I SA/Gd 357/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do sierpnia 2010 r. postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2015 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 21 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżąca zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W ocenie referendarza, mimo że strona odpowiedziała na zarządzenie z dnia 2 lutego 2016 r., to jednak jej sytuacja finansowa wciąż pozostaje niejasna. Zdaniem referendarza sądowego skarżąca świadomie uchyliła się od przedstawienia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, czym uniemożliwiła ustalenie, jakimi środkami pieniężnymi faktycznie dysponuje. Oświadczenie skarżącej i podane w nim okoliczności, które w jej ocenie potwierdzają niemożność przedstawienia historii transakcji dokonanych na wszystkich jej kontach bankowych nie zasługuje na aprobatę. W dniu 5 maja 2016 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że konta bankowe, z których wyciągów i wykazów żądano przedstawienia, nie są przez nią używane bowiem zostały zajęte na potrzeby postępowań egzekucyjnych. Nie znajdują się też na nich żadne środki pieniężne. Strona wskazała, że jedynym jej dochodem jest wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.850 zł brutto (1.355,69 zł netto) oraz alimenty otrzymywane na małoletniego syna w kwocie 300 zł. Natomiast comiesięczna wierzytelność z tytułu świadczenia usług marketingowych jest w całości zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i jest w całości przekazywana na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżąca, składając w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosiła o zwolnienie z kosztów sądowych. Mając na uwadze zakres wnioskowanego prawa, zasadność wniosku Sąd oceniał przy uwzględnieniu treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanawiającego kryteria udzielenia ochrony w postaci prawa do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 1 przedmiotowego aktu normatywnego prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym; prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego; prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje jedynie ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jakkolwiek słusznie wskazał referendarz sądowy na pewne nieścisłości i okoliczności przemawiające za niewyjaśnieniem sytuacji majątkowej skarżącej, jednakże Sąd orzekający w niniejszej sprawie dał wiarę wyjaśnieniom wnioskodawczyni i uznał, że dane zawarte w złożonym przez skarżącą wniosku PPF i załączonych do niego dokumentach, jak również wynikające z akt sprawy dały podstawę do przyznania skarżącej prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączyła kopie: (-) umowy o pracę zawartej w dniu 31 grudnia 2012 r. z "A" Sp. z o.o. Sp.k. w B.; (-) 1 i 4 strony zeznania podatkowego PIT-37 za 2014 r. wraz z częścią uzupełniającą PIT/UZ; (-) informacji PIT-11 o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2014 r.; (-) zeznania podatkowego PIT-36L za 2014 r.; (-) dokumentu księgowego "Obliczenie dochodu za rok 2014"; (-) faktury na kwotę 3.333,30 zł brutto wystawionej przez skarżącą, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "B" w dniu 30 listopada 2015 r. za usługi marketingowe świadczone na rzecz pracodawcy; (-) dwóch decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 grudnia 2015 r. określających skarżącej przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010-2011 wraz z odsetkami oraz orzekających o zabezpieczeniu na majątku skarżącej ww. zobowiązań w łącznej kwocie 401.087 zł; (-) oświadczenia ORD-HZ z dnia 27 października 2015 r. o składnikach majątku, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i zastawu skarbowego; (-) zawiadomień z dnia 18 sierpnia 2014 r. o zajęciu rachunków bankowych skarżącej w [...] i w Banku [...] odpowiednio do kwoty 248.018,60 zł i 248.012,50 zł oraz wynagrodzenia za pracę do kwoty 245.665 zł; (-) tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na łączną kwotę 233.450,10 zł; (-) nakazu zapłaty z dnia 17 lipca 2015 r. łącznie kwoty 48.246,61 zł na rzecz "C" S.A. we W.; (-) umowy kredytu nr [...] z dnia 7 października 2009 r. udzielonego skarżącej na zakup samochodu marki [...] w kwocie 97.727,70 zł wraz z harmonogramem spłat; (-) wyroku nakazowego z dnia 7 września 2015 r., którym sąd uznał skarżącą winną popełnienia zarzucanych wykroczeń skarbowych i wymierzył karę grzywny w wysokości 7.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką małoletnich dzieci (córką w wieku 5 lat i 11-letnim synem), posiada samochód osobowy marki [...] z 2009 r. o wartości 40.000 zł, którego zakup sfinansowała kredytem bankowym (do spłaty pozostała kwota 31.878,84 zł), osiąga dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750 zł brutto miesięcznie oraz z wykonywanej działalności gospodarczej (która obecnie ogranicza się do świadczenia usług marketingowych na rzecz jednego kontrahenta) w wysokości 3.333,30 zł brutto miesięcznie, otrzymuje także alimenty na rzecz syna w kwocie 300 zł miesięcznie, posiada zobowiązania podatkowe w znacznej wysokości, wobec jej majątku prowadzona jest egzekucja, w ramach której dokonano całkowitego zajęcia jej wynagrodzenia z tytułu usług marketingowych, skarżąca mimo, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem zajmowanej nieruchomości, która stanowi własność jej małżonka, swoje miesięczne dochody przeznacza w całości na pokrycie bieżących niezbędnych kosztów utrzymania swojego i dzieci – małżonek bowiem nie przekazuje skarżącej żadnych środków na ten cel, mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą w zakresie naprawy samochodów i z tego tytułu