I SA/Gd 345/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-07-15
Skład orzekający: Alicja Stępień, Sławomir Kozik, Marek Kraus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo ocenił zasadność zwrotu dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości, w szczególności w kontekście przedawnienia roszczenia oraz naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił kwestię przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji, nie badając skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia z powodu braku dowodu zawiadomienia strony o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Ponadto, organ odwoławczy nie ocenił zasadności zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 10 § 2 k.p.a. (odstąpienie od zasady czynnego udziału strony) oraz nie rozważył argumentacji strony dotyczącej faktycznej liczby dzieci uczęszczających do przedszkola.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zwrocie dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości przez organ prowadzący niepubliczne przedszkole. Kontrola wykazała nieprawidłowości w wykazywaniu liczby dzieci, co miało skutkować pobraniem dotacji na dzieci, które nie uczęszczały do placówki. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak możliwości czynnego udziału w postępowaniu oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących udzielania dotacji. Sąd uchylił decyzję SKO, wskazując na istotne uchybienia proceduralne i brak należytej oceny przedawnienia roszczenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2025 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Protokolant Specjalista Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lipca 2025 r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt SKO Gd/297/24 w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 4419 (cztery tysiące czterysta dziewiętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 lutego 2025 r. - sygn. akt SKO Gd/297/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "SKO w Gdańsku", "Kolegium", "organ drugiej instancji" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej "k.p.a.", art. 91 ust. 2 ustawy
z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U.
z 2024 r., poz. 737) – dalej "u.f.z.o." oraz art. 252 ust. 1, ust. 3 i art. 61 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1530) – dalej "u.f.p.", po rozpoznaniu odwołania D.K. (dalej: "Skarżący", "Strona") od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent Miasta", organ pierwszej instancji") z dnia 30 listopada 2023 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. w kwocie 26.725,92 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, licząc od dnia 6 kwietnia 2019 r. do dnia zapłaty i nakazania jej zwrotu, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. D.K. jest organem prowadzącym Niepubliczne Przedszkole [...] położone w [...] przy ul. [...] – zwane dalej "Przedszkole". Przedszkole zostało wpisane do ewidencji placówek niepublicznych, prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] pod nr [...] (zaświadczenie z dnia [...]).
Z tytułu prowadzenia ww. Przedszkola, Strona w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. otrzymała z budżetu Gminy Miasta [...] dotację oświatową
w wysokości [...] zł.
W dniach od 4 lipca 2018 r. do 28 września 2018 r. w Przedszkolu została przeprowadzona kontrola przez upoważnionych pracowników Urzędu Miejskiego
w [...], której wyniki zawarto w protokole sporządzonym 28 września 2018 r. Kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie pobrania dotacji na dzieci wykazywane w miesięcznej informacji o faktycznej liczbie uczniów - łącznie dotyczących 7 uczniów.
Z protokołu kontroli (str. 3), dzieci opisane w tabeli pod pozycjami L.p.: 1, 6, 7, 8 oraz 9 według oświadczeń ich rodziców nie uczęszczały do Przedszkola w okresie od stycznia do czerwca 2018 r. Nadto, dwoje rodziców oświadczyło, że ich dzieci uczęszczały do Przedszkola w następujących okresach tj.: jedno dziecko uczęszczało od VIII 2017 r. do II 2018 r., drugie zaś od IX 2017 r. do I 2018 r., co z kolei wynika ze str. 3 i 4 protokołu kontroli. Szczegółowe wyniki kontroli zawarto w protokole kontroli z dnia 28 września 2018 r. ( podpisanym przez organ prowadzący w dniu 01.10.2018 r. ), na który Skarżący odpowiedział w piśmie z dnia 15 października 2018 r. zawierającym zastrzeżenia do ww. protokołu kontroli.
W piśmie tym podano, że "W wyniku dokonania szczegółowej analizy
i weryfikacji (w oparciu o posiadaną dokumentację, którą (Skarżący) także załącza)
w zakresie liczby uczniów przedszkola w kontrolowanym okresie, zgłaszający zastrzeżenia potwierdził, że liczba uczniów przedszkola w tym okresie była zgodna
z liczbą uczniów zgłaszanych do dotacji. Pomyłka nastąpiła co do ewidencjonowania danych osobowych uczniów, co w sposób formalny przedszkole jest gotowe skorygować, przy czym celowe byłoby tu udostępnienie przez gminę możliwości wprowadzenia danych do sytemu ODPN. W załączniku nr 2 do niniejszego wystąpienia zgłaszający zastrzeżenia precyzyjnie w zestawieniu tabelarycznym wskazuje wykaz 11 uczniów, którzy uczęszczali do przedszkola, a nie byli wpisani w systemie ODPN (zamiast nich w wyniku pomyłki i na skutek braku otrzymania informacji o zaprzestaniu uczęszczania do przedszkola) wpisane były dzieci, które mimo zawartych umów
o świadczenie usług opieki przedszkolnej, jak wynika z oświadczeń rodziców złożonych w odpowiedzi na zapytanie kontrolującego nie chodziły/zaprzestały chodzić do przedszkola. Do pisma Strona załączyła umowy o świadczenie usług opieki przedszkolnej zawarte z rodzicami wskazanych wyżej [...] uczniów oraz oświadczenia tych rodziców o okresie, w jakim ich dzieci uczęszczały do przedszkola".
Prezydent Miasta [...] skierował do organu prowadzącego Przedszkole wystąpienie pokontrolne z dnia 12 marca 2019 r., wskazując, że w zakresie prawidłowości podawania liczby dzieci w systemie ODPN, na które organ dotujący przekazał dotację oświatową dla Niepublicznego Przedszkola [...] - [...] w [...], w kontrolowanym okresie liczba dzieci została zawyżona o 11, co pozostaje w sprzeczności z postanowieniami Uchwały Rady Miasta [...], która obliguje do wykazywania faktycznej liczby dzieci. Dotacja przysługuje za każdego ucznia, a więc niezgodne z prawem jest podawanie i otrzymywanie dotacji na osoby, które nie są uczniami dotowanej jednostki oświatowej. W związku z tą nieprawidłowością Przedszkole pobrało dotację w nadmiernej wysokości.
Strona w piśmie z 3 kwietnia 2019 r. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu kontrolnego o pobraniu dotacji w nadmiernej wysokości wskazując na konieczność uwzględnienia przy rozliczeniach/weryfikacji kwoty dotacji danych 11 uczniów, którzy faktycznie uczęszczali do przedszkola, a ich dane osobowe nie były wpisane
w systemie ODPN (dane tych uczniów zostały wskazane w załącznikach do zastrzeżeń do protokołu kontroli wraz z dowodami ich uczęszczania do przedszkola).
Następnie, pismem z dnia 30 sierpnia 2019 r., na podstawie wystąpienia pokontrolnego z dnia 12 marca 2019 r., stwierdzającego nieprawidłowości w zakresie pobrania dotacji w nadmiernej wysokości z budżetu Gminy Miasta [...] w okresie od 1 września 2017 r. do 30 czerwca 2018 r., organ wezwał stronę do dobrowolnego zwrotu kwoty dotacji wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych,
w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.
Wezwanie doręczono 25 września 2019 r. Strona wymaganej przez organ należności nie uregulowała.
Wskutek powyższego, organ pismem z dnia 30 października 2023 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy Miasta [...] za okres od stycznia do czerwca 2018 r.
Z uwagi na upływ terminu przedawnienia, należności za okres od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., zawężono przedmiot postępowania do zwrotu dotacji za podany wyżej okres z 2018 r.
Pismem z 20 listopada 2023 r. ( doręczonym w dniu 8 grudnia 2023 r. ) Strona została zawiadomiona o zakończeniu postępowania oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 30 listopada 2023 r.: 1) określił wysokość dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości przez Stronę będącą organem prowadzącym Przedszkole w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. wraz z odsetkami liczonymi, jak dla zaległości podatkowych licząc od dnia 6 kwietnia 2019 r. do dnia zapłaty, 2) nakazał Stronie dokonanie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości określonej w pkt 1 na wskazany rachunek bankowy Gminy Miasta [...] – Urzędu Miejskiego w [...], a także 3) nadał decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
2.2. Nie zgadzając się z wydaną przez organ pierwszej instancji decyzją Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego
1) art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 94 Konstytucji RP w związku z art. 17 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.)
w zw. z treścią § 3 ust. 1, 5 i 6 uchwały Rady Miasta [...] nr XLI/1185/09 poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady hierarchii źródeł prawa zgodnie z którą przepisy aktu prawa miejscowego wynikające z wymienionej uchwały nie mogły poszerzać zamkniętego katalogu przesłanek udzielenia dotacji wyrażonego w sposób zupełny
i wyczerpujący w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w sześciu punktach, przez nałożenie na stronę uchwałą dodatkowych, nie wynikających z ustawy obowiązków, w zakresie których organ czyni stronie zarzuty uzasadniając żądanie zwrotu dotacji, przy jednoczesnym niekwestionowaniu, iż strona spełniła wszystkie przesłanki udzielenia dotacji wynikające z ustawy, a nie spełniła jedynie obowiązków dodatkowych poszerzających ustawę uchwałą,
2) art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez bezpodstawne uznanie, że do spełnienia warunków przyznania dotacji konieczne jest spełnienie przez stronę dodatkowych obowiązków wyrażonych w Uchwale Rady Miasta przy jednoczesnym braku delegacji ustawowej uprawniającej Radę do nakładania na stronę ponadustawowych obowiązków w zakresie udzielania dotacji.
II. naruszenie przepisów postępowania art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. poprzez:
1) a) wydanie zaskarżonej decyzji i doręczenie tej decyzji bez wcześniejszego zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania i umożliwiania wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów - przy czym rażące naruszenie organu jest tym większe, iż organ decyzję doręczył stronie do rąk własnych przy udziale swoich pracowników w dniu 7 grudnia 2023 r. mając świadomość w chwili doręczenia, iż strona na ten moment jeszcze nie otrzymała wystanego listem zawiadomienia z dnia 20 listopada 2023 r. o zakończeniu trwającego kilka lat postępowania i możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym, które to pismo strona odebrała dopiero dzień później po osobistym doręczeniu decyzji tj. w dniu 8 grudnia 2023 r.
b) uznanie wszystkich okoliczności faktycznych wykazanych w decyzji za udowodnione w sytuacji, gdy organ uniemożliwił stronie wypowiedzenie się
w jakimikolwiek stopniu co do przeprowadzonych dowodów poprzez pośpieszne doręczenie decyzji do rąk własnych strony w dniu 7 grudnia 2023 r. przy jednoczesnym doręczeniu stronie zawiadomienia o zakończeniu postępowania i możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym dopiero dzień po doręczeniu decyzji tj. w dniu 8 grudnia 2023 r. W konsekwencji pominięcie przez organ, iż na skutek zaniechań organu żadna z okoliczności faktycznych wskazanych w decyzji nie może być uznana za udowodnioną
2) art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym zaniechanie w zakresie: jakichkolwiek ustaleń co do treści wyjaśnień złożonych
w piśmie z dnia 3 kwietnia 2019 r., a w szczególności co do ustalenia faktu, iż faktycznie przez błąd pracownicy strony, która odpowiadała za wpisywanie właściwych danych imiennych uczniów do systemu, w miejsce 11 uczniów błędnie wpisanych do sytemu, za ten sam okres dotacyjny, uczęszczało do przedszkola faktycznie 11 innych uczniów, których dane omyłkowo nie zostały wpisane w wyniku czego ilość uczniów faktycznie uczęszczających do przedszkola w tym samym okresie dotacyjnym, co do których spełnione były wszystkie sześć przesłanek art. 17 ust. 1 o finansowaniu zadań oświatowych uprawniających do otrzymania dotacji, była zgodna ze złożonym wnioskiem i tym samym wniosek spełniał wystarczające wymogi ustawowe udzielenia dotacji określone wyczerpująco w ustawie 3. art. 8 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 108 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji polegające na ogólnikowym, sztampowym uzasadnieniu rozstrzygnięcia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z jednoczesnym zaniechaniem jakiegokolwiek uzasadnienia odnoszącego się indywidualnie do strony lub charakteru sprawy administracyjnej, przy jednoczesnym pominięciu przez organ uzasadnienia
w jakimkolwiek zakresie dlaczego decyzji organ nadaje rygor natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy organ wydając decyzje wie, że jest ona dotknięta rażącym naruszeniem prawa, gdyż żadne fakty uznane za udowodnione nie mogą uchodzić za udowodnione wobec pozbawienia przez organ strony czynnego udziału
w postępowaniu, w tym w szczególności prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
Na tle sformułowanych zarzutów, składający odwołanie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności.
2.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku po rozpoznaniu odwołania Strony, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji na treść art. 252 ust. 1 pkt 2., art. 252 ust. 3, ust. 5 oraz art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p. dotyczących zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Następnie przytoczył przepisy art. 16 ust. 1 i art. 24 ust. 1 i 2 u.f.z.o. z grupy przepisów regulujących kolejno dotacje na ucznia dla niesamorządowych przedszkoli oraz dotacje w przypadku ucznia więcej niż jednej placówki wychowania przedszkolnego.
Jak podał organ odwoławczy, z przywołanych przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych wynika, że jeżeli jednostka samorządu terytorialnego uzyskała informację, że dziecko jest uczniem więcej niż jednej placówki wychowania przedszkolnego dotowanej przez ten samorząd, występuje do tych placówek
o uzyskanie od rodzica ucznia pisemnego oświadczenia wskazującego jedną z tych placówek jako placówkę, do której uczeń uczęszcza w danym roku szkolnym. Placówka przekazuje oświadczenie rodzica do jednostki samorządu terytorialnego w terminie 30 dni od dnia wystąpienia. Rodzic jest więc obowiązany wybrać na dany rok szkolny tzw. placówkę wiodącą która będzie dotowana przez samorząd. Od miesiąca następującego po miesiącu otrzymania oświadczenia rodzica dotację otrzymuje placówka wychowania przedszkolnego wskazana w oświadczeniu. Przy czym wcześniej, tj. do miesiąca otrzymania oświadczenia włącznie, dotacje należy wypłacać każdej dotowanej placówce wychowania przedszkolnego, której dziecko jest uczniem. Nie ma też przepisu sankcjonującego zwrot dotacji wypłaconej tym placówkom do miesiąca otrzymania oświadczenia.
W niniejszej sprawie Skarżący prowadzi niesamorządowe przedszkole publiczne. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.f.z.o. prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne przedszkola niebędące przedszkolami specjalnymi otrzymują na każdego ucznia z budżetu gminy dotację
w wysokości równej podstawowej kwocie dotacji dla przedszkoli, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
Warunki przekazania dotacji zostały określone w art. 33 u.f.z.o. Stąd dotacje,
o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32 u.f.z.o., są przekazywane pod warunkiem, że: 1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkolę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1; 2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31 a i art. 32.
Kwestia ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Gminy Miasta [...] dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół oraz placówek publicznych i niepublicznych prowadzonych przez osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne na terenie [...], do dnia 31 grudnia 2018 r. była uregulowana uchwałą Nr XLI/1185/09 Rady Miasta [...] z dnia 29 października 2009 r. zmienioną uchwałami: Nr XXVIII/541/16 Rady Miasta [...] z dnia 28.01.2016 r.; Nr XXXI/866/16 Rady Miasta [...] z dnia 24.11.2016 r.; Nr XLI/1148/17 Rady Miasta [...] z dnia 29.06.2017 r. i Nr XLIV/1227/17 Rady Miasta [...] z dnia 26.10.2017 r.
Zgodnie z § 3 ust. 1, ust. 5 i 6 ww. uchwały w Mieście [...] obowiązuje następujący tryb udzielania dotacji: Dla ustalenia wysokości dotacji na dany miesiąc osoby prowadzące dotowane placówki:
- w terminie od 1-szego dnia do 5-tego dnia danego miesiąca, na który udzielana jest dotacja, wprowadzają do systemu ODPN informację o faktycznej liczbie uczniów wg stanu na 1-szego dnia danego miesiąca, a także dane o uczniach obejmujących imię
i nazwisko, nr PESEL oraz adres zameldowania i zamieszkania,
- w terminie do 6-tego dnia danego miesiąca składają w Urzędzie Miejskim w [...] informację o faktycznej liczbie uczniów w formie pisemnej wg wzoru stanowiącego załącznik nr 2 i 2a do uchwały, a w okresie miesięcy: lipca i sierpnia najpóźniej do dnia 16-tego danego miesiąca.
Natomiast, od 1 lutego 2018 r. kwestia ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Gminy Miasta [...] dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkól oraz placówek publicznych i niepublicznych prowadzonych przez osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne na terenie [...] oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania
i wykorzystania, uregulowana została uchwałą Nr XLVII/1418/18 Rady Miasta [...] z dnia 25 stycznia 2018 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z dnia [...], poz. [...]). Zgodnie z zapisami zawartymi w § 2 ust.2 ww. uchwały dla ustalenia wysokości dotacji na dany miesiąc osoby prowadzące dotowane placówki: 1) w terminie od 1-szego dnia do 5-tego dnia danego miesiąca, na który udzielana jest dotacja, wprowadzają do systemu ODPN informację o faktycznej liczbie uczniów, a także dane obejmujące imię
i nazwisko ucznia, nr PESEL oraz adres zameldowania i zamieszkania wg stanu na
1-szego dnia danego miesiąca, 2) niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, w terminie od 1-szego dnia do 5-tego dnia danego miesiąca, na który udzielana jest dotacja, rejestrują dane dotyczące uczestnictwa uczniów, w co najmniej 50 % obowiązkowych zajęć edukacyjnych
w danym miesiącu wg stanu za miesiąc poprzedni, 3) w terminie do 6-tego dnia danego miesiąca składają w Urzędzie Miejskim w [...] informację o faktycznej liczbie uczniów w formie pisemnej odpowiednio wg wzoru stanowiącego załącznik nr 2 lub nr 2 a do uchwały, a w okresie miesięcy: lipiec i sierpień najpóźniej do dnia 16-tego danego miesiąca.
Dalej organ zauważył, iż w orzecznictwie, którego przykładami są: wyroki SN:
z 22 maja 2014 r., IV CSK 531/13, LEX nr 1504576 oraz z 26 marca 2015 r., V CSK 376/14, LEX nr 1683419 przyjmuje się, że dotacja oświatowa jest dotacją roczną
i z tego powodu nie stanowi świadczenia okresowego, lecz jednorazowe, choć "zaliczkowo" wypłacane w 12 częściach, w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca. Zaliczki nie mają charakteru samodzielnego świadczenia, lecz są częścią jednego większego świadczenia. Wysokość tego świadczenia określona jest bez odwoływania się do elementu czasu, zaś jego zaliczkowe wypłacanie w dwunastu częściach, jest tylko sposobem spełnia tego świadczenia, który ma służyć zapewnieniu bieżących środków na funkcjonowanie placówek (wyrok SN z 22 maja 2014, IV CSK 531/13, OSNC 2015, Nr 4, poz. 2015). Co więcej "dotacje są przekazywane
w przeliczeniu na faktyczną a nie planowaną liczbę uczniów. Liczba uczniów (odpowiednio wychowanków, dzieci, słuchaczy kursów, uczestników zajęć), o której mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy, służy jedynie zaplanowaniu wydatków budżetowych j.s.t. na udzielenie dotacji. Przepis ten stanowi novum w stosunku do ustawy o systemie oświaty. Zasadę, iż dotacja przysługuje na ucznia rzeczywistego, do tej pory wywodzono z orzecznictwa, które wskazywało na potrzebę uwzględnienia liczby uczniów uczęszczających do placówki oświatowej przy obliczaniu wysokości poszczególnych rat dotacji (wyrok WSA we Wrocławiu z 13 marca 2018 r., III SA/Wr 1/18, LEX nr 2483444). Wysokość dotacji powinna odpowiadać faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów w chwili przekazywania dotacji. Dotacja nie będzie odpowiadać faktycznej liczbie uczniów, gdy będzie ona obejmować osoby, które wprawdzie są do szkoły zapisane, lecz do niej nie uczęszczają (wyrok NSA z 14 marca 2019 r, I GSK 869/18, LEX nr 2655372) (K. Tusiński (w:) Finansowanie zadań oświatowych. Komentarz, red. M. Pilich, Warszawa 2020, art. 34).
SKO w Gdańsku wskazało, iż w toku prowadzonego postępowania organ potwierdził, że zakwestionowane dzieci (wskazane z imienia i nazwiska oraz nr PESEL), faktycznie nie uczęszczały do Przedszkola w całym okresie lub części kontrolowanego okresu. To oznacza, że Niepubliczne Przedszkole [...] - [...] w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2028 r. pobrało dotację w nadmiernej wysokości, której kwota została prawidłowo ustalona na 26.725,92.
W ocenie Kolegium zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie, albowiem organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a przytoczone w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i uchwał Rady Miasta [...] zostały zastosowane prawidłowo.
