I SA/Gd 34/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-04-26
Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Krzysztof Przasnyski, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo orzekł o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki, uwzględniając bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz brak zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo orzekły o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność: bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz pełnienie obowiązków członka zarządu w czasie, gdy upływał termin płatności zobowiązań. Ponadto, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek negatywnych zwalniających go od odpowiedzialności, tj. nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o upadłość lub postępowanie układowe, ani nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o odpowiedzialności A. G. za zaległości podatkowe spółki "A" Sp. z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia do listopada 2011 r. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących niewypłacalności spółki i bezskuteczności egzekucji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 listopada 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US) z dnia 3 sierpnia 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. G. za zaległości podatkowe "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (poprzednio "B" Sp. z o.o.), zwanej dalej Spółką, w podatku dochodowym od osób fizycznych (płatnik) za: styczeń 2011 r. w kwocie 7.158,00 zł wraz z odsetkami w kwocie 4.230 zł, luty 2011 r. w kwocie 6.595 zł wraz z odsetkami w kwocie 3.834 zł, marzec 2011 r. w kwocie 3025 zł wraz z odsetkami w kwocie 1727 zł, kwiecień 2011r. w kwocie 3653 zł wraz z odsetkami w kwocie 2046 zł, maj 2011r. w kwocie 2045 zł wraz z odsetkami w kwocie 1122 zł, czerwiec 2011r. w kwocie 3616 zł wraz z odsetkami w kwocie 1942 zł, lipiec 2011r. w kwocie 4990 zł wraz z odsetkami w kwocie 2616 zł, sierpień 2011r. w kwocie 3947 zł wraz z odsetkami w kwocie 2026 zł, wrzesień 2011r. w kwocie 8498 zł wraz z odsetkami w kwocie 4263 zł, październik 2011r. w kwocie 8652 zł wraz z odsetkami w kwocie 4235 zł, listopad 2011 r. w kwocie 4919 zł wraz z odsetkami w kwocie 2353 zł; w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za lipiec 2011r. w kwocie 6443 zł wraz z odsetkami w kwocie 3378 zł; w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011r. w kwocie 6365,00 zł wraz z odsetkami w kwocie 2.790 zł, oraz za koszty egzekucyjne w kwocie 5678,12 zł.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
Spółka nie uiściła ciążących na niej jako na płatniku zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od stycznia do listopada 2011 r. wynikających z decyzji Naczelnika US z dnia 28 października 2015 r. nr [...]; zobowiązań z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za lipiec 2011r. wynikających z decyzji Naczelnika US z dnia 28 października 2015 r. nr [...]; ze złożonego przez Spółkę zeznania CIT-8 za 2011 rok.
Wskazując na art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) oraz pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 618 ze zm.), zwanej dalej O.p., Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że warunki dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej za ww. zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zostały w sprawie spełnione. Postępowanie to zostało wszczęte w dniu 15 czerwca 2016 r., a zatem po doręczeniu wyżej opisanych decyzji określających Spółce zobowiązania podatkowe oraz po doręczeniu tytułu wykonawczego z dnia 4 kwietnia 2013r. wystawionego na podstawie złożonego przez Spółkę zeznania CIT-8.
Organ wskazał na treść art. 116 § 1 O.p., z którego wynikają przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Badając ich zaistnienie, w pierwszej kolejności stwierdzono, że egzekucja prowadzona z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Spółka pod wskazanymi w dokumentach rejestrowych adresami nie prowadziła działalności gospodarczej. W toku postępowania podjęto próbę zajęcia rachunków bankowych Spółki w trzech bankach ("C" SA, "D" SA, "E" SA), jednakże bezskutecznie (albo brak środków, albo bank nie prowadził rachunku bankowego dla spółki). Spółka nie figurowała w ewidencji gruntów, budynków i lokali miasta G. jako właściciel gruntu bądź użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budynku lub lokalu. Nie figurowała także w centralnej ewidencji pojazdów. Postanowieniem z dnia 12 marca 2015 r. Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki z powodu jej bezskuteczności.
A. G. pełnił obowiązki prezesa zarządu Spółki od dnia jej założenia (22 grudnia 2006 r.) do dnia 3 lipca 2012r., a co za tym idzie, pełnił te obowiązki również w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązań podatkowych będących przedmiotem niniejszego postępowania. W konsekwencji zaistniała pozytywna przesłanka dla orzeczenia o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z wyżej opisanych tytułów wraz z odsetkami za zwłokę.
