I SA/Gd 372/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. I SA/Gd 372/15 UZASADNIENIE Wnioskiem z 23 marca 2015 r., uzupełnionym na formularzu PPF 7 kwietnia 2015 r., skarżący M. K. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł) oraz ustanowienie radcy prawnego. Do wniosku skarżący dołączył: (-) odpis postanowienia z 27 października 2014 r. w sprawie zawieszenia postepowania egzekucyjnego oraz (-) odpis zawiadomienia z 27 października 2014 r. o zajęciu środka transportu. Postanowieniem z 20 maja 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący uchylił się od przedstawienia dokumentów, które pozwoliłyby orzekającemu dokonać pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej i rodzinnej. Natomiast dokumenty dołączone do wniosku referendarz sądowy uznał za niewystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego oraz stwierdził, że nie pozwalają one na weryfikację danych dotyczących jego stanu rodzinnego. Z tej przyczyny referendarz sądowy uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego pozostaje nadal niejasna. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw. Wyjaśnił, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem. Wskazał, że wykazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zaś złożone przez niego oświadczenia winny zostać uwzględnione przy rozpoznawania wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Sąd zauważa, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 P.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną i trojgiem dzieci, jego majątek to: mieszkanie o powierzchni 70 m2, dwa lokale użytkowe o powierzchni 61 m2 oraz 248 m2, nieruchomość, na której usytuowany jest warsztat ślusarski oraz sprzęt (w tym transportowy) i maszyny wykorzystywane w prowadzonym zakładzie usługowym, osiąga dochód z działalności gospodarczej w wysokości niezbędnej do utrzymania rodziny. Przedmiotowe oświadczenie okazało się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych skarżącego. Skarżący mimo, że wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, to nie zadeklarował kwoty uzyskiwanych z tego tytułu dochodów, podając jedynie, że kwota ta pozwala tylko na zaspokojenie kosztów utrzymania rodziny. Skarżący nie podał przy tym kwoty wydatków ponoszonych na utrzymanie pięcioosobowej rodziny. W przedmiotowym oświadczeniu nie podał także, że posiada samochód osobowy i dostawczy, które to składniki majątku deklarował w pozostałych sprawach. Nadto, z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez skarżącego oraz jego rodziców w sprawach, toczących się przed tut. Sądem, wynika, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami pod jednym adresem. W związku z powyższym zarządzeniem z 13 kwietnia 2015 r., wydanym na podstawie art. 255 P.p.s.a., skarżący został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego konkubinę rachunków bankowych (rachunków dla potrzeb prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; a w przypadku ich nieposiadania – złożenia oświadczenia o ich nieposiadaniu przez każdą z tych osób; b/ odpisów dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz – w przypadku gdy wnioskodawca jest podatnikiem VAT – odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7; odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; c/ oświadczenia, czy w związku z posiadaniem dwóch lokali użytkowych o pow. 61 m2 i 248 m2 skarżący osiąga dochody z tytułu ich najmu (dzierżawy); jeżeli tak – przedłożenia dokumentów obrazujących ich miesięczną wysokość; d/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego, jego konkubinę pojazdów mechanicznych, w tym samochodów osobowych i ciężarowych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); e/ oświadczenia konkubiny w przedmiocie nieosiągania przez nią dochodów (w tym z tytułu umów zleceń, o dzieło), a w przypadku gdy ma ona status osoby bezrobotnej – przedłożenia dokumentu okoliczność tę potwierdzającego (decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy); f/ oświadczenia złożonego przez konkubinę w przedmiocie posiadanych przez nią nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; g/ oświadczenia, czy skarżący lub jego konkubina w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystali ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); h/ oświadczenia, czy skarżący lub jego konkubina otrzymują (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); i/ w związku z zamieszkiwaniem przez skarżącego pod wspólnym adresem z rodzicami W. K. oraz H. K. wskazania, czy partycypuje on w kosztach związanych z eksploatacją domu (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak – w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna zostać udokumentowana; jeżeli skarżący zamieszkuje osobno – przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez skarżącego i jego konkubinę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). Poinformowano także skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 16 kwietnia 2015 r. (k. 24); z adnotacji na potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłkę odebrała matka skarżącego H. K. Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. W tak ustalonym stanie Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Zatem dokonanie rzetelnej i pełnej oceny jej sytuacji finansowej i rodzinnej jest wciąż niemożliwe z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności. Raz jeszcze należy podkreślić, że zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez skarżącego Sąd wyjaśnia, że są one niewystraczające do oceny jego aktualnych możliwości płatniczych, jak również nie pozwalały na weryfikację przedstawionych przez niego danych dotyczących jego stanu rodzinnego. Należy bowiem pamiętać, że wniosek ocenia się, biorąc pod uwagę aktualną sytuację (także rodzinną) i możliwości finansowe strony, w odniesieniu do wysokości kosztów postępowania (w tym należnych na danym etapie kosztów sądowych) w konkretnej sprawie. Podkreślenia przy tym wymaga, że prawidłowa ocena sytuacji finansowej strony możliwa jest jedynie wówczas, gdy strona udokumentuje swoje dochody i oszczędności (bądź ich brak) oraz gdy przedstawi wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie swoje i rodziny. W niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały przez skarżącego wyjaśnione. Reasumując, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania, gdyż wciąż nie sposób ustalić aktualnej wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów oraz środków pieniężnych posiadanych na rachunkach bankowych, nie jest także znana kwota dokonywanych potrąceń do momentu zawieszenia postępowania egzekucyjnego potrąceń egzekucyjnych oraz kwota wydatków, jakie ponosi on w związku z bieżącym koniecznym utrzymaniem swoim i swojej rodziny. Wciąż zatem nie sposób ustalić, jaką faktycznie kwotą dysponuje skarżący (po uwzględnieniu ponoszonych przez niego wydatków), a w konsekwencji ocenić, czy jest on w stanie, a jeśli tak, to w jakiej części, ponieść koszty niniejszego postępowania. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.