I SA/Gd 342/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Zuzanna Baca, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi B. G. i Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 maja 2004 r. nr sygn. akt [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana I SA/Gd 342/04 Uzasadnienie Decyzją z dnia 19.02.2004 r. Wójt Gminy [...] wymierzył B. G. i Z. G. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2004 rok w kwocie 491,50 zł. Za podstawę wydania decyzji w zakresie podatku od nieruchomości, organ podatkowy przyjął wykaz nieruchomości złożony przez podatników, z którego wynikało, iż są oni właścicielami budynku mieszkalnego o powierzchni 141,80 m², w którym znajduje się sklep spożywczo-przemysłowy o powierzchni 25,54 m². Część budynku o powierzchni 25,54 m² opodatkowano stawkami jak dla budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą. Również grunty o powierzchni 25,54m² opodatkowano według stawek przewidzianych dla działalności gospodarczej. W odwołaniu złożonym pismem z dnia 4.03.2004 r. podatnicy wnieśli o uchylenie decyzji, bowiem ich zdaniem podatek od nieruchomości jest zawyżony, gdyż nie prowadzą oni działalności gospodarczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 10.05.2004 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że podatnicy są właścicielami budynku mieszkalnego przy ul. [...] 7 w D. oraz mieszczącego się w nim sklepu. Sklep ten został oddany w bezpłatne użyczenie na cele handlowe D. N., prowadzącej działalność gospodarczą jako A. Analizując sprawę, organ podatkowy uznał, iż podatnicy nie są co prawda osobami prowadzącymi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej, są jednak zobowiązani do uiszczenia za powierzchnię sklepu i związany z nim grunt podatku według stawki jak za nieruchomość związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej. Według organu odwoławczego, w lokalu będącym własnością podatników jest prowadzona działalność gospodarcza, a przepisy ustawy o podatkach o opłatach lokalnych nie uzależniają obowiązku regulowania podatku od gruntów i budynków według stawek związanych z działalnością gospodarczą, od tego czy to właściciel nieruchomości prowadzi działalność gospodarczą. Wobec tego, organ I instancji prawidłowo ustalił wymiar łącznego zobowiązania podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartej w piśmie z dnia 7.06.2004 r. B. G. i Z. G. wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji tej, zarzucili naruszenie art. 7 kpa, gdyż organ podatkowy błędnie podał adres ustalając, iż skarżący są właścicielami budynku mieszkalnego przy ul. [...] 7 w D., podczas gdy faktycznie zamieszkują oni w miejscowości S. M. 7, gmina. S. D. Jednocześnie zarzucili rażące naruszenie art. 2 ust. 1, 4 i 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Powołali się na treść art. 2 ust. 1 ustawy i stwierdzili, iż ich zdaniem skoro D. N. jest samoistnym posiadaczem w rozumieniu kodeksu cywilnego, to na niej ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto powołali się, że zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy nakaz płatniczy winien być wystawiony na skarżących i na D. N. jako współposiadacza nieruchomości. Odpowiadając na skargę pismem z dnia 15.06.2004 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że D. N. nie jest samoistnym posiadaczem sklepu, bowiem nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 336 k.c. Jest posiadaczem zależnym, który nie jest jednak zobowiązany do uiszczenia podatku, nie wynika to bowiem z art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że postanowieniem z dnia 7.06.2004 r. dokonało sprostowania zaskarżonej decyzji, w zakresie dotyczącym przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W piśmie procesowym z dnia 29 czerwca 2004 r. skarżący stwierdzili, iż ich zdaniem postanowienie o sprostowaniu zostało antydatowane, co jest niedopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo. Wskazuje się, iż organ odwoławczy postanowieniem z dnia 7.06.2004 r. dokonał sprostowania zaskarżonej decyzji, w zakresie oznaczenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, przy czym błędnie określono jego podstawę prawną, gdyż stanowi ją przepis art. 113 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, zamiast art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym należy uznać, iż jeden z zarzutów skargi, nie zasługuje na uwzględnienie. Należy stwierdzić, iż przedłożone Sądowi akta podatkowe są niekompletne, gdyż brak w nich chociażby wyciągu z ewidencji gruntów, z którego wynikałoby w jaki sposób grunty należące do skarżących były zakwalifikowane w 2004 r., co umożliwiłoby kontrolę zasadności orzeczenia organów podatkowych w zakresie określenia podatku od nieruchomości i podatku rolnego. Z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że zgodnie z będącym w aktach sprawy wykazem nieruchomości, złożonym przez B. G. i Z. G. są oni właścicielami budynku mieszkalnego o powierzchni 141,8m² położonego S. M. 7, gmina S. D. W budynku tym, znajduje się też lokal o powierzchni 25.54m², oddany z mocy umowy z dnia 13.05.1997 r. w bezpłatne użyczenie D. N., która prowadzi w tym lokalu sklep spożywczo-przemysłowy. Wójt Gminy decyzją z dnia 19.02.2004 r. wymierzył skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2004 rok w kwocie 491,50 zł. W decyzji tej, część budynku o powierzchni 25,54 m² opodatkowano stawkami jak dla budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą, również grunt o powierzchni 25,54m² opodatkowano według stawek przewidzianych dla działalności gospodarczej. Decyzja Wójta Gminy wydana została z naruszeniem przepisów prawa, w tym art.122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, które to przepisy zobowiązują organy podatkowe do podejmowania wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i zgromadzenie pełnego materiału dowodowego. Narusza też art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, bowiem zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania podatkowego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, wskazywać fakty uznane przez organ za udowodnione oraz określać przesłanki zastosowania kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. Decyzja organu I instancji nie zawiera żadnego z tych elementów i właściwie dopiero w orzeczeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego przedstawiony został stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Jedną z zasad ogólnych postępowania podatkowego, jest wynikająca z art. 127 Ordynacji podatkowej zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji poprzez rozpoznanie wniesionego przez stronę odwołania. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2000r. w sprawie V SA 359/00 (opubl. LEX nr 51287 ), iż do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni; konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem - przez każdy z organów który wydał decyzję - postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2004r, w sprawie FSK 169/04 ( opubl. w POP 2005/3/59 ) postawił tezę, podzielaną przez Sąd w rozpoznanej sprawie, iż sąd administracyjny stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może uznać tej okoliczności za nieistotną. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż organ odwoławczy nie dokonał prawidłowej kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji, gdyż nie wziął pod uwagę wskazanych uchybień, stwierdzonych zarówno w postępowaniu jak i w rozstrzygnięciu organu podatkowego I instancji. Nie można również uznać, iż doszło do dwukrotnego rozpoznania sprawy, gdyż nie pozwalał na to niewystarczający materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Niekompletność akt, uniemożliwia Sądowi dokonanie prawem przewidzianej kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia. Nie przesądzając o wyniku sprawy, wskazać należy na treść art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który definiuje grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jako grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Uzasadnionym wydaje się, iż w takich przypadkach budynki mieszkalne wyłączone są z opodatkowania stawkami przewidzianymi dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, nawet w sytuacji, gdy są w posiadaniu przedsiębiorcy. Przyjmuje się, iż zajęcie części budynku na prowadzenie działalności gospodarczej nie zmienia charakteru budynku, gdyż nadal pozostaje on budynkiem mieszkalnym, a zatem grunt pod tym budynkiem jest związany z tym budynkiem i nie może być opodatkowany stawkami dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z powyższych względów, Sąd uznał, iż decyzja organu odwoławczego naruszała przepisy prawa procesowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem należało ją uchylić w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zaś na podstawie art. 152 określono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.