I SA/Gd 329/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie : NSA Elżbieta Rischka /spr./, Asesor WSA Irena Wesołowska, Protokolant: Beata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" w G. Inspektorat G.-W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odrzucić skargę. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia należnych od wierzyciela kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, w związku ze zwrotem tytułów wykonawczych nr [...] do [...] z dnia [...] r. wystawionych na zobowiązanego J. B., postanowił stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny. Wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego - tytuły wykonawcze nr [...] do [...] z dnia [...] r. obejmujące zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne celem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanego – J. B., ostatnio zamieszkałego w S. , ul. [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując się na art. 64c § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późno zm.), przy piśmie nr [...] z dnia [...] roku zwrócił, wierzycielowi wymienione tytuły wykonawcze oraz postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. określił należne od wierzyciela koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż tytuły wykonawcze zawierają wady uniemożliwiające prowadzenie egzekucji, bowiem ustalono, że pod adresem wskazanym przez wierzyciela pan J. B. nie zamieszkuje. Postanowienie to zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Pismem z dnia 10 stycznia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a. (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.), dlatego też organ odwoławczy w pierwszej kolejności dokonał oceny legitymacji podmiotu wnoszącego zażalenie. Organ wskazał, iż stosownie do treści art. 127 § 1 w związku z art. 144 cytowanej ustawy, uprawnienie do wniesienia zażalenia na postanowienie organu administracji publicznej pierwszej instancji przysługuje tylko stronie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie był zaś stroną w przedmiotowym postępowaniu i w konsekwencji nie posiadał legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Wierzycielem, któremu zaskarżonym postanowieniem określono wysokość kosztów egzekucyjnych, stosownie do art. 64c § 2 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, był Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Powyższe spowodowało konieczność stwierdzenia przez organ odwoławczy niedopuszczalności wniesionego zażalenia z przyczyn podmiotowych. Dyrektor Izby Skarbowej w rozstrzygnięciu sprawy oparł się na treści art. 134 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego stanowiącego, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (odpowiednio zażalenia), a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Końcowo organ odwoławczy zauważył, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] r. organ egzekucyjny winien skierować i doręczyć właściwemu wierzycielowi - Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Skargę na powyższe postanowienie pismem z dnia 01 kwietnia 2005 r. wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu skargi skarżący zanegował istnienie wady wyżej wymienionych tytułów wykonawczych uniemożliwiającej prowadzenie egzekucji. Skarżący nie zgodził się także z brakiem uznania przez stronę przeciwną w zaskarżonym postanowieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za stronę i związanym z tym stwierdzeniem, iż nie posiadał on legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. W skardze skarżący przywołał treść art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O uznaniu zaś podmiotu za stronę rozstrzygają przepisy prawa materialnego. Skarżący przywołał art. 66 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnie z którym skład Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako państwowej jednostki organizacyjnej wchodzą terenowe jednostki organizacyjne - oddziały oraz podlegające im inspektoraty i biura terenowe. Terenowe jednostki organizacyjne Zakładu realizują zadania należące do zakresu jego działania zgodnie z właściwością rzeczową i terytorialną określoną przez Prezesa Zakładu. W ocenie strony skarżącej oznacza to, iż ZUS składając zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. był stroną i miał interes prawny w złożeniu zażalenia, bowiem tak jak ZUS podlega organizacyjnie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał, iż zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - Kodeksem postępowania administracyjnego oraz ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ drugiej instancji przywołał § 12 i § 13 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 80, poz. 914 z późno zm.), zgodnie z którymi inspektoraty są terenowymi jednostkami organizacyjnymi Zakładu, które realizują jego zadania zgodnie z właściwością rzeczową i terytorialną. Do tych zadań należy m. in. dochodzenie należnych składek i opłat z tytułu ubezpieczeń społecznych - stosownie do treści § 14 ust. l pkt 5 wymienionego rozporządzenia. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż ze znajdujących się w aktach sprawy tytułów wykonawczych wynika, iż wierzycielem - stroną w postępowaniu egzekucyjnym - był Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym, w ocenie organu drugiej instancji, wymieniony wyżej Inspektorat był jednostką organizacyjną Zakładu, właściwą zarówno rzeczowo jak i terytorialnie, do występowania w przedmiotowej sprawie. Zajęcie przeciwnego stanowiska przez organ odwoławczy prowadziłoby do wniosku, że konkretną sprawę może jednocześnie prowadzić kilka terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu, co niewątpliwie kłóciłoby się z zasadą rzeczowego i terytorialnego podziału zadań opisanych w statucie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nawiązując natomiast do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących zasadności wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż mogłyby one podlegać ocenie w postępowaniu zażaleniowym. Z akt sprawy wynika jednak, iż wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych po otrzymaniu wyżej wymienionego postanowienia nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Otóż stosownie do treści art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W rozważanej sprawie pomimo, że skarżący ZUS był wierzycielem, skoro na jego wniosek Urząd Skarbowy wszczął postępowanie egzekucyjne, nie był jednakże stroną postępowania w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Stroną tegoż postępowania wg Urzędu Skarbowego był ZUS - skoro adresatem postanowienia w/w Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi był Inspektorat i jemu też przedmiotowe postanowienie zostało doręczone. Na skutek zażalenia tegoż Inspektoratu zostało wszczęte postępowanie zażaleniowe, zakończone postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. stwierdzającym niedopuszczalność zażalenia. W konsekwencji skarga do sądu administracyjnego na to postanowienie, którego adresatem również był ZUS zgodnie zresztą z pouczeniem mógł wnieść tylko tenże Inspektorat jako działający w imieniu Dyrektora Oddziału oczywiście pod warunkiem otrzymania stosownego pełnomocnictwa od Dyrektora Oddziału. Zatem skoro skargę do sądu administracyjnego w imieniu Dyrektora Oddziału ZUS wniósł Inspektorat nie będący adresatem zaskarżonego do sądu postanowienia a więc nie będący stroną tegoż postępowania tym samym skarga wniesiona przez ten podmiot podlega odrzuceniu, stosownie do treści art. 58 § l pkt 6 cyt/w ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, iż skoro adresatem postanowienia Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego był ZUS organ ten władny był do wniesienia zażalenia. Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając sprawę w postępowaniu zażaleniowym stwierdzając, iż w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny wadliwie określił wierzyciela, winien był jeżeli już to umorzyć postępowanie zażaleniowe, przede wszystkim jednak winien był wyeliminować to postanowienie z obrotu prawnego. Z tych przyczyn orzeczono jak w postanowieniu.