Przechodząc do kwestii badania zaistnienia przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, organ odwoławczy stwierdził, że Spółka oprócz zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od stycznia do listopada 2011 r., zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za lipiec 2011r. oraz podatku dochodowego od osób prawnych za 2011r., posiadała także zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy 04,06/2010, 01-12/2011, 01-07/2012, na ubezpieczenie zdrowotne za okresy j.w., na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy 05,08,10,12/2010; 02,04-12/2011; 01-07/2012.
Termin płatności drugiego z kolei zobowiązania wobec ZUS upływał w dniu 17 maja 2010 r. Z tym dniem Spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych. W konsekwencji Zarząd Spółki powinien w 14-dniowym terminie wynikającym z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2015 r., poz. 233), podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki lub wszczęcia postępowania układowego.
Bezsporne jest, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki bądź wszczęcie postępowania układowego nie został zgłoszony. Zdaniem organu, odwołujący się nie wykazał także, aby niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał też żadnego majątku Spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja. Tym samym nie zostały spełnione żadne przesłanki wyłączające odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) O.p.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, A. G. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze polegające na błędnej wykładni, w efekcie czego przyjęto, że Spółka w czasie pełnienia funkcji członka zarządu przez skarżącego była niewypłacalna oraz naruszenie art. 77 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., polegające na sprzecznej z zasadmi logiki ocenie zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna w rozumieniu art. 116 § 2 O.p.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od momentu, kiedy decyzje z dnia 28 października 2015 r. stały się ostateczne do chwili wszczęcia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, minęło niespełna pół roku. Jest to zbyt krótki czas aby w sposób skuteczny przeprowadzić postępowanie egzekucyjne. Ponadto organ dokonał błędnej wykładni art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, przyjmując, że obie przesłanki wskazane w art. 11 tej ustawy są równorzędne oraz pomijając, że niewykonywanie zobowiązań powinno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. Skarżący podkreślił, że wyniki finansowe spółki były bardzo dobre, nie zachodziły więc przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena zasadności orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego, który pełnił funkcję członka zarządu "A" Sp. z o.o. za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od stycznia do listopada 2011 r.; zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za lipiec 2011r.; podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011r.
Z przepisu art. 116 § 1 O.p. wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Dyspozycja art. 116 O.p. obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe jak i przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Odpowiedzialność byłych członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Drugą przesłanką, od której przepis uzależnia możliwość orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej jest bezskuteczność egzekucji przeciwko osobie prawnej. Przesłankami negatywnymi, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są: zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że orzekając o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 85/03 publ. POP 2003/4/93, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 629/04 (LEX nr 181425).
Prowadząc postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich organy podatkowe, tak jak w każdym postępowaniu podatkowym mają obowiązek podjąć działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 O.p.), a w myśl art. 187 § 1 ww. ustawy zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie - zgodnie z art. 191 O.p. - dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić przy tym należy, iż ocena materiału dowodowego została zastrzeżona organom w ramach swobodnej oceny dowodów uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguł logicznego wnioskowania. Przy tej ocenie organ nie jest skrępowany żadnymi regułami formalnymi. Organ jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Natomiast zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości, ustalono go z poszanowaniem przedstawionych powyżej reguł procesowych, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji.
Nie ulega wątpliwości, iż skarżący pełnił funkcje prezesa zarządu Spółki w okresie, w którym upływał termin płatności zaległości podatkowych Spółki, objętych orzeczeniem o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej.
Przechodząc do oceny drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności byłego członka zarządu, zdaniem Sądu organy podatkowe zasadnie przyjęły, że egzekucję prowadzoną z majątku Spółki należało uznać za bezskuteczną. Wniosek taki nasuwają zgromadzone przez organy dowody obrazujące przebieg prowadzonego w stosunku do Spółki postępowania egzekucyjnego. Spółka pod znanymi z akt rejestrowych adresami nie prowadziła działalności gospodarczej. W toku postępowania podjęto próbę zajęcia rachunków bankowych Spółki, jednakże bezskutecznie. Spółka nie figurowała w ewidencji gruntów, budynków i lokali jako właściciel gruntu bądź użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budynku lub lokalu. Nie figurowała także w centralnej ewidencji pojazdów. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec bezskuteczności egzekucji.
