I SA/Gd 336/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej ustalającej podatek od nieruchomości na 2006r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 22 września 2008 r., złożonym na formularzu PPF, Z. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych ponad uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 cyt. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w kwocie 2.120,93 zł netto, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jego majątek stanowi udział w wysokości ½ w nieruchomości o powierzchni 500 m2, zabudowanej domem o powierzchni 109 m2. Przedłożone przez wnioskodawcę na wezwanie referendarza sądowego dokumenty źródłowe nie potwierdziły wszystkich wskazanych we wniosku o prawo pomocy okoliczności faktycznych. Należy wskazać również na sprzeczności wynikające z konfrontacji treści oświadczenia wnioskodawcy z dokumentacją źródłową. I tak wnioskodawca podał, że w jego majątek nie wchodzą przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, podczas gdy z przedłożonego przez niego odpisu dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz sporządzonej przez "A" kwotacji ubezpieczenia komunikacyjnego z dnia 20 października 2008 r. wynika jednoznacznie, iż na wnioskodawcę jest zarejestrowany samochód osobowy marki [...] o wartości (wg Eurotax) 12.700 zł. Współwłaścicielem tego samochodu jest zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z dnia 10 października 2008 r. oraz dowodem rejestracyjnym pojazdu E. S. – małżonka wnioskodawcy zamieszkała w [...]. W tym miejscu wskazać należy, iż ww. adres wnioskodawca niejednokrotnie podaje jako swój korespondencyjny – widnieje on na decyzji o waloryzacji emerytury wnioskodawcy z dnia 14 marca 2008 r., wyciągach z rachunku walutowego wnioskodawcy za okres od 1 do 31 maja oraz od 1 do 31 sierpnia 2008 r., fakturze za energię elektryczną (miejsce poboru [...]) z dnia 13 maja 2008 r., rachunku z dnia 30 września 2008 r. za turnus sanatoryjno-rehabilitacyjny, jak również wyciągu za okres od 16 sierpnia do 15 września 2008 r. z rachunku bankowego wnioskodawcy. Nadto wymaga podkreślenia, iż wyciąg ten adresowany jest również do małżonki wnioskodawcy. Powyższe okoliczności stawiają pod znakiem zapytania oświadczenie wnioskodawcy o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego w domu we [...]. Wątpliwości te potęguje oświadczenie z dnia 20 października 2008 r. mgr farm. Z. K. z apteki [...], położonej [...], która podała, że "pan Z. S. wydał na leki w lipcu, sierpniu i wrześniu 2008 r. po 170 zł (sto siedemdziesiąt złotych) w każdym miesiącu", jak również treść przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 16 sierpnia do 15 września 2008 r. (na który wpływa emerytura wnioskodawcy), zgodnie z którym 7 z 8 wypłat gotówki (widniejących na wyciągu) dokonano w tym samym bankomacie [...]. Trudno bowiem przyjąć, iż wnioskodawca osobiście i regularnie dokonuje zakupu tak podstawowego i niezbędnego towaru jak leki, jak również dokonuje wypłat gotówki w bankomacie, kilkadziesiąt kilometrów poza miejscem swojego aktualnego pobytu, zwłaszcza, że jak sam podaje (w oświadczeniu z dnia 10 października 2008 r.) ze względu na stan zdrowia i ograniczone środki pieniężne nie będzie uczestniczył w rozprawie. Podobne wątpliwości budzi fakt odbierania przez wnioskodawcę korespondencji kierowanej na adres [...], pod którym, jak wynika z dowodu rejestracyjnego pojazdu, zamieszkuje jego małżonka, z którą, jak utrzymuje on sam, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. W związku z powyższym uznano, iż wnioskodawca nie przedstawił w sposób rzetelny i wyczerpujący swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Nie uwzględnił bowiem swojej małżonki w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, uchylając się tym samym od podania posiadanego przez nią majątku i uzyskiwanych dochodów. Podkreślić przy tym trzeba, iż wnioskodawca w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego tak postąpił. Wskazać należy, iż o zwolnieniu strony od kosztów sądowych nie decyduje tylko jej własny stan majątkowy z pominięciem majątku współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od ich podania, jak również złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ze względu na wymienione braki i niejasności uznano, iż wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Niezależnie od powyższego wymaga podkreślenia, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 ww. ustawy co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Tymczasem wnioskodawca otrzymuje stały i pewny dochód z emerytury w wysokości 2.120,93 zł netto, posiada dom o powierzchni 109 m2 oraz samochód o wartości 12.700 zł, nadto historia jego rachunku bankowego za okres od 16 sierpnia do 15 września 2008 r. wskazuje, że saldo tego rachunku było przez cały ten czas dodatnie, wynosząc od 3.291,90 zł (stan na dzień 21 sierpnia 2008 r.) do 1.470,98 zł (stan na dzień 15 września 2008 r.). Tym samym nie można przyjąć, iż nie ma on środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie ponad uiszczony w całości przez wnioskodawcę wpis od skargi w kwocie 200 zł. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.