I SA/Gd 349/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 1 sierpnia 2013 r., skarżący K. K. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że uzyskuje on dochody z działalności gospodarczej w wysokości 4.000 zł brutto miesięcznie, które są jego jedynym źródłem utrzymania, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie jest właścicielem nieruchomości, jest on zobowiązany do spłaty rat kredytu gotówkowego, zaciągniętego na utrzymanie i spłatę wcześniejszych długów, utracił znaczne środki zgromadzone w III filarze z powodu braku opłacania składek. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radca prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.), wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpisów dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 14 sierpnia 2013 r., jednakże pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 349/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy pozostaje nadal niejasna, nie nadesłał on bowiem wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację zawartych we wniosku kluczowych danych dotyczących jego aktualnej sytuacji majątkowej oraz dokonanie jej pełnej oceny. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że nie był w stanie dostarczyć żądanych dokumentów z powodu zmiany biura rachunkowego, co spowodowało, iż nie mógł przedstawić deklaracji VAT-7 i wysokości przychodów. Następnie przy piśmie złożonym w dniu 22 października 2013 r. wnioskodawca przedłożył wyciąg z firmowego rachunku bankowego za okres od 22 września 2013 r. do 22 października 2013 r., kserokopie deklaracji VAT-7 i PIT-5 za okresy od sierpnia do września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., co sygnalizował referendarz w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżący sprostał opisywanym wymaganiom. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że uzyskuje on dochody z działalności gospodarczej w wysokości 4.000 zł brutto miesięcznie, które są jego jedynym źródłem utrzymania, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie jest właścicielem nieruchomości, jest on zobowiązany do spłaty rat kredytu gotówkowego, zaciągniętego na utrzymanie i spłatę wcześniejszych długów, utracił znaczne środki zgromadzone w III filarze z powodu braku opłacania składek. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radca prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Ponadto z akt sprawy wynika, że wnioskodawca ponosi comiesięczne koszty w wysokości: - 610,52 zł – spłata pożyczki gotówkowej (k. 41 akt sądowych), - 800 zł - najem lokalu mieszkaniowego (k. 43 akt sądowych). Jako załącznik do skargi kasacyjnej skarżący przedstawił również pismo "A" (k. 42 akt sądowych), z którego wynika, że umowa ubezpieczenia potwierdzoną polisą nr [...] została rozwiązana w związku z zaległościami, a wnioskodawcy wypłacona zostanie wartość podstawowa pomniejszona o opłatę likwidacyjną i opłatę od wykupu oraz wartości dodatkowej polisy. Wysokość wypłaconej z tego tytułu kwoty wynosić będzie 6.177,34 zł. Z dokumentów złożonych w dniu 22 października 2013 r. wynika również, że wnioskodawca na koncie firmowym w "B" na dzień 22 października 2013 r. posiadał saldo w wysokości 6.756,84 zł. Wykazywana w deklaracjach VAT-7 wartość dostawy towarów i świadczenia usług w okresie od czerwca do września 2013 r. oscylowała wokół kwoty 5.000 zł miesięcznie. Analiza powyższych dokumentów w ocenie Sądu uzasadnia stwierdzenie, że okoliczności powołane przez wnioskodawcę nie usprawiedliwiają przyznania mu prawa pomocy i ustanowienia na rzecz strony pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zwraca uwagę, że skarżący dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości 4.000 zł brutto. Przy czym miesięczne, wykazane koszty utrzymania, to około 1.410 zł (spłata pożyczki i najem mieszkania). Do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje zatem około 2.600 zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawca na firmowym rachunku bankowym posiada środki finansowe w kwocie około 6.700 zł. Z tytułu rozwiązania umowy polisy ubezpieczeniowej otrzymał 6.177,34 zł. Nie umknęło uwadze Sądu, że mimo wezwania referendarza do przedstawienia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych, wnioskodawca przedłożył wyciąg dotyczący jego konta firmowego (dot. tylko jednego miesiąca). Analiza powyższego wyciągu wskazuje, że wnioskodawca posiada również co najmniej jedno konto osobiste o nr [...], na które w dniu 9 października 2013 r. dokonał przelewu 2.000 zł. W tytule przelewu wskazał "za wrzesień 2013 r." a jako odbiorcę K. K. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że skarżący dysponuje zatem wystarczającymi środkami finansowymi umożliwiającymi poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem na jego rzecz zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostają okoliczności dotyczące celów, na jakie skarżący przeznaczył, bądź ma zamiar przeznaczać zgromadzone przez siebie oszczędności. Ocena jego stanu majątkowego nie może być bowiem dokonywana przez pryzmat wydatków, które mogą w przyszłości być dokonane. Należy podkreślić, że treść przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozwala na przyznanie prawa pomocy wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, w których skarżący ponad wszelką wątpliwość udowodnią, że nie są i nie będą w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nadesłane do Sądu dokumenty oraz złożone przez skarżącego oświadczenia, nie potwierdzają, aby tego rodzaju szczególna sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący nie jest osobą ubogą niemogącą ponieść samodzielnie kosztu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić należy również fakt uchylenia się przez wnioskodawcę od przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, co uniemożliwia weryfikację jego oświadczenia w części dotyczącej braku zasobów pieniężnych, które – jak wskazywać mogą przywołane okoliczności – może posiadać na innych rachunkach bankowych. Z przytoczonych zatem względów nie może budzić wątpliwości, że złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie zasługiwał na uwzględnienie. Zestawienie dochodów skarżącego z minimalnymi kosztami zastępstwa procesowego, które w niniejszym przypadku wynoszą 240 zł (za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. U. z 2013 r., poz. 461), a także fakt uchylania się od przedstawienia pełnej sytuacji majątkowej, w żadnym razie nie mogą prowadzić do takiej konkluzji. W związku z powyższym uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260, orzeczono jak w sentencji postanowienia.