Skoro zatem w wyniku działań podejmowanych przez organ egzekucyjny względem majątku Spółki, nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela, to prawidłowe jest stanowisko organów podatkowych w niniejszej sprawie, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący podnosi, że postępowanie egzekucyjne trwało zbyt krótko, aby można było zasadnie uznać je za bezskuteczne, jednakże zarzut ten nie może odnieść oczekiwanego przez niego skutku w sytuacji, w której nie wskazuje on żadnego składnika majątkowego Spółki, który został przez organ egzekucyjny pominięty. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny aktywnie poszukiwał majątku Spółki, w wyniku czego ustalił, że takiego majątku brak. Sam okres trwania postępowania egzekucyjnego nie ma w tej sytuacji znaczenia.
Mając na względzie, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy skarżący wykazał, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniającej go od tej odpowiedzialności (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) i pkt 2 O.p).
Poza sporem pozostaje okoliczność niewskazania przez skarżącego mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych.
W ocenie Sądu skarżący nie zwolnił się też z odpowiedzialności poprzez wykazanie zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, tj. że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości) nastąpiło bez jego winy.
Przede wszystkim podzielić należy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że skoro w dniu 17 maja 2010 r. upłynął termin płatności drugiego z kolei nieuregulowanego zobowiązania Spółki wobec ZUS, to z tą datą rozpoczął swój bieg czternastodniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Zgodnie z art. 10 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Wbrew twierdzeniu skarżącego, obie przesłanki z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze mają charakter alternatywny i równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców. W niniejszej sprawie organ oparł się na przesłance z art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.
Zgodnie z poglądami literatury "Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. [...] Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11. [...] Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn, np. nie wykonuje zobowiązań w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych." (zob. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42, a także orzecznictwo, m.in. wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., I FSK 738/10, dostępny w internetowej bazie orzeczeń www.cbois.nsa.gov.pl).
Z akt sprawy wynika, że Spółka nie uregulowała w terminie zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Termin płatności drugiego z kolei zobowiązania z tego tytułu upływał w dniu 17 maja 2010 r. Ustaleń tych skarżący nie zdołał podważyć. Konsekwencją powstania stanu niewypłacalności jest obowiązek złożenia wniosku o upadłość. W myśl art. 21 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 i 2, 4, 5, 7 ww. ustawy zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, a ta zachodzi gdy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.
Dodać należy, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że przy ocenie, czy w okolicznościach danej sprawy wniosek o upadłość zgłoszony został we właściwym czasie nie można ograniczyć się do ustalenia obiektywnego momentu zaistnienia przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość i mechanicznie przenosić do niego terminu wskazanego w przepisach ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, abstrahując jednocześnie od obowiązków, jakie członek zarządu spółki ma do spełnienia wobec jej wierzycieli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1663/04, Lex nr 171368). Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 14 dni na złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną, nie dochowując ww. terminu i rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że rygor, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, jest emanacją naczelnej zasady prawa upadłościowego (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej.
Wbrew zarzutom skargi, podzielić należy stanowisko organu, że fakt, iż na dzień 1 czerwca 2010 r. ZUS był jedynym wierzycielem Spółki, nie stanowi przeszkody do zastosowania art. 116 § 1 O.p. Należy zauważyć, że oprócz zaległości wobec ZUS, Spółka posiadała także zaległości podatkowe, objęte zaskarżoną decyzją. Niewątpliwie zatem w trakcie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu Spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań, a stan ten miał charakter długotrwały. Nawet jeśli zatem przyjąć, że w dacie 1 czerwca 2010 r. nie było jeszcze podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu tej upadłości, to niewątpliwie przesłanki takie zaistniały w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu, a mimo to stosowny wniosek nie został zgłoszony.
Skarżący zarzucił, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcia postępowania układowego, ponieważ jego zdaniem sytuacja finansowa Spółki była dobra. Twierdzenie to jednak pozostaje bez znaczenia w świetle ustaleń co do zaległości Spółki w regulowaniu przez nią jej należności publicznoprawnych. Skarżący jako członek zarządu Spółki musiał mieć wiedzę o tych zaległościach, a przynajmniej wiedzę taką powinien mieć. Jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Zatem w takim przypadku niezgłoszenie we właściwym czasie stosownego wniosku jest wynikiem zawinionego zaniechania obowiązków członka zarządu. (v. wyrok SN z 20 stycznia 2011 r., II UK 174/10, publ. OSNP 2012/5-6/73, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2013 r., I GSK 239/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oczywiście nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Końcowo Sąd zaznacza, że powołane w skardze przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie miały w sprawie zastosowania, postępowanie toczyło się bowiem na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło