraz posumowania księgi za ww. okres oraz (2) wynagrodzenie wnioskodawcy w kwocie 500 zł brutto z tytułu zatrudnienia w wymiarze ¼ etatu w przedsiębiorstwie prowadzonym przez żonę (dowód: odpis umowy o pracę na czas nieokreślony z dnia 15 stycznia 2013 r.). Wnioskodawca nie posiada jakiegokolwiek majątku, przedłożył odpisy zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych prowadzonych dla niego przez Kredyt Bank S.A. z dnia 25 października 2012 r., BZ WBK S.A. z dnia 23 grudnia 2010 r., Raiffeisen Bank Polska S.A. i Alior Bank S.A. z dnia 12 września 2012 r. odpowiednio do kwot: 733.703,43 zł, 900.080,41 zł, 897.194,77 zł i 896.802,36 zł. Żona wnioskodawcy jest właścicielką działki rekreacyjnej o wartości około 50.000 zł (dowód: dodatkowe oświadczenie) oraz dwóch samochodów: Volkswagen (bus) rok produkcji 1986 o wartości 3.100 zł oraz Citroën C5 rok produkcji 2005 o wartości 18.000 zł, które wykorzystuje w prowadzonej działalności gospodarczej (dowód: lista środków trwałych na grudzień 2012 r.), na dzień 25 i 26 kwietnia 2013 r. na dwóch rachunkach bankowych prowadzonych przez Alior Bank S.A. zgromadziła środki o łącznej wartości 3.921,38 zł (dowód: elektroniczne zestawienie operacji za okres od 27 stycznia do 25 i 26 kwietnia 2013 r.); posiada także zobowiązania finansowe w łącznej wysokości 31.200 zł z tytułu kredytów zaciągniętych na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej kredytów w PKO BP S.A. oraz Polbank EFG S.A. (dowód: dodatkowe oświadczenie oraz wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez PKO BP załączony do sprzeciwu). Wysokość stałych miesięcznych wydatków małżonków przyjęto na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę faktur, przy czym nie uwzględniono faktur wystawionych przez Energa Obrót S.A. i PEWIK Gdynia Sp. z o.o. na rzecz P. S. oraz E. S., na których jako punkt poboru wskazano miejsce zamieszkania małżonków, tj. ul. Powstania Śląskiego w G., gdyż wnioskodawca przedstawił odrębne faktury za energię elektryczną wystawione na rzecz jego żony. Średnie miesięczne koszty związane z utrzymaniem małżonków, do których zaliczono opłaty ze gaz, energię elektryczną, wywóz śmieci, abonamenty telefoniczne, wynoszą 1.348,41 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne, uznano, że wnioskodawca wykazał, że nie ma aktualnie realnych możliwości finansowych poniesienia pełnych kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi w kwocie 2.897 zł oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Za taką oceną przemawia niska wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę (500 zł brutto), nieposiadanie majątku (w tym zasobów finansowych) oraz stan zadłużenia. Wzięto również pod uwagę, że małżonka wnioskodawcy, która go utrzymuje, aktualnie również nie osiąga dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, zaś ciążące na niej wymagalne zobowiązania finansowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą znacznie przekraczają wysokość środków pieniężnych znajdujących się na koncie firmowym. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.