I SA/Gd 366/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-07-06
Skład orzekający: Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Alicja Stępień, Sławomir Kozik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowych w terminie, mimo że strona złożyła wniosek o zwolnienie i nie została przez organ poinformowana o konieczności złożenia dodatkowych dokumentów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wykazał należytego uzasadnienia swojej decyzji, a także naruszył obowiązek informacyjny wobec strony wynikający z art. 9 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a., nie informując skarżącego o brakach formalnych wniosku i konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowych w terminie, co uniemożliwiło stronie skorzystanie z przysługującego jej prawa.Stan faktyczny
Skarżący K.K. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. ZUS odmówił prawa do zwolnienia, wskazując na zaległości w opłacaniu składek na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz na niezłożenie deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy COVID-19, wskazując, że deklaracje zostały złożone przez jego biuro rachunkowe przed terminem, a organ nie poinformował go o brakach formalnych wniosku. WSA w Gdańsku uznał skargę za uzasadnioną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 grudnia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 maja 2020 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiące od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31.05.2020 r. , nr [...]
Zaskarżona decyzją z dnia [...] 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. (dalej jako: "ZUS") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) (dalej jako k.p.a.) oraz art. 31 zq ust. 8 w zw. Z art. 31 zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Poz. 374 z późn. zm.) (dalej jako "ustawa COVID-19") po rozpatrzeniu odwołania K.K. (dalej jako "Skarżący") utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] 2020 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia [...] 2020 r. ZUS odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że ze zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, mogą skorzystać ci przedsiębiorcy, którzy na dzień 31 grudnia 2019 r. nie zalegali z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, ZUS decyzją z dnia [...] 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 2020 r. uzasadniając to faktem, iż Skarżący złożył deklarację rozliczeniową po terminie.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Skarżący nie złożył w terminie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.
Pismem z dnia 3 lutego 2021 r. Skarżący, nie zgadzając się ze stanowiskiem ZUS złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję ZUS z dnia [...] 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję ZUS z dnia [...] 2020 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marzec 2020 r. do maja 2020 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:
1) art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez:
- uznanie, iż skarżącemu nie przysługuje zwolnienie za opłacania składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku z uwagi na nieprzesłanie deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 roku do dnia 30 czerwca 2020 roku, podczas gdy Skarżącego łączyła z "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. umowa o świadczenie usług księgowych, w ramach której w/w podmiot zobowiązany był m.in. do przesyłania do organu deklaracji rozliczeniowych, a zatem to nie na skarżącym nie ciążył obowiązek przesyłania przedmiotowych deklaracji,
2) art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez:
- uznanie, iż skarżącemu nie przysługuje zwolnienie za opłacania składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku z uwagi na nieprzesłanie deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 roku do dnia 30 czerwca 2020 roku, podczas gdy "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. przesłał do organu w imieniu skarżącego przedmiotowe deklaracje rozliczeniowe przed dniem 30 czerwca 2020 roku.
Ponadto skarżący wniósł m.in. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej w skrócie "p.p.s.a." Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Stwierdzenie przez sąd, że zaskarżony akt wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musi skutkować jego uchyleniem - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit.c p.p.s.a.
Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona albowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy się odnieść do wniosku przedstawionego w skardze przez Skarżącego odnośnie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów. Podkreślić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwość prowadzenia dowodów jest wyjątkowa, bo obejmuje tylko dowód z dokumentów. Sąd nie mógł zatem przesłuchać wskazywanych świadków, gdyż taki środek dowodowy nie jest dopuszczalny w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wszelkie dowody i wnioski dowodowe strona powinna składać we właściwym, merytorycznym postępowaniu, czyli przed organem, bo ten podmiot dokonuje oceny wniosku. Sąd takich kompetencji nie posiada, gdyż kontroluje tylko sposób działania organu.
Wyjaśnić należy także że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Z regulacji tej wynika więc, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest jedynie uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 24 maja 2018 r., II SA/Ke 249/18, Lex nr 2510570 i tam pow. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., II FSK 1306/08, Lex 558886). W postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dokonuje się bowiem ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom.
Przechodząc do meritum, zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Art. 31 zq ust. 1, 2 i 3 ustawy COVID-19 wprowadza obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych; przesłanek do dokonania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Z kolei stosownie do treści art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Podkreślenia wymaga fakt, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.).