osiąga dochody w kwocie 6.000 zł netto miesięcznie, z której 600 zł przeznacza na alimenty na rzecz swoich dzieci z poprzedniego związku oraz 4.500 zł na spłatę raty kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na zakup domu. Z dołączonych dokumentów wynika, że: skarżąca zatrudniona jest na umowę o pracę na czas nieokreślony od 1 stycznia 2013 r. na stanowisku asystentka prezesa zarządu za wynagrodzeniem 1.600 zł brutto, które przekazywane jest na rachunek bankowy, dodatkowo na podstawie umowy z dnia 2 stycznia 2013 r., w ramach działalności gospodarczej świadczy usługi marketingowe na rzecz swojego pracodawcy, za które otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 2.710 zł netto wypłacane na rachunek bankowy w Banku [...], jej zobowiązania podatkowe oraz wobec innych podmiotów, w tym prywatnych wynoszą łącznie ponad 720 tys. zł, w ramach prowadzonej egzekucji zajęte zostało jej wynagrodzenie za pracę oraz rachunki bankowe. Dodatkowo w uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zawartego w skardze kasacyjnej pełnomocnik podała, że skarżąca pomimo, że zamieszkuje wspólnie z małżonkiem, to z powodu konfliktów na tle problemów finansowych skarżącej małżonkowie pozostają w faktycznej separacji i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe; od 2008 r. w ich małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Mąż skarżącej pokrywa koszty utrzymania nieruchomości, w tym opłaty za media, które wynoszą 600 zł miesięcznie. Wyjaśniła także, że skarżąca chociaż formalnie jest właścicielem samochodu marki [...], to z uwagi na niemożność spłaty kredytu samochodowego, którego miesięczna rata wynosi około 1.550 zł, przekazała pojazd w używanie zaufanej osobie trzeciej w zamian za co, osoba ta ponosi wszelkie koszty związane z jego eksploatacją. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej nadesłała: - odpisy deklaracji VAT-7 za listopad i grudzień 2015 r., w których skarżąca wykazała świadczenie usług o wartości odpowiednio 2.710 zł i 2.910 zł; - podatkową księgę przychodów i rozchodów za 2015 r., w której zostały wykazane przychody ze świadczenia usług jedynie za ww. miesiące i ww. kwotach oraz ujęła wydatki poniesione ww. miesiącach każdorazowo w kwocie po 250 zł; - ewidencję środków trwałych za 2015 r., w której ujęto przyczepę [...] z maszyną roboczą, przyczepę kempingową [...], samochód osobowy marki [...] oraz quada marki [...]; - ewidencję wyposażenia, w skład którego wchodzą: skuter [...], zestaw komputerowy [...], komputer [...], dwie maszyny do malowania [...], kuchnia gazowa [...], lodówka [...], stół z krzesłami (5 kompl.) oraz zlew dwukomorowy z półką; - odpisy faktur za świadczenie usług marketingowych wystawionych przez skarżącą w dniu 30 listopada 2015 r. na kwotę 2.710 zł netto, w dniu 28 grudnia 2015 r. na kwotę 2.910 zł netto (z czego kwota 200 zł stanowiła premię świąteczną) oraz w dniu 29 stycznia br. na kwotę 2.710 zł netto, z których wynika, że ww. kwoty zostały przekazane na konto skarżącej w Banku [...] o numerze [...]; - zaświadczenie z dnia 8 lutego br. o zarobkach skarżącej, w którym wskazano, że średnia wysokość wynagrodzenia skarżącej w okresie od 1 listopada 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. to 1.588,89 zł brutto oraz że podlega ono zajęciu do łącznej kwoty 181.655,53 zł; - wyciąg z rachunku bankowego w [...] Banku za okres od 1 listopada 2015 r. do 31 stycznia 2016 r., na które przekazywane są alimenty na rzecz syna w kwocie 300 zł, a którego saldo końcowe wynosiło 9,11 zł; - odpis wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia 30 września 2015 r., którym zasądzono od skarżącej łącznie kwotę 127.957 zł (wraz z kosztami procesu); - pismo z dnia 1 grudnia 2015 r. z [...] S.A. dotyczące umowy kredytu nr [...], którym bank poinformował skarżącą o sprzedaży przejętego samochodu osobowego marki [...] za cenę 23.600 zł oraz pozostałym do spłaty zadłużeniu w kwocie 23.016,19 zł; - oświadczenie, w którym skarżąca, poza okolicznościami już wskazywanymi zarówno przez nią jak i jej pełnomocnika, dodatkowo wyjaśniła, że: 1/ nie ma możliwości przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej małżonka, gdyż odmówił on ich udostępnienia; powołała się także na okoliczność faktycznej separacji, w której małżonkowie pozostają od 3-4 lat; 2/ rachunki o numerach wskazanych w wezwaniu to konta założone dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej, z których od roku skarżąca nie korzysta; poza rachunkiem w [...] Banku, na który przekazywane są alimenty, skarżąca nie korzysta z pozostałych posiadanych rachunków bankowych, na których występują zadłużenia, w tym z tytułu opłat i prowizji i które podlegają zajęciom egzekucyjnym; wskazała, że uzyskanie wyciągów z posiadanych przez nią kont bankowych nie jest możliwe do czasu uregulowania istniejących na nich zadłużeń. Mając na uwadze powyższe, Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy doszedł do przekonania, że wnioskodawczyni wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W ustalonym stanie faktycznym przyjąć należało, że skarżąca nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych (wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosi 1.000 zł). Za taką oceną przemawia w szczególności to, że średnie miesięczne dochody wnioskodawczyni wynoszą około 1.655,69 zł netto, na jej utrzymaniu pozostaje dwójka małoletnich dzieci, obciążona jest kredytem bankowym, ciążą na niej liczne zobowiązania podatkowe a także nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, nieruchomości czy też wierzytelności. Z tych względów uznano, że skarżąca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.