I SA/Gd 37/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżący S. N. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest współwłaścicielem w części ½ domu, utrzymuje się samodzielnie z emerytury, z której po uiszczeniu opłat za media i związanych z eksploatacją nieruchomości, poniesieniu wydatków na odpłatne leczenie, w tym dojazdy (około 250 zł), zakup leków (około 300 zł), wyżywienia (około 250-300 zł) i środków czystości (około 100 zł), a także na pomoc, której udziela wnukom (około 100-200 zł), do jego dyspozycji pozostaje kwota około 50-80 zł. Z treści dołączonych do skargi orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wynika, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Poprzednie żądanie zostało rozpoznane odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 marca 2014 r., gdyż wnioskodawca uchylił się od przedłożenia dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności wskazane przez niego we wniosku. Wnioskodawca nie skorzystał z prawa zaskarżenia ww. postanowienia i nie wniósł sprzeciwu; w dniu 19 maja 2014 r. uiścił należny wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Jednocześnie, na podstawie akt sprawy o sygn. akt I SA/Gd 34/14, w której wnioskodawca także ubiegał się o przyznanie mu prawa pomocy, referendarz sądowy ustalił, że źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura oraz zasiłek pielęgnacyjny przyznany bezterminowo od 1 czerwca 2012 r. Miesięczny dochód z tytułu ww. świadczeń wynosi 1.624,20 zł netto. Wnioskodawca jest współwłaścicielem (wciąż na prawach wspólności małżeńskiej, pomimo orzeczonego rozwodu) domu o powierzchni 67,90 m2 położonego na działce o powierzchni 788 m2 oraz współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] z 1994 r. o wartości 5.000 zł, na dzień 3 kwietnia 2014 r. na rachunku bankowym zgromadził środki w łącznej wysokości 3.186,67 zł. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącego zawarte w przedmiotowym wniosku również za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 16 lipca 2014 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; 2/ dokumentu potwierdzającego miesięczną wysokość wypłacanej wnioskodawcy emerytury (w kwocie netto i brutto) z uwzględnieniem dokonywanych potrąceń komorniczych; 3/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawcę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.) oraz wydatków na odpłatne leczenie; 4/ w związku z zadeklarowanymi niskimi dochodami (na poziomie 50-80 zł) i brakiem zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawcę, z jakich środków ponosi on konieczne koszty utrzymania; w przypadku, gdy wnioskodawca korzysta ze świadczeń pomocy społecznej – przedłożenia decyzji o rodzaju i kwocie przyznanego zasiłku; w sytuacji, gdy otrzymuje pomoc finansową od członków rodziny – wskazania jej rodzaju, częstotliwości; 5/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 6/ dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy. Poinformowano przy tym wnioskodawcę, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 24 lipca 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 82). Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wnioskodawca po raz kolejny nie wykonał obowiązku nałożonego na niego zarządzeniem referendarza sądowego. Tym samym uniemożliwił on, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Referendarz sądowy nie neguje, że sytuacja życiowa wnioskodawcy z uwagi na jego niepełnosprawność i znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji jest trudna. Jednak jak już wskazano, prawo pomocy przysługuje tym osobom, które znajdują się trudnej – co wymaga podkreślenia – sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych. W niniejszej sprawie wnioskodawca zaś, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił orzekającemu dokonanie pełnej i rzetelnej oceny tej właśnie sytuacji. Jak już bowiem wskazano zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a konsekwencji niemożnością ustalenia, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, a jeśli tak to w jakiej części. Podkreślić należy, że wnioskodawca już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jej możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Z tych względów uznano, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.