I SA/Gd 375/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Asesor WSA Bogusław Woźniak Protokolant Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej z tytułu pobranych, a nie zapłaconych przez spółkę zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące styczeń, luty 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej 200,00 (dwieście 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 375/05 U z a s a d n i e n i e "A" nie uiściło ciążących na nim (jako płatniku) zobowiązań z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące I, II, III/2002 r. wynikających z decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] w konsekwencji czego powstała zaległość podatkowa w rozumieniu art. 51 ustawy Ordynacja podatkowa. Działania zmierzające do wyegzekwowania nie uiszczonych zaległości podatkowych z majątku podatnika "A" okazały się bezskuteczne (postanowienie Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz pismo Naczelnika, Pierwszego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...]) Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego przeprowadził postępowanie (wszczęte postanowieniem z dnia [....]) w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z "A" na osobę trzecią natomiast decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności Pana W. U. zaległości podatkowe "A" z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące I, II, III/2002 r. w łącznej kwocie 9.724,56 zł wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych liczonymi na dzień wydania ww. decyzji w wysokości 4.275,90 zł, a także za koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 439,56 zł. Pan W. U. skorzystał z przysługującego mu prawa i pismem z dnia 19 listopada 2004 r. wniósł środek odwoławczy od w/w decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie: art. 233 § 1 pkt 2 lit, a) w związku z art. 220 § 2 oraz art. 107 - 108, art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ), a także art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności Pana W. U. zaległości podatkowe "A" z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc III/2002 r. w kwocie 2.819,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych liczonymi na dzień wydania ww. decyzji w wysokości 1.171,20 zł, a także za koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 228,86 zł oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołując przepis art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) stwierdza, iż do odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej – w rozważanej sprawie – należało zastosować przepisy art. 107 – 109, art. 116 i art. 118 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdza, iż: Członek (były członek) zarządu może "uwolnić się" od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wówczas, gdy zaległości podatkowe nie dotyczą okresu w którym osoba trzecia pełniła funkcję członka zarządu. Z akt sprawy wynika (odpis z rejestru handlowego H/B nr [...] pismo Sądu Rejonowego XVI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z siedzibą w G. z dnia 10 września 2004 r. oraz protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "A" z dnia 27 marca 2002 r.), iż Pan W. U. był członkiem trzyosobowego zarządu "A" od dnia 22 lutego 1988 r. do dnia 27 marca 2002 r., kiedy to strona została odwołana w/w funkcji. Zobowiązanie "A" z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc III/2002 r. powstało w dniu 22 kwietnia 2002 r. tj. w czasie gdy W. U. nie był już członkiem zarządu. Mając na uwadze powyższe - w związku z brzmieniem art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej - za nie mające oparcia w przepisach prawa organ odwoławczy uznał orzeczenie w decyzji organu podatkowego pierwszej instancji o odpowiedzialności Pana W. U. za zaległości podatkowe w/w "A" z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc III/2002 r. w kwocie 2.819,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych liczonymi na dzień wydania ww. decyzji w wysokości 1.171,20 zł, a także za koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 228,86 zł. Jeżeli chodzi natomiast o pozostałe zobowiązania z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy, to powstały one w czasie gdy Pan W. U. był członkiem zarządu "A" – co oznacza, iż w tym zakresie zaistniała pozytywna przesłanka dla orzeczenia jego odpowiedzialności z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące I, II/2002 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy nadto zauważa, iż równolegle do postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za w/w zaległości podatkowe z "A" na Pana W. U. toczyły się postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności również na Pana M. M. oraz Pana A. S. Przedmiotowe postępowania zostały zakończone w pierwszej instancji decyzjami Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego nr [....] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...] umarzającymi postępowanie w sprawie wobec w/wskazanych osób. Organ podkreśla i to, że Członek (były członek) zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może "uwolnić się" od odpowiedzialności za zaległości podatkowe w/w spółki, jeżeli wykaże iż: • we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), • niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, • spółka posiada mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Okoliczności powyższe, które stanowią negatywne przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe płatnika zobowiązany jest udowodnić ten członek zarządu, który pragnie uwolnić się od odpowiedzialności. W przedmiotowej sprawie Pan W. U. w ocenie organu odwoławczego nie wykazał zaistnienia żadnej z w/w przesłanek. Wprawdzie z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 4 marca 2002 r. "A" – działając przez członka