I SA/Gd 338/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na czynność Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania podania postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 4 kwietnia 2013 r., skarżący M. W. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę otrzymuje on dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 9.000 zł brutto miesięcznie, prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną, z którą mają na utrzymaniu troje dzieci (w tym jedno małoletnie). Konkubina wnioskodawcy nie uzyskuje żadnych własnych dochodów, pełnoletnie dzieci, pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą, otrzymują świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz zasiłki rodzinne w łącznej wysokości 815 zł. Jak wskazał wnioskodawca, ze względu na dokonywane z jego wynagrodzenia potrącenia egzekucyjne faktycznie otrzymuje do dyspozycji kwotę 5.600 zł, co oznacza że cały dochód pięcioosobowej rodziny wynosi 6.415 zł miesięcznie. Wnioskodawca ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie mają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wnioskodawca posiada natomiast, jak podał, znaczne zadłużenie względem Skarbu Państwa z tytułu należności publicznoprawnych i względem instytucji finansowych z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek. Majątek wnioskodawcy i jego konkubiny stanowi nieruchomość rolna o obszarze 2.5 ha, obciążona hipoteką na rzecz ZUS. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę, jego konkubinę i jej córkę zeznań podatkowych za 2012 r., a w przypadku ich nieskładania stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją, czy aktualnie jest z tego wynagrodzenia prowadzona egzekucja, a jeżeli tak – podania wysokości dokonanych w ww. okresie potrąceń, c) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że konkubina wnioskodawcy oraz jej córka posiadają obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, d) dowodów potwierdzających aktualną wysokość świadczeń alimentacyjnych otrzymywanych przez dzieci konkubiny wnioskodawcy, e) odpisów decyzji przyznających wnioskodawcy lub osobom pozostającym z nim we wspólnym gospodarstwie domowym aktualnie pobierane świadczenia rodzinne (zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego) lub zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, f) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego konkubinę i jej córkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, g) oświadczenia wnioskodawcy, czy jest obecnie względem niego lub jego konkubiny prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeśli tak – przedłożenia dowodów dotyczących prowadzonej z ich majątków egzekucji, h) zaświadczeń wystawionych przez instytucje finansowe o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę lub jego konkubinę miesięcznych rat kredytowych, i) dokumentów obrazujących wysokość wpłat dokonanych przez wnioskodawcę na rzecz ZUS w okresie ostatnich trzech miesięcy na podstawie zawartego układu ratalnego i potwierdzających stan aktualnego zadłużenia wnioskodawcy względem ZUS, j) dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych niż ww. zobowiązań finansowych wnioskodawcy lub jego konkubiny (wobec urzędu skarbowego, dostawców mediów i innych podmiotów), k) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub jego konkubinę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), l) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego konkubinę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 2 maja 2013 r. (dowód: potwierdzenie odbioru), jednakże pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.