I SA/Gd 354/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. A. P. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżąca uzupełniła w dniu 28 kwietnia 2010 r. (data stempla pocztowego). Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że samotnie wychowuje dwóch małoletnich synów, jedynym źródłem jej utrzymania są dochody uzyskiwane ze stosunku pracy w wysokości 1.950 zł brutto miesięcznie, nie posiada jakiegokolwiek majątku, zamieszkuje w lokalu będącym własnością gminy, posiada zadłużenie z tytułu opłat czynszowych w kwocie 2.000 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5 maja 2010 r. (doręczonym w dniu 10 maja 2010 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) odpisu zeznania podatkowego złożonego za rok 2009, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) zaświadczenia od pracodawcy potwierdzającego wysokość miesięcznego dochodu osiągniętego w okresie ostatnich trzech miesięcy w kwotach netto i brutto, (4) oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość, (5) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, odpłatne leczenie, inne), (6) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia z tytułu opłat czynszowych wraz z dowodami potwierdzającymi wysokość miesięcznej jego spłaty, (7) oświadczenia, czy otrzymuje alimenty na rzecz pozostających na jej utrzymaniu małoletnich dzieci; jeśli tak – podania w jakiej wysokości oraz przedłożenia dokumentów okoliczność tę potwierdzających, (8) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (9) oświadczenia, czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem małoletnich dzieci; jeśli tak – złożenia przez niego oświadczenia w przedmiocie posiadanego majątku, w szczególności posiadanych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych), pojazdów mechanicznych, wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez niego dochodów, a także przedłożenia dowodów dotyczących dochodów osiągniętych w roku 2009 oraz uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz uzyskiwanych aktualnie, jak również wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie. Jednocześnie poinformowano skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożyła. Podkreślić należy, iż uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sama strona. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni sama uniemożliwiła dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Z tych względów uznano, iż wnioskodawczyni nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.