I SA/Gd 370/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr[...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 24 listopada 2008 r., złożonym na formularzu PPF, M. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 700 zł. Majątek wnioskodawcy stanowią dwa mieszkania o powierzchni 38 m2 oraz 46 m2 oraz oszczędności w formie lokaty bankowej na kwotę 34.500 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że aktualnie poszukuje pracy, ponosi koszty związane z utrzymaniem dwóch mieszkań, dlatego każda złotówka jest dla niego ważna. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wymaga podkreślenia, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne, stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca posiada bowiem aktualnie źródło utrzymania w postaci zasiłku dla bezrobotnych, a przede wszystkim majątek, w który wchodzą dwa mieszkania (z których jedno może stanowić dla niego potencjalne źródło przychodu) oraz oszczędności w kwocie 34.500 zł, tj. wielokrotnie przekraczającej wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie – nie można więc przyjąć, iż nie ma on środków pieniężnych na opłacenie tych kosztów. Tym samym obiektywnie nie można zaliczyć wnioskodawcy do ludzi ubogich, pozbawionych majątku i środków do życia, do których stosuje się instytucję prawa pomocy. Pamiętać również trzeba, że koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, dlatego wnioskodawca winien przeznaczyć część swoich oszczędności na ich uiszczenie. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.