3. Od wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzji
z dnia 26 lutego 2025 r., Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę,
w której zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
1) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ odwoławczy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechanie przez organ odwoławczy wyjaśnienia istotnej dla niniejszej sprawy kwestii dotyczącej wydania i doręczenia przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 30 listopada 2023 r. bez wcześniejszego zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania i umożliwienia wypowiedzenia się skarżącego co do zebranych dowodów, bowiem zgodnie ze stanem faktycznym sprawy niewyjaśnionym przez organ odwoławczy, organ pierwszej instancji decyzję z dnia 30 listopada 2023 r. doręczył stronie do rąk własnych za pośrednictwem swoich pracowników w dniu 7 grudnia 2023 r. mając jednocześnie świadomość w chwili jego doręczenia, iż skarżący nie otrzymał wysłanego listem zawiadomienia z dnia 20 listopada 2023 r. o zakończeniu postępowania i możliwości zaznajomienia się strony
z materiałem dowodowym, które to zawiadomienie Skarżący odebrał dopiero dzień później po osobistym doręczeniu decyzji z dnia 30 listopada 2023 r., to jest w dniu 8 grudnia 2023 r., co w istocie miało wpływ na wynik sprawy,
2) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie odwoławczym na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie, to jest pominięcie dowodu w postaci treści informacji Urzędu Miejskiego [...] w piśmie z dnia 28 kwietnia 2021 r. jednoznacznie wskazującego, że dotacja dla przedszkola nie jest udzielana imiennie na konkretne dziecko, a udzielna jest na sumę liczby dzieci wprowadzonych imiennie do systemu ODPN [na co uwagę zwróciły Sądy karne na podstawie karty [...] zamieszczonej w aktach sprawy karnej pod sygnaturą [...]] oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.,
3) art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń i nierozpatrzenie podniesionych przez skarżącego w odwołaniu z dnia 18 grudnia 2023 r. zarzutów prawa materialnego w postaci zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych [w brzmieniu obowiązującym
w 2018 r.] w związku z treścią § 3 ust. 1, 5 i 6 uchwały Nr XLI 1185/09 Rady Miasta [...] z dnia 29 października 2009 r.,
4) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej przez organ pierwszej instancji wyrażającej się tym, że organ pierwszej instancji najpierw wskazał w treści pisma z dnia 28 kwietnia 2021 r. (tj. karta [...] zamieszczona w aktach sprawy karnej pod sygnaturą [...] dotyczącej informacji zamieszczonej przez Urząd Miejski [...]) informację, że dotacja dla przedszkola nie jest udzielana imiennie na konkretne dziecko, a udzielna jest na sumę liczby dzieci wprowadzonych imiennie do systemu ODPN, a następnie wbrew przekazanej informacji organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia 30 listopada 2023 r., stwierdzającą odmienny stan rzeczy od wcześniej prezentowanego jednocześnie bezpodstawnie odbierając Skarżącemu część prawidłowo naliczonej dotacji; jak również naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej przez organ odwoławczy poprzez brak ustalenia powyższych okoliczności
i pominięcie ww. dowodu,
5) rażącego naruszenia podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące przyjęciem, że organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący i prawidłowy zebrał oraz rozpatrzył materiał dowodowy w toku postępowania administracyjnego, jak również, że okoliczności faktyczne wykazane
w decyzji z dnia 30 listopada 2023 r. zostały udowodnione w sytuacji gdy:
a) wydanie i doręczenie przez organ pierwszej instancji Skarżącemu decyzji
z dnia 30 listopada 2023 r. nastąpiło bez wcześniejszego zawiadomienia strony
o zakończeniu postępowania i umożliwienia wypowiedzenia się skarżącego co do zebranych dowodów, co stanowiło rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które tym bardziej jest większe, że organ pierwszej instancji decyzję z dnia 30 listopada 2023 r. doręczył stronie do rąk własnych przy udziale swoich pracowników w dniu 7 grudnia 2023 r. mając świadomość w chwili doręczenia, iż Skarżący nie otrzymał jeszcze wysłanego listem zawiadomienia z dnia 20 listopada 2023 r. o zakończeniu postępowania i możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowy, które to zawiadomienie Skarżący odebrał dopiero dzień później po osobistym doręczeniu mu decyzji z dnia 30 listopada 2023 r., to jest w dniu 8 grudnia 2023 r., co w istocie miało wpływ na wynik sprawy,
b) organ pierwszej instancji uniemożliwił Skarżącemu zapoznanie się z całym materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów w wyniku pośpiesznego doręczenia decyzji do rąk własnych Skarżącemu w dniu 7 grudnia 2023 r. przed doręczeniem Skarżącemu zawiadomienia o zakończeniu postępowania, a w konsekwencji organ pierwszej instancji pozbawił Stronę podstawowych praw strony wywodzących się z zasad naczelnych postępowania administracyjnego w postaci zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz umożliwienia wypowiedzenia się skarżącego co do zebranych dowód,
c) nie można uznać okoliczności faktycznych za udowodnione jeżeli strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,
w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji na przeprowadzonych dowodach, co do których Strona wbrew art. 81 k.p.a. nie miała możliwości wypowiedzenia się, co skutkuje przy prawidłowej wykładni ww. przepisów brakiem możliwości uznania okoliczności faktycznych wykazanych w decyzji z dnia 30 listopada 2023 r. za udowodnione,
6) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 135 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły uzasadnione przypadki wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 listopada 2023 r., podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły uzasadnione przypadki wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji w postaci daleko idącej wadliwości ww. decyzji oraz brak spełnienia przesłanek warunkujących nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności,
7) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 listopada 2023 r. wydanej przez organ pierwszej instancji w sytuacji, gdy była ona wadliwa w zakresie naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego, a także naruszenia przepisów prawa materialnego,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, mających istotnych wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.:
1) art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych [w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.] w związku z treścią § 3 ust. 1,5 i 6 uchwały Nr XLI 1185/09 Rady Miasta [...] z dnia 29 października 2009 r. poprzez naruszenie przez organ odwoławczy konstytucyjnej zasady hierarchii źródeł prawa zgodnie z którą przepisy akta prawa miejscowego wynikające z ww. uchwały nie mogą poszerzać zamkniętego katalogu przesłanek udzielenia dotacji wynikającego w sposób zupełny i wyczerpujący w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w sześciu punktach, przez nałożenie na stronę uchwałą dodatkowych, nie wynikających z ustawy obowiązków, które organ zarzuca stronie uzasadniając żądanie zwrotu dotacji, nie kwestionując jednocześnie, iż strona spełniła wszystkie przesłanki udzielenia dotacji wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, a nie spełniła rzekomo jedynie obowiązków dodatkowych wynika jarych r. aktu prawnego niższego rzędu, to jest uchwały Nr XLI 1185/09 Rady Miasta [...] z dnia 29 października 2009 r.,
2) art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz bezpodstawne uznanie, iż do spełnienia warunków udzielenia dotacji konieczne jest spełnienie przez skarżącego oprócz sześciu punktów wymienionych w ww. ustawie dodatkowych obowiązków wyrażonych w akcie niższego rzędu zmieszczonych w uchwale Nr XLI 1185/09 Rady Miasta [...] z dnia 29 października 2009 r. przy jednoczesny braku delegacji ustawowej uprawniającej Radę Miasta do nakładania na stronę ponad ustawowych obowiązków udzielenia dotacji oraz braku kwestionowania w decyzji przez organ odwoławczy spełnienia przez skarżącego przesłanki udzielenia dotacji wyrażonej w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych,
3) art. 252 ust. 1 i 3 i art. 61 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki wynikające z powyższych przepisów,
a tym samym zachodzi obowiązek ex lege zwrotu przez Skarżącego pobranej rzekomo
w nadmiarze dotacji, podczas gdy w niniejszej sprawie żadna z przesłanek, to jest wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczaniem, nienależnego udzielenia dotacji lub pobrania dotacji w nadmiernej wysokości nie występuję z uwagi na naruszenie przez organ odwoławczy i organ I instancji konstytucyjnej zasady hierarchii źródeł prawa zgodnie z którą przepisy aktu prawa miejscowego wynikające z ww. uchwały nie mogą poszerzać zamkniętego katalogu przesłanek udzielenia dotacji wynikającego
w sposób zupełny i wyczerpujący w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w sześciu punktach, przez nałożenie na Stronę uchwałą dodatkowych, nie wynikających z ustawy obowiązków, które obydwa organy zarzucają stronie uzasadniając żądanie zwrotu dotacji w nadmiernej wysokości, nie kwestionując jednocześnie, iż Strona spełniła wszystkie przesłanki udzielenia dotacji wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, a nie spełniła rzekomo jedynie obowiązków dodatkowych wynikających z aktu prawnego niższego rzędu, to jest uchwały Nr XLI 1185/09 Rady Miasta [...] z dnia 29 października 2009 roku,
a nadto, iż sam organ pierwszej instancji przyjął taką wykładnię prawa wskazującą na to, że nazwiska nie są podstawą do zwrotu udzielonej Skarżącemu dotacji — formułując informacje w piśmie z dnia 28 kwietnia 2021 r., to jest dowodzie pominiętym przez organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy w rozpoznawaniu sprawy [na który uwagę zwróciły Sądy karne na podstawie karty [...] zamieszczonej w aktach sprawy karnej pod sygnaturą [...]].