zarządu Pana W. U. – z Sygn. akt I SA/Gd 375/05 złożyła w dniu 4 marca 2002 r. do Sądu Rejonowego podanie o otwarcie postępowania układowego jednakże działanie powyższe nie może stanowić uwalniającej Pana W. U. od odpowiedzialności za zaległości podatkowe płatnika, bowiem prawomocnym zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt XXU 142/03 Sąd Rejonowy XX Wydział Gospodarczy z siedzibą w G. zwrócił podanie dłużnika o otwarcie postępowania układowego .Warunkiem zaś zwolnienia członków zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. jest tylko zdaniem organu odwoławczego taki wniosek o otwarcie postępowania zapobiegającego upadłości, który został pozytywnie rozpatrzony przez właściwy sąd tj. wniosek, który spowodował wszczęcie postępowania układowego. Z całą pewnością nie wywiera takich skutków wniosek zwrócony lub odrzucony przez sąd. W skardze na powyższą decyzję skarżący wnosząc o jej uchylenie stwierdza, iż w trakcie pełnienia funkcji członka Zarządu "A" we właściwym czasie Zarząd wystąpił do Sądu Rejonowego z wnioskiem o otwarcie postępowania układowego z wierzycielami. Wniosek ten złożono 04.03.2002 r. aby stworzyć warunki dla ochrony wierzycieli określone w art. 299 ksh oraz art.116 § 1 Ordynacji podatkowej. Z dniem 27.03.2002 r. skarżący został odwołany Uchwałą Zgromadzenia Wspólników ze składu zarządu "A" i od tego dnia nie był informowany o bieżących sprawach dotyczących Spółki. Powyższe okoliczności nie są podważane w wydanej decyzji. Do momentu odwołania skarżącego z funkcji członka Zarządu toczyło się postępowanie układowe, a Spółka wykonywała wszelkie czynności i obowiązki związane z toczącym się postępowaniem układowym nałożone przez Sąd prowadzący postępowanie. Z dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania odwoławczego prowadzonego przez Dyrektora Izby Skarbowej wynika, iż nowo powołany Zarząd nie wywiązywał się z obowiązków wynikających z toczącego się postępowania XVII Ukł 13/02, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia wniosku o otwarcie postępowania układowego w dniu 09.04.2002 r. Reasumując zdaniem skarżącego nie wszczęcie postępowania układowego nie nastąpiło z winy skarżącego co w świetle art. 299 ksh oraz art.116 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi przesłankę o braku jego odpowiedzialności związanej z zaległościami z tytułu podatku od towarów i usług "A". Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zaskarżonych decyzji, pod względem zgodności z prawem. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie może się ostać, albowiem narusza ona przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Otóż co do zasady w zaskarżonej do sądu decyzji prawidłowo organ odwoławczy wywiódł, iż wobec bezskuteczności egzekucji określonych zaległości podatkowych od "A" odpowiedzialność za te zaległości podatkowe ponoszą członkowie zarządu Spółki, stosownie do treści art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Jak trafnie stwierdza organ odwoławczy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może – stosownie do treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej "uwolnić od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeżeli wykaże, że np. niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy. W rozważanej sprawie niesporne jest, że skarżący jako członek zarządu "A" w dniu 4 marca 2002 r. złożył do Sądu Rejonowego podanie o otwarcie postępowania układowego jak i to, że prawomocnym zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 2002 r. Sąd Rejonowy XX Wydział Gospodarczy w sprawie XXV 142/03 zwrócił przedmiotowe podanie. Skoro wystarczającą przesłanką do zwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki jest m.in. wykazanie braku winy niewszczęcia postępowania układowego, obowiązkiem organów podatkowych było wyjaśnienie przyczyn, które legły u podstaw zwrotu podania przez Sąd Rejonowy wskazanym, wyżej zarządzeniem. Brak powyższych ustaleń miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w rozważanej sprawie jeśli się zważy, że z dniem 27 marca 2002 r. skarżący został odwołany z funkcji członka zarządu "A". Zarówno w odwołaniu jak i w skardze skarżący podniósł, iż o fakcie odwołania go z funkcji członka zarządu powiadomił Sąd Rejonowy, Wydział XX Gospodarczy w G., wskazał aktualną siedzibę spółki, nie będąc zaś już członkiem zarządu, nie miał żadnego wpływu na uzupełnienie braków formalnych podania o wszczęcie postępowania układowego. Stwierdzić zatem należy, iż pogląd organu odwoławczego sprowadzający się do tezy, że tylko skuteczne złożenie przedmiotowego wniosku i wszczęcie postępowania układowego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać należy za niezgodny z treścią przywołanego wyżej przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, skoro jak już wyżej podkreślono jedną z przesłanek wyłączających odpowiedzialność byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jest wykazanie braku winy (tegoż członka zarządu) niewszczęcia postępowania układowego. Zatem ponownie rozpoczynając sprawę obowiązkiem organów podatkowych będzie wyjaśnienie w oparciu o wskazane akta sprawy Sądu Rejonowego w Gdańsku XXV 142/03 dlaczego zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 2002 r. przedmiotowe podanie "A" o otwarcie postępowania układowego zostało przez Sąd zwrócone. Gdyby okazało się, że to skarżący jako członek zarządu Spółki (do dnia 27 marca 2002 r.) nie uzupełnił braków formalnych przedmiotowego wniosku, wówczas uzasadniona byłaby jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki. Jeżeli jednak odpowiedzialność za zwrot w/w podania ponosiłby nowy zarząd, wówczas uznać należy, iż skarżący tej odpowiedzialności nie ponosi. Z tych przyczyn na mocy art.145 § 1 pkt. 1 lit. "c", art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w wyroku. DSz