I SA/Gd 342/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. G. J. wnioskiem z dnia 26 maja 2008 r., którego braki formalne poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF uzupełniła w dniu 11 czerwca 2008 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 100 zł. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, źródłem utrzymania małżonków są osiągane przez skarżącą dochody z tytułu renty w wysokości 427 zł brutto miesięcznie oraz wynagrodzenie ze stosunku pracy męża w wysokości 1 500 zł brutto miesięcznie, jak również prowadzona przez niego działalność gospodarcza (nie podała wysokości dochodów uzyskiwanych z tego tytułu), jedyny majątek małżonków stanowi dom o powierzchni 104 m2. Podniosła, że naczelnik urzędu skarbowego wydał decyzję ustalającą wnioskodawczyni wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od przychodów ze źródeł nieujawnionych w kwocie 24 992 zł. Wskazała również, iż toczące się względem jej majątku postępowanie egzekucyjne zostało w dniu 29 maja 2008 r. zawieszone. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2008 r. (doręczonym stronie w dniu 30 czerwca 2008 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, bądź też oświadczeń złożonych przez każdego z małżonków o ich nieposiadaniu, (2) odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2007, bądź też stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, (3) dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez męża skarżącej miesięcznych dochodów ze stosunku pracy oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tj. (a) zaświadczenia od pracodawcy o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz wynagrodzenia wypłaconego za ostatni miesiąc, (b) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty oraz kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (4) dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanej skarżącej renty, (5) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania, (6) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na każdego z małżonków pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W piśmie z dnia 4 lipca 2008 r. skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do nadesłania wymaganych dokumentów. Sąd przedmiotowy wniosek uwzględnił i wyznaczył skarżącej kolejny termin – 18 lipca 2008 r., o czym strona została poinformowana zarządzeniem z dnia 8 lipca 2008 r. Pomimo przedłużenia terminu skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożyła, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wyjaśniła istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwiła dokonanie pełnej ich oceny. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.