W oparciu o podniesione zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł: o uchylenie
w całości zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 listopada 2023 r. Ponadto złożył wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pełnomocnik Strony dodatkowo wniósł, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi tj. wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] [...] z dnia [...] maja 2024 r. w sprawie o sygnaturze akt [...], wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt [...] oraz niezałączonej do skargi karty [...] znajdującej się w aktach sprawy karnej – sygn. akt [...] dotyczącej informacji zamieszczonej przez Urząd Miejski [...] – jako dowodów niezbędnych do wyjaśnienia istotnych okoliczności to jest:
a) wadliwości decyzji organu I instancji z dnia 30 listopada 2023 r.,
b) wadliwości decyzji organu odwoławczego z dnia 26 lutego 2025 r.,
c) informacji Urzędu Miejskiego w [...] wskazujących, że dotacja dla przedszkola nie jest udzielana imiennie na konkretne dziecko tylko na sumę liczby dzieci wprowadzonych imiennie do systemu ODPN,
d) słuszności twierdzeń Skarżącego w zakresie stosowania w przedmiotowym przypadku aktu wyższego rzędu jakim jest ustawa, zamiast aktu niższego rzędu jakim jest uchwała,
e) braku bezprawności działania Skarżącego,
f) braku podstaw do żądania zwrotu dotacji,
g) prawidłowej wykładni podniesionych zarzutów prawa materialnego,
h) prawidłowej wykładni dokonanej przez Sądy karne obu instancji,
i) w zakresie braku podstaw do przyjęcia, iż imiona i nazwiska dzieci są konieczne do otrzymania dotacji, w sytuacji gdy prawidłowa wykładania przepisów przez Sądy karne obu instancji wskazuje, że wystarczające do otrzymania dotacji jest podanie w zgodzie z aktualnym stanem ilości dzieci, a nie ich imion i nazwisk,
— a także jako dowodów, których dopuszczenie i przeprowadzenie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie,
Wniesiono też o zwrócenie się do Sądu Rejonowego [...] w [...] [...] o przedłożenie tut. Sądowi akt sprawy pod sygnaturą [...], w szczególności k. [...] zamieszonej w tych aktach wskazującej na treść informacji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 28 kwietnia 2021 r., z której wynika, że: "..dotacja dla przedszkola nie jest udzielana imiennie na konkretne dziecko — udzielana jest na sumę liczby dzieci wprowadzonych imiennie do systemu ODPN".
4. W ślad za złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargą na decyzję Kolegium z dnia 26 lutego 2025 r., pismem procesowym z 16 kwietnia 2025 r. pełnomocnik Strony skarżącej:
a) przedłożył kartę [...] znajdującą się w aktach sprawy karnej pod sygnaturą [...] dotyczącą informacji zamieszczonej przez Urząd Miejski [...] - jako dokumentu niezałączonego do przedmiotowej Skargi, (jednakże dokumentu ujętego we wnioskach dowodowych jej treści — w punktach III i IV petitum skargi) z uwagi na brak możliwości przeglądania akt sprawy o sygnaturze [...] przez Skarżącego przed terminem na wniesienie skargi ze względu na znajdowanie się ww. akt u referendarza sądowego,
b) oraz ponowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie
i przeprowadzenie dowodu z dokumentu załączonego do niniejszego pisma - rzeczonej karty [...] znajdującej się w aktach sprawy karnej pod sygnaturą [...]
- informacji zamieszczonej przez Urząd Miejski [...] oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi (ujętych
w punkcie III petitum), jako dowodów niezbędnych do wyjaśnienia istotnych okoliczności, które szczegółowo zostały wymienione w skardze w pkt III ppkt od a do i,
a także jako dowodów, których dopuszczenie i przeprowadzenie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
5. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło
o jej oddalenie. Dodatkowo, Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
6. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 15 lipca 2025 r., w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd przeprowadził dowód z dokumentów załączonych do skargi tj.: wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...] [...] o sygnaturze akt [...] i wyroku Sądu Okręgowego w [...] [...] o sygn. akt [...] oraz dołączonego do pisma procesowego Strony skarżącej pisma Urzędu Miejskiego
w [...] z dnia 28 kwietnia 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
7.1. Skarga jest zasadna.
7.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2025 r., narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
7.3. Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena prawidłowości
określenia Stronie, jako organowi prowadzącemu Przedszkole, wysokości otrzymanej z budżetu Gminy Miasta [...] dotacji oświatowej, jako pobranej w nadmiernej wysokości w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2018 r. i nakazania jej zwrotu.
7.4. Rozważając powyższe, w pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie
z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, są w szczególności dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego - kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w u.f.p., do których należą też dotacje oświatowe.
Zasady i tryb zwrotu dotacji oświatowej określają przepisy art. 251 i art. 252 u.f.p.
Zgodnie z art. 251 ust. 1 u.f.p dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku,
z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4. Wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach (ust. 4). Od kwot dotacji zwróconych po terminach określonych w ust. 1-3 nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1-3 (ust. 5).
Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz
z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2. A stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Z kolei, według art. 252 ust. 6 pkt 1 i 2 u.f.p. - odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Przytoczone uregulowania określają przypadki dotacji, które podlegają zwrotowi: tj. 1) niewykorzystanych do końca roku budżetowego, 2) wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem; 3) pobranej nienależnie, oraz 4) pobranej w nadmiernej wysokości.
Zatem, przepis art. 61 ust. 1 pkt 4 u.f.p. w powiązaniu z art. 251 i/lub art. 252 u.f.p. stanowi podstawę do wydania decyzji w odniesieniu do podanych wyżej należności.
Wobec tego, gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji (m. in. która została pobrana w nadmiernej wysokości) właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję,
w której określi obowiązki beneficjenta. Obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa
w przywołanych art. 251 i art. 252 u.f.p., wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny.
Według art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Co należy podkreślić, przepisy cytowanej powyżej ustawy nie regulują przedawnienia należności określonych w art. 60 pkt 1, tj. kwot dotacji podlegających zwrotowi. Oznacza to, że odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz
z 2024 r. poz. 879 z późn. zm. - dalej: O.p. dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, zawarte w rozdziale 8 Działu III O.p. Z nich wynika, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2).
W tym miejscu wyjaśnienia dodatkowego wymaga, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa nie jest czynnością o jednolitym charakterze i ze względu na rezultat tego zabiegu wyróżnia się sytuacje: stosowania pełnego, gdy odpowiednie przepisy prawa są stosowane bez żadnych zmian, stosowania z późniejszymi zmianami oraz niestosowania ze względu na bezprzedmiotowość lub całkowitą sprzeczność
z przepisami, do których miałyby być stosowane odpowiednio (por. J. Nowacki "Odpowiednie stosowanie przepisów prawa", Państwo i Prawo 1964, Nr 3, s. 367
i nast.; A. Skoczylas "Odesłania w postępowaniu sądowoadministracyjnym", Warszawa 2001, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 6 - 7; A. Błachnio - Parzych "Przepisy odsyłające systemowo", Państwo i Prawo 2003, Nr 1, s. 43). Innymi słowy odpowiednie stosowanie przepisów prawa pozwala na stosowanie ich wprost, na dokonywanie modyfikacji stosownie do wymagań innego zakresu stosowania, jak również na odrzucenie tych przepisów jako nieprzystosowanych do nowego zakresu stosowania (uchwała NSA z 14 stycznia 2009 r., II GPS 6/08)
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny. W związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 O.p. W myśl podanego przepisu, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela ocenę prawną wyrażoną m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2020 r. o sygn. akt I GSK 1649/19, z dnia 14 stycznia 2019 r. o sygn. akt II GSK 2656/18,
z dnia 18 maja 2017 r. o sygn. akt II GSK 4503/16, z dnia 5 września 2018 r. o sygn. akt I GSK 2583/18 (wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA"), zgodnie z którą, bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie
z przeznaczeniem, pobranych nienależnie bądź w nadmiernej wysokości rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację.
W kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że skoro przedmiotowa dotacja została wypłacona Skarżącemu i wydatkowana w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2018 r. to termin przedawnienia obowiązku jej zwrotu co do zasady upływał
z końcem 31 grudnia 2023 r. Niemniej, zauważenia wymaga, iż w art. 70 O.p. przewidziano przesłanki przerwania oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
W okolicznościach sprawy, decyzją z dnia 30 listopada 2023 r. Prezydent Miasta [...] ( doręczoną w dniu 07.12.2023 r. ) orzekł, że dotacja oświatowa wypłacona Skarżącemu, jako organowi prowadzącemu Niepubliczne Przedszkole [...] za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r., została pobrana w nadmiernej wysokości i zobowiązał Stronę do jej zwrotu oraz decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta została doręczona w dniu 7 grudnia 2023 r.
Natomiast decyzja SKO została wydana w dniu 26 lutego 2025 r., a więc po upływie terminu przedawnienia, w sytuacji gdyby nie zachodziła żadna z okoliczności skutkujących przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.
W treści podjętego rozstrzygnięcia Prezydent Miasta zwrócił uwagę, że dotacja została przez Skarżącego pobrana również w okresie od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. Jednakże z uwagi na upływ terminu przedawnienia, sprawa zwrotu dotacji za ww. okres nie stanowiła przedmiotu postępowania toczącego się przed organem.
Przekazując natomiast wniesione od podanej wyżej decyzji odwołanie, Prezydent Miasta w piśmie z 3 stycznia 2024 r. wskazał, iż w przedmiotowej sprawie z dniem 22 grudnia 2023 r. został przerwany pięcioletni bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot ww. dotacji wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, przez zajęcie dwóch rachunków bankowych, stosownie do art. 70 § 4 O.p.
Zgodnie z powołanym art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Mając na uwadze powyższe wymaga pokreślenia, że przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania, które jeszcze nie wygasło, ma istotne skutki proceduralne, uprawnia bowiem organ podatkowy do rozpatrzenia odwołania także po upływie terminu określonego w art. 70 § 1 O.p., jako że wskutek przerwania biegu tego terminu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doszło do przerwania jego biegu, a więc – po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (art. 70 § 4 zd. drugie O.p.). Należy dodać, że wywołanie powyższego skutku zależy od zawiadomienia podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego (art. 70 § 4 zd. pierwsze O.p.). Określając jednak datę, w której doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, należy pamiętać, że jest nim dzień, w którym zastosowano środek egzekucyjny, a nie dzień, w którym o czynności tej zawiadomiono podatnika.
Jak ujął to Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III FSK 3839/21 i z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt III FSK 1906/21 ( CBOSA), regulacja zawarta w art. 70 § 4 O.p., która uzależnia skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego jako przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia, od zawiadomienia o nim podatnika, wprowadza swoistego rodzaju warunek: zastosowanie środka egzekucyjnego tak długo nie wywołuje skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, dopóki podatnik nie zostanie o nim zawiadomiony; późniejsze w stosunku do zastosowania środka egzekucyjnego skutkuje natomiast przerwaniem biegu terminu przedawnienia już od dnia zastosowania tego środka.
Wskazać również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I FPS 6/12 stwierdził, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo organu egzekucyjnego - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 21 stycznia 2025 r. z wydrukiem elektronicznym dotyczącym przebiegu postępowania egzekucyjnego oraz tytułem wykonawczym z dnia 20 grudnia 2023 r. dotyczącym należności z tytułu zwrotu dotacji na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 30 listopada 2023 r.
Z załączonych dokumentów wynika, że środek egzekucyjny zastosowano w dniu 22 grudnia 2023 r. tj. zajęcie rachunków bankowych strony postępowania.
Brak natomiast dowodu, który potwierdzałby, że Strona została zawiadomiona o zastosowaniu wobec niej środka egzekucyjnego. Również okoliczności tej nie badał organ odwoławczy, bowiem w zaskarżonej decyzji wskazał jedynie na datę zastosowania środka egzekucyjnego. Natomiast podkreślenia wymaga, że brak zawiadomienia strony o zastosowaniu wobec niej środka egzekucyjnego skutkuje brakiem ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 4 O.p.
Brak zbadania powyższej okoliczności przez SKO skutkuje tym, iż niewiadomym jest, czy Strona o zastosowaniu wobec niej ww. środka egzekucyjnego została w ogóle zawiadomiona i czy w związku z tym, doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia.
Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji w piśmie z 3 stycznia 2024 r. wskazał, iż z dniem 22 grudnia 2023 r. został przerwany pięcioletni termin biegu terminu przedawnienia roszczenia o zwrot ww. dotacji, wskutek zastosowania środka egzekucyjnego poprzez zajęcie dwóch rachunków bankowych, stosownie do art. 70 § 4 O.p., jednakże brak jest informacji i dowodu potwierdzającego, że Strona została zawiadomiona o zastosowanym środku egzekucyjnym.
Mając zatem powyższe na uwadze, SKO przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zobowiązane będzie ponownie ocenić, czy w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu udzielonej dotacji oświatowej, w szczególności winno ustalić, czy Strona została zawiadomiona o zastosowanym środku egzekucyjnym.
Brak prawidłowego zbadania przez SKO, czy w sprawie spełnione zostały warunki przerwania biegu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 4 O.p. stanowi wystarczający powód, by wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, niemniej w ocenie Sądu ze względu na stwierdzoną wadliwość zaskarżonej decyzji zasadne jest wskazanie również na inne naruszenia przepisów postępowania, jakie miały miejsce w kontrolowanej sprawie.
7.5. Na tle sprawy zasadnym pozostają również podnoszone przez Skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie braku zbadania przez organ odwoławczy, zarzutów dotyczących uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, przed wydaniem i doręczeniem przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 30 listopada 2023 r.
W powyższej kwestii należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (§ 3).
Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi jedną z naczelnych zasad k.p.a. Wyjątki od obowiązywania w postępowaniu tej zasady określa § 2 art. 10 kpa. Dotyczy to sytuacji, w której zapewnienie prawa czynnego udziału strony w postępowaniu, groziłoby niepowetowaną szkodą materialną.
Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest więc pouczenie strony
o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Organ ma także obowiązek wstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie (por. wyrok WSA w Krakowie z 14.12.2007 r., II SA/Kr 569/07, LEX nr 479288).
Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 (por. wyrok WSA w Warszawie z 10.04.2007 r., IV SA/Wa 411/07, LEX nr 337775).
W wypracowanej linii orzeczniczej wprost wyrażany jest pogląd zgodnie z którym, "zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie ,,przed wydaniem decyzji’’ jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji publicznej oczekiwać powinien na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta
z przysługującego jej prawa, pozostawiono wyłącznie jej uznaniu" ( por. wyrok WSA
w Warszawie z 13.12.2007 r., V SA/Wa 1991/07, LEX nr 484910).
Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału
w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania oraz, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W stanie faktycznym sprawy należy zauważyć, że organ pierwszej instancji decyzję z dnia 30 listopada 2023 r. doręczył Stronie za pośrednictwem swoich pracowników - w dniu 7 grudnia 2023 r. mając wiedzę, iż w chwili jej doręczenia Skarżący nie otrzymał uprzednio wysłanej przesyłki zawierającej zawiadomienie z dnia 20 listopada 2023 r. o zakończeniu postępowania i możliwości zaznajomienia się
z materiałem dowodowym, które to z kolei zawiadomienie Skarżący odebrał dzień później, to jest w dniu 8 grudnia 2023 r.
W podanych okolicznościach wskazać należy, że organ pomimo powołania się
w treści zawiadomienia z dnia 20 listopada 2023 r. o zakończeniu postępowania
i możliwości zapoznania się z aktami sprawy na art. 10 § 1 k.p.a, faktycznie zastosował art. 10 § 2 k.p.a., co z kolei znalazło odzwierciedlenie w notatce służbowej sporządzonej przez pracowników organu pierwszej instancji dnia 30 listopada 2023 r.
(k – 515 verte akt administracyjnych).
Z przedmiotowej notatki wynika, iż przyczyną odstąpienia przez organ pierwszej instancji od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu był zbliżający się okres przedawnienia, który przypadał na 31 grudnia 2023 r. oraz konieczność dochodzenia należności na rzecz Gminy Miasta [...], które to powody stanowiły również przyczyny, dla których decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
SKO natomiast nie oceniło, czy w okolicznościach sprawy, zastosowanie przez organ pierwszej instancji podanego wyjątku od zasady zapewnienia stronie czynnego jej udziału w postępowaniu wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a., było zasadne.
Jest to tym bardziej uzasadnione, że jak wynika z toku postępowania, kontrola u Skarżącego została przeprowadzona w dniach od 4 lipca 2018 r. do 28 września 2018 r., a jej wyniki zostały przedstawione w protokole z 28 września 2018 r. Wezwanie do zapłaty należności zostało wystosowane do Strony pismem z dnia 30 sierpnia 2019 r. Z kolei, o wszczęciu postępowania w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy Miasta [...] za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2018 r. Strona została zawiadomiona dopiero pismem z dnia 30 października 2023 r. Oznacza to, że przez okres około 4 lat organ pozostawał biernym w sprawie i nie prowadził postępowania w przedmiocie zwrotu dotacji.
W ocenie Sądu, ocena zastosowania w niniejszej sprawie wyjątku od zasady zapewnienia stronie czynnego jej udziału w postępowaniu, o którym mowa w art. 10 § 2 k.p.a., powinna uwzględniać również szczegółową ocenę podanych przez organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 24 stycznia 2025 r. przyczyn braku wszczęcia przez ten organ postępowania przez okres kilku lat, pomimo zakończenia postępowania kontrolnego w 2018 r. i wezwania do zapłaty w dniu 30 sierpnia 2019 r., bowiem zastosowanie tego przepisu, jako wyjątku nie powinno mieć miejsca w sytuacji bezzasadnego braku prowadzenia postępowania i jego wszczęcia tuż przed upływem terminu przedawnienia.
SKO takiej oceny w zaskarżonej decyzji nie dokonało, a powołało jedynie wyjaśnienia organu pierwszej instancji, w którym m.in. wskazano na niezasadność zarzutu prowadzenia postępowania administracyjnego przez okres kilku lat, gdy postepowanie to nie było prowadzone przez taki okres.
SKO w związku z tym powinno wnikliwie ocenić zasadność zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy art. 10 § 2 k.p.a, uwzględniając przyczyny jego zastosowania, wskazane w notatce z dnia 30 listopada 2023 r. oraz wyjaśnienia organu pierwszej instancji zawarte w piśmie z dnia 24 stycznia 2025 r. co do przyczyn braku wszczęcia postępowania administracyjnego przez okres kilku lat od zakończenia postępowania kontrolnego i wezwania do zapłaty.
W przypadku braku stwierdzenia podstaw do zastosowania art. 10 § 2 k.p.a, SKO winno ocenić, czy brak możliwości zaznajomienia się przez stronę z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się w sprawie przed doręczeniem decyzji organu pierwszej instancji, stanowiło naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
7.6. Zdaniem Sądu orzekającego, organ odwoławczy nie ocenił również zasadności zwrotu przez Stronę skarżącą otrzymanej dotacji w odniesieniu do podnoszonej przez stronę argumentacji, że liczba zgłoszonych dzieci, na którą dotacja została udzielona z budżetu Gminy Miasta [...], odpowiada liczbie dzieci faktycznie uczęszczających do Przedszkola, a jedynie nie odpowiada danym osobowym części dzieci rzeczywiście uczęszczającym do przedszkola.
Na wstępie należy podać, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.f.z.o. prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne przedszkola niebędące przedszkolami specjalnymi otrzymują na każdego ucznia z budżetu gminy dotację w wysokości równej podstawowej kwocie dotacji dla przedszkoli, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
Warunki przekazania dotacji zostały określone w art. 33 u.f.z.o. Stąd dotacje,
o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32 u.f.z.o., są przekazywane pod warunkiem, że:
1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1;
2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka,
o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32.
Organ wskazał też, że kwestia ustalenia trybu i rozliczania dotacji z budżetu Gminy Miasta [...] dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół oraz placówek publicznych i niepublicznych prowadzonych przez osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne na terenie [...] do 31 grudnia 2018 r. uregulowane było uchwałą Nr XLI/1185/09 Rady Miasta [...] z dnia 29 października 2009 r., która następnie została zmieniona uchwałami Rady Miasta [...]: nr XXVIII/541/16 z dnia 28 stycznia 2016 r., nr XXXI/866/16 Rady Miasta [...] z dnia 24 listopada 2016 r., nr XLI/1148/17 z dnia 29 czerwca 2017 r. oraz nr XLIV/1227/17 z dnia 26 października 2017 r.
Zgodnie z § 3 ust. 1, ust. 5 i 6 ww. uchwały obowiązuje następujący tryb udzielania dotacji: Dla ustalenia wysokości dotacji na dany miesiąc osoby prowadzące dotowane placówki: - w terminie od 1-szego dnia do 5-tego dnia danego miesiąca, na który udzielana jest dotacja, wprowadzają do systemu ODPN informację o faktycznej liczbie uczniów wg stanu na 1-szego dnia danego miesiąca, a także dane o uczniach obejmujących imię i nazwisko, nr PESEL oraz adres zameldowania i zamieszkania,
- w terminie do 6-tego dnia danego miesiąca składają w Urzędzie Miejskim w [...] informację o faktycznej liczbie uczniów w formie pisemnej wg wzoru stanowiącego załącznik nr 2 i 2a do uchwały, a w okresie miesięcy: lipca i sierpnia najpóźniej do dnia 16-tego danego miesiąca.
Od 1 lutego 2018 r. powyższa kwestia oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji uregulowane zostały uchwałą Nr XLVII/1418/18 Rady Miasta [...] z dnia 25 stycznia 2018 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z [...], poz. [...]), zgodnie z zapisami której (§ 2 ust. 2) dla ustalenia wysokości dotacji na dany miesiąc osoby prowadzące dotowane placówki: 1) w terminie od 1-szego dnia do 5-tego dnia danego miesiąca, na który udzielana jest dotacja, wprowadzają do systemu ODPN informację o faktycznej liczbie uczniów, a także dane obejmujące imię i nazwisko ucznia, nr PESEL oraz adres zameldowania i zamieszkania wg stanu na 1-szego dnia danego miesiąca, 2) niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, w terminie od 1-szego dnia do 5-tego dnia danego miesiąca, na który udzielana jest dotacja, rejestrują dane dotyczące uczestnictwa uczniów, w co najmniej 50 % obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu wg stanu za miesiąc poprzedni, 3) w terminie do 6-tego dnia danego miesiąca składają w Urzędzie Miejskim w [...] informację o faktycznej liczbie uczniów w formie pisemnej odpowiednio wg wzoru stanowiącego załącznik nr 2 lub nr 2 a do uchwały, a w okresie miesięcy: lipiec i sierpień najpóźniej do dnia 16-tego danego miesiąca.
W wydanej decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż nieuzasadnionym jest stanowisko Strony, w którym twierdzi, że dotacja należy się na "każdego ucznia", albowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa miejscowego, dotacja należy się na każdego ucznia, wykazanego w Informacjach o faktycznej liczbie uczniów w okresie od stycznia do września 2018 r. (z podaniem danych osobowych). A jak wynika z akt sprawy, organ prowadzący placówkę wykazał nieprawidłowe dane uczniów do dotacji w systemie ODPN argumentując ten stan rzeczy omyłką.
Kolegium z kolei, w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyjęło, że skoro zakwestionowane wykazane jako uczęszczające do przedszkola dzieci (wskazane z imienia i nazwiska oraz nr PESEL) faktycznie nie uczęszczały do Przedszkola w całym lub części kontrolowanego okresu, to tym samym należało uznać, że Skarżący jako organ prowadzący to przedszkole w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2018 r. pobrał dotację w nadmiernej wysokości.
Natomiast SKO w ogóle nie oceniło stanowiska Strony co do tego, że dotacja oświatowa była przyznana na liczbę dzieci, która to liczba była zachowana przez okres wykorzystania dotacji, a tym samym brak jest podstaw do zastosowania art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.
Kolegium zaniechało rozważenia tej okoliczności, opierając się głownie na zapisach powołanej uchwały Rady Miasta [...], przy jednoczesnym braku oceny tych okoliczności w odniesieniu do powołanych przepisów rangi ustawowej.
Sąd dokonując z kolei oceny przedłożonych przez Skarżącego wniosków dowodowych w postaci wydanego w dniu [...] maja 2024 r. przez Sąd Rejonowy [...] w [...] [...] wyroku w sprawie o sygn. akt [...], w którym Sąd uniewinnił m. in. Skarżącego od popełnienia przestępstwa (zarzucanego w [...]), dotyczącego działania w celu uzyskania od Gminy Miasta [...] dotacji na cele oświatowe tj. składania comiesięcznych nierzetelnych informacji dotyczących danych uczniów uczęszczających do Niepublicznego Przedszkola [...][...], która to z kolei okoliczność miała istotne znaczenie dla uzyskania wsparcia finansowego, a następnie pobrania dotacji wskazanej w tymże wyroku na wymienione - w treści jego sentencji – dzieci, a także wyroku Sądu Okręgowego w [...] [...] z dnia [...] grudnia 2025 r. (sygn. akt [...]), który utrzymał w mocy ww. wyrok, wskazuje, iż nie jest związany treścią przedłożonych wyroków.
Bowiem jak wynika z art. 11 p.p.s.a, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
W związku z tym, przedłożone do akt sprawy wyroki Sądów karnych, w których Skarżący został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, nie wiążą Sądu orzekającego w niniejszej sprawie.
Niemniej, zarówno z przedstawionych wyroków, ale i również z przedłożonego do sprawy dowodu w postaci pisma Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 28 kwietnia 2021 r. (nr [...]) skierowanego do Komisariatu Policji [...] w [...] wynika, że dotacja dla przedszkola nie jest udzielana imiennie na konkretne dziecko, a udzielana jest na sumę liczby dzieci, która to z kolei okoliczność (jak już wcześniej podano) powinna zostać oceniona przez Kolegium w zaskarżonej decyzji.
Podsumowując, w treści decyzji SKO w Gdańsku zabrakło uzasadnienia prawnego w odniesieniu do podanej wyżej okoliczności co uzasadnia, że zarzut podniesiony w tym zakresie, w zakresie braku spełnienia wymogów uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji należy uznać za zasadny.
W związku z tym stwierdzić należy, że skoro w decyzji organu drugiej instancji brakuje oceny zasadności przyjętego przez Prezydenta Miasta stanowiska na tle prawnym, decyzja ta nie poddaje się - w przedstawionym zakresie - kontroli sądowej.
Kolegium ponownie rozpoznając sprawę zobowiązane jest powyższą kwestię ocenić i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, przede wszystkim dokonując prawidłowości zastosowania w sprawie art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.
7.8. W ocenie Sądu, wykazane powyżej wadliwości zaskarżonej decyzji znajdują przełożenie na podnoszone w skardze zarzuty dotyczące nienależycie sporządzonego uzasadnienia decyzji.
Przepis art. 107 § 3 k.p.a. obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn załatwienia żądania strony. Z uzasadnienia decyzji powinien zatem wynikać przede wszystkim tok rozumowania organu i co również ważne kontrola (jak w przypadku organu odwoławczego) prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez sąd.
W analizowanej sprawie, zdaniem Sądu wykazane nieprawidłowości świadczą, iż wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. co do uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji nie zostały zrealizowane. Co ważne, brak należytego odniesienia się przez organ do zarzutów odwołania, stanowi również naruszenie określonej w art. 8 § 1 k.p.a. zasady zaufania do władzy publicznej.
7.8. W świetle powyższego Sąd uznał, że decyzja SKO w Gdańsku narusza przepisy postępowania, tj.: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając natomiast na uwadze wykazane jej wadliwości, przedwczesna jest ocena co do pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze, dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany będzie w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii przedawnienia - w szczególności ustalić, czy Strona została zawiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego, co stanowi warunek przerwania biegu terminu przedawnienia, a w braku stwierdzenia, że znajduje ono uzasadnienie, uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania tj. poddania ocenie: słuszności żądania przez organ zwrotu dotacji, na tle obowiązujących przepisów prawa,
w podnoszonej przez Skarżącego okoliczności, że liczba zgłoszonych dzieci, na którą dotacja została udzielona, odpowiadała sumie liczby dzieci faktycznie uczęszczających do Przedszkola i została zachowana w okresie wykorzystania dotacji, a także zasadności co do zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 10 § 2 k.p.a, jako wyjątku od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Całość dokonanych przez Kolegium ocen powinna z kolei zostać odzwierciedlona w treści uzasadnienia decyzji zgodnie ze wskazaniami zawartymi w niniejszym wyroku oraz art. 107 k.p.a.
7.9. Z przedstawionych zatem powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), zasądził na rzecz Strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 4.419 zł, w tym kwotę 802 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, kwotę 3.600 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika oraz kwotę 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło