I SA/Gd 347/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi J.K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2014 r. sygn. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. zatytułowanym "skarga skarżącego" J.K., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 654/14 i prawomocnym postanowieniem tegoż Sądu z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn.. akt I SA/Gd 654/14. Skarżący wskazał, że orzeczenia te są dotknięte nieważnością z powodu chorób skarżącego w okresie postępowania sądowego, kiedy to nie był należycie reprezentowany i ponadto, z powodu choroby, był całkowicie pozbawiony możliwości działania. J.K. wskazał przy tym przepisy art. 401 pkt 2 K.p.c. oraz art. 4011 K.p.c. i wniósł o uchylenie w/w orzeczeń w całości i rozpoznanie sprawy podatkowej zakończonej wskazanymi decyzjami Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. i Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu J.K. podniósł, że jest osobą w podeszłym wieku - w czerwcu 2018 r. kończy 80 lat, od ponad 30 lat choruje na cukrzycę insulinozależną, polineuropatię cukrzycową, retinopatię cukrzycową, zwyrodnieniową chorobę stawów i ma zaburzenia krążenia mózgowego. Choruje także na chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze, przerost gruczołu krokowego i nerek. Z powodu powyższych chorób a szczególnie cukrzycy stał się niewidomym i ma olbrzymie trudności z poruszaniem się, musi mieć całodobową pomoc i asystę osoby drugiej. Szczególnie niebezpieczna jest cukrzyca, bowiem z powodu silnych wahań cukrzycy wpada w zaburzenia orientacji, w zaburzenia funkcji psychicznych i ma wówczas upośledzoną zdolność oceny rzeczywistości. Ten najgorszy stan chorobowy trwał w latach od 2014 do początków roku 2018. Na żądanie Sądu może przedstawić zaświadczenia lekarskie potwierdzające, że z powodu choroby był pozbawiony możliwości działania i zdolności sądowej w procesie sądowym w sprawie sygn. akt I SA/Gd/654/14 przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, w okresie lat 2014 do początków roku 2018. Skarżący podnosi również, że w analogicznej sprawie skarżącego ale dotyczącej roku 2004 , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 909/13 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 marca 2011 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r., w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego z nieujawnionych źródeł przychodów za 2004 r.. Mając powyższe na uwadze, podniósł że postępowanie w sprawie sygn. akt I SA/Gd 654/14 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dotknięte jest nieważnością, a wydany w wyniku takiego postępowania wyrok nie może się ostać. Powołując się zatem na art. 401 pkt 2 oraz art. 4011 K.p.c. wskazał, że skarga o wznowienie postępowania jest konieczna i uzasadniona, bowiem każdemu komu została wyrządzona szkoda wskutek niezgodnego z prawem działania organów władzy, przysługuje prawo do wynagrodzenia poniesionej szkody. Pismem z dnia 8 czerwca 2018 r. skarżący, przedłożył do akt kserokopie posiadanych zaświadczeń lekarskich. Podniósł również, że w wyniku leczenia i otrzymania skutecznych leków, w miesiącach marzec i kwiecień 2018 r. dotarło do niego, że na wniosek Urzędu Skarbowego ZUS potrąca skarżącemu co miesiąc kwotę 627,94,- zł, z niewielkiej renty, z tytułu wyroku w sprawie I SA/Gd 654/14, przegranej z powodu nasilenia chorób w okresie od 2014 do 2018 roku i upośledzenia oceny rzeczywistości i pozbawienia możliwości działania. Organ, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odpis skargi otrzymał 23 kwietnia 2018 r., odpowiedzi na skargę nie wniósł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega oddaleniu. Problematyka wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem została unormowana w dziale VII w przepisach art. 270-285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.). Podstawy wznowienia postępowania sądowego zostały uregulowane w przepisach art. 271-273 p.p.s.a.. W myśl art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Stosownie zaś do treści art. 273 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (§ 1). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3). Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania sądowego, jak każde inne pismo strony, musi spełniać wymogi formalne określone w art. 46 p.p.s.a., a ponadto powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 1 i 2 p.p.s.a.). Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy (art. 281 p.p.s.a.). W myśl art. 282 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (§ 1). Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd oddala skargę o wznowienie postępowania albo ją uwzględnia, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (§ 2). W przypadku, o którym mowa w art. 273 § 3, sąd uchyla jedno z orzeczeń dotyczących tej samej sprawy, utrzymując w mocy inne prawomocne orzeczenie, albo uchyla wszystkie prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy i orzeka co do istoty sprawy albo przekazuje sprawę właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu do rozpoznania i rozstrzygnięcia o tej sprawie (§ 3). Należy również podkreślić, że wznowienie postępowania sądowego jest instytucją wyjątkową, służy bowiem obaleniu prawomocnych orzeczeń w wyjątkowych, ściśle określonych wypadkach. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu zbadanie jego dopuszczalności, a następnie - w razie pozytywnego zakończenia pierwszego etapu - zbadanie jego zasadności. Do ogólnych warunków dopuszczalności wznowienia postępowania zalicza się: istnienie orzeczenia sądu, od którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania; prawomocność tego orzeczenia oraz to, że orzeczenie takie musi kończyć postępowanie w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt I OZ 299/05 - Lex nr 1289205). W postępowaniu wznowieniowym uruchamianym na skutek skargi przeciwnikiem skarżącego jest de facto sąd administracyjny, gdyż przeciwko jego orzeczeniu skierowana jest skarga (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1293/09 - Lex nr 573242). W niniejszej sprawie skarżący oparł swoją skargę o wznowienie postępowania sądowego na przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. (wskazując jednak przepisy K.p.c. nie mające w sprawie administracyjnej zastosowania), przy czym w piśmie z 8 czerwca 2018 r. wyjaśnił, że dopiero w marcu/kwietniu 2018 r. dotarło do niego, po pomyślnym leczeniu, że z prawomocnego wyroku I SA/Gd 654/14 jest prowadzona wobec niego egzekucja. Zdaniem Sądu, skarżący uprawdopodobnił zachowanie terminu do wniesienia skargi. Skarżący powołuje się na przesłankę określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a konkretnie na pozbawienie możności działania. Niewątpliwie jest to przesłanka, która formalnie odpowiada tej wskazanej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a.. Stąd nie doszło do odrzucenia skargi ani na posiedzeniu niejawnym, ani na rozprawie. Wobec powyższego Sąd na rozprawie zajął się w kolejności odpowiedzią na pytanie, czy w istocie zaistniała powoływana w skardze ustawowa przesłanka wznowienia. Należy w pierwszej kolejności podkreślić rzecz niezwykle istotną, mianowicie okoliczność, że pozbawienie możności działania nie jest w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. prezentowane samodzielnie. Owo pozbawienie możności działania musi zaistnieć wskutek naruszenia przepisów prawa. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą bowiem zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie naruszono przepisy postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części. Pozbawienie strony możliwości obrony swych praw trzeba oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy (tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2018 r., I OSK (...), LEX nr 2444341). Podobnie to zagadnienie ujął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 lutego 2018 r. I SA/Wa (...), LEX nr 2449530: "Zawsze konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem możliwości obrony swoich praw. O pozbawieniu możności obrony swoich praw można mówić natomiast, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania lub z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania sądowego. Przy czym, jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu strony możności działania (obrony swoich praw) w omawianym znaczeniu". Przystępując w następnej kolejności do oceny zasadności skargi o wznowienie, której celem jest ustalenie, czy powołana wyżej ustawowa przesłanka wznowienia faktycznie wystąpiła, Sąd po zbadaniu akt sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa oraz powołanych przez skarżącego argumentów stwierdził, że brak jest podstaw uzasadniających wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym, od dnia 4 grudnia 2014 r., wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 23 września 2014 r., sygn.. akt I SA/Gd 654/14. W realiach rozpatrywanej sprawy nie wystąpiły okoliczności wymagane do wznowienia postępowania z przyczyn wskazywanych przez skarżącego. Skarżący był, w sprawie I SA/Gd 654/14 pouczony o możliwości skorzystania z prawa pomocy, był osobiście na rozprawie w dniu 23 września 2014 r. i czynnie w niej uczestniczył (patrz protokół z rozprawy w aktach I SA/Gd 654/14). Następnie skutecznie złożył wniosek o uzasadnienie wyroku na piśmie i odebrał go 3 listopada 2014 r., kolejno dnia 1 grudnia 2014 r. udzielił pełnomocnictwa adwokatowi, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną do NSA. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 3 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 123/15 zwrócił akta do WSA w Gdańsku celem usunięcia braków skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2015 r. pełnomocnik (adwokat) został zobowiązany do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik adwokat powyższe zobowiązanie otrzymał w dniu 4 marca 2015 r. i w zakreślonym terminie braków nie uzupełnił, co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r., które nie zostało skutecznie zaskarżone. Powyższy stan faktyczny zaistniały w sprawie I SA/Gd 654/14 nie może być skutecznie podważony przedłożonymi do skargi z dnia 9 kwietnia 2018 r. zaświadczeniami lekarskimi z lat 2013 do 2017, świadczącymi o stanie zdrowia skarżącego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się zaistnienia ustawowych przesłanek wznowienia z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i skargę o wznowienie oddalił. DSz