ZUS wydał decyzję administracyjną odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w dniu [...] 2020 r. i jak wynika z jej wysoce lakonicznego uzasadnienia, na tej podstawie, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do tego zwolnienia z uwagi na fakt, iż na dzień 31 grudnia 2019 r. zalegał z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, ani decyzja ją poprzedzająca, nie zawiera stosownego uzasadnienia w tym zakresie. Organ w szczególności nie wskazał, wysokości zaległości Skarżącego, na jakich dowodach oparł swoją decyzję, a którym odmówił takiej wiary. Uzasadnienie to w gruncie rzeczy sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że Skarżący nie spełnił warunków do uzyskania zwolnienia z zapłaty nieopłaconych składek. Tymczasem naruszenie prawa wystąpi, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Organ obowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji, jaki konkretny przepis prawa nie pozwala stwierdzić, że warunki zwolnienia zostały przez skarżącego spełnione. Należało podać, jakie okoliczności faktyczne o tym przesądzają. Następnie odnieść to do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoli poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość temu wymogowi. Po lekturze tego uzasadnienia Skarżący nie miał szansy się dowiedzieć z jakiego konkretnie przepisu prawa i gdzie opublikowanego, organ wywodzi twierdzenia przedstawione w decyzji. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Brak stanowiska organu w powyższym zakresie w decyzji, pozbawił też skarżącego możliwości odniesienia się do tych kwestii w skardze.
W dalszej kolejności należy stwierdzić, iż decyzja organu z dnia [...] 2020 r. została wydana przedwcześnie. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że Skarżący dnia 8 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Organ administracji publicznej wydał decyzję dnia [...] 2020 r. więc przed terminem do złożenia deklaracji rozliczeniowych. Organ orzekający jako druga instancja utrzymał zaś w mocy decyzję z [...] 2020 r. nie odnosząc się do uzasadnienia tej decyzji, a w uzasadnieniu stwierdzono tylko, że Skarżący nie złożył w terminie do 30 czerwca 2020 r. wymaganych deklaracji rozliczeniowych za miesiące od marca do maja 2020 r.
W tym miejscu należy wskazać, że przepis art. 8 § 1 k.p.a. wymaga, by organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W myśl zaś art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
To na organie ciążył obowiązek poinformowania strony wnoszącej wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., czy oprócz złożenia przedmiotowego formularzu wniosku niezbędne jest złożenie także innych dokumentów, aby móc skorzystać z tego zwolnienia. Czyniłoby to zadość obowiązkom organu wynikającym z art. 8 i art. 9 k.p.a. Prawidłowe, zgodne z tymi przepisami działanie organu administracji mogłoby bowiem doprowadzić do złożenia deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. w terminie przewidzianym przez ustawę tj. do dnia 30 czerwca 2020 r.
Sąd dostrzegł w postępowaniu organu istotne naruszenie art. 9 k.p.a., w którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (vide: wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (vide: teza pierwsza wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).
Przenosząc powyższe na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w następstwie złożenia wniosku z dnia 6 kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., Organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był udzielić skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Od momentu złożenia wniosku przez skarżącego do upływu terminu na złożenie wymaganych dokumentów minęło prawie trzy miesiące. Mimo upływu tak długiego czasu, organ nie udzielił stronie przed dniem 30 czerwca 2020 r. wyjaśnień, że warunkiem pozytywnego załatwienia jej wniosku jest złożenie brakujących (poprawnych) dokumentów rozliczeniowych (deklaracje).
Tym samym, w ocenienie Sądu, doszło do naruszenia art. 9 k.p.a. przez organ. Wbrew bowiem nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., organ nie poinformował strony nie tylko należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale w ogóle nie podjął jakichkolwiek kroków w celu udzielenia takiej informacji stronie, nie wezwał jej do złożenia wymaganych dokumentów, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej nieświadomości prawnej. W aktach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby choć pośrednio świadczyć o tym, że organ podjął starania by w porę poinformować skarżącego, że bez złożenia brakujących dokumentów jego wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Brak ten, który w toku postępowania w porę nie został stronie zasygnalizowany przez organ. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., wówczas skarżący miałaby szansę dotrzymać terminu i złożyć wymaganą dokumentację.
Organ powinien był o to zadbać. Skoro wniosek wpłynął do ZUS-u już 6 kwietnia 2020 r., było więc wystarczająco dużo czasu by organ zweryfikował, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne. Zwłaszcza, że zgodnie z przepisem art. 12 § 1 k.p.a., organ był zobligowany działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Na skutek takiego działania organu doszło do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 864/20, dostępne w bazie CBOSA).
Tymczasem z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że ZUS działający jako organ I instancji przed wydaniem decyzji odmownej ani nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 k.p.a.), ani tym bardziej nie wyjaśnił jej przesłanek (takich jak wymóg złożenia deklaracji rozliczeniowych), które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować - i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego.
W związku z powyższym Sąd doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia powyższych przepisów postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził także innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło