I SA/Gd 38/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi G.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 26 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku doradcy podatkowemu B.K. kwotę 295,20 zł ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem pomocy prawnej udzielonej w urzędu. Decyzją z dnia 29 września 2010 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. ustalił G. P. zobowiązanie podatkowe od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2004 r. w kwocie 46.875 zł. Postanowieniem z dnia 29 września 2010 r. organ I instancji działając na podstawie art. 239b § 1 pkt 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej jako "O.p." nadał rygor natychmiastowej wykonalności wyżej wskazanej decyzji. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego stwierdził, że wobec G. P. toczy się postępowanie egzekucyjne spowodowane zaległością w wysokości 13.321 zł. Organ wyjaśnił nadto, że zachodzi w sprawie obawa, iż ustalone decyzją z dnia 29 września 2010 r. zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. W zażaleniu G. P. wniosła o uchylenie postanowienia w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności oraz o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 29 września 2010 r. Uzasadniając postanowienie powołała się na swoją trudną sytuację materialną oraz problemy zdrowotne, a także na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2010 r. wstrzymujące wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 18 stycznia 2010 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2002 r. Zdaniem skarżącej brak majątku potwierdzony przez opisane wyżej orzeczenie wyklucza nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w niniejszej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w G. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wyjaśnił, powołując treść art. 239b § 1 O.p., że decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych oraz kiedy organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zdaniem organu taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. Skarżąca posiada wysokie zadłużenie, które z uwagi na niskie dochody spłaca nieregularnie. Swoją trudną sytuację materialną podkreśla sama podatniczka w zażaleniu od postanowienia organu I instancji. Okoliczności te stanowią właśnie uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 O.p. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Zatem spełnione zostały dwie przesłanki warunkujące nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ wyjaśnił, że nowelizacja Ordynacji podatkowej z dnia 7 listopada 2008 r. (Dz.U. Nr 209, poz. 1318) przyniosła zamianę, zgodnie z którą w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r. uchylny został przepis art. 224 O.p. który stanowił podstawę do odmowy wstrzymania wykonania decyzji. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze G. P. wniosła o uchylenie zaskarżanego postanowienia. Podniosła, że stwierdzenie "wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych" wskazane w art. 239b § 2 O.p. nie dotycz jej, gdyż prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 29 września 2010 r. i do tej pory nie jest podjęte. Zatem nie toczy się. Dodała, że nie osiąga żadnych dochodów, gdyż jest osobą bezrobotną i dlatego żądanie od niej wykonania świadczenia w kwocie 46.875 zł jest krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w G., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanego postanowienia. Dodatkowo wyjaśnił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego pozostaje bez znaczenia w świetle art. 239b O.p. Według Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przepisie tym chodzi bowiem o jakiekolwiek formalnie wszczęte i prowadzone (formalnie niezakończone) postępowanie egzekucyjne. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wskazał, że w sprawie nie został uwzględniony skutek zawieszenia postępowania egzekucyjnego tożsamy ze skutkiem umorzenia. Brak było zatem podstaw do nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie do treści art. 239b § 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Każda z tych taksatywnie wymienionych przesłanek ma charakter rozłączny, co powoduje, że zaistnienie jednej z nich daje podstawę do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. (Gruszczyński B. Niezgódka-Medek M. Hauser R. Kabat A. Babiarz S. Dauter B. Ordynacja podatkowa. Komentarz Warszawa 2009. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. Wydanie V.) W myśl art. 239b § 2 O.p., przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Przez uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności należy rozumieć wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo jej zaistnienia. Przyjęcie w treści art. 239b § 2 O.p. pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. Należy bowiem uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1440/09). Dodać należy, że uprawdopodobnienie, iż zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane powinno być oceniane, co do zasady, na dzień wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Zatem nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ustawodawca uzależnił od spełnienia łącznie dwóch przesłanek: 1) musi zaistnieć co najmniej jeden z czterech warunków określonych w art. 239b § 1 Op., 2) organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Organ podatkowy posiadał informację, iż wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Z akt sprawy wynika, że w stosunku do skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2002 na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Skarżąca kwestionuje istnienie tej przesłanki powołując się na okoliczność, iż postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. W jej ocenie skutek zawieszenia jest tożsamy ze skutkiem umorzenia tego postępowania. Zdaniem Sądu przedstawionego poglądu podzielić nie można. Zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest czynnością procesową odrębną od umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca wyróżnia podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego jak i jego umorzenia; czyni również wyraźną dystynkcję pomiędzy skutkami zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 58 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) oraz jego umorzeniem (art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Nadto trzeba zauważyć, iż przepis art. 57 ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji nakłada na organ egzekucyjny obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania po ustaniu przyczyny zawieszenia. Odnośnie skutków prawnych zawieszenia ogólnego postępowania administracyjnego w literaturze przedmiotu sformułowano pogląd, iż zawieszenie postępowania administracyjnego wywołuje skutki procesowe. Taki rodzaj skutków wynika z istoty tej instytucji. Nie dotyczy ona bowiem i nie unicestwia bytu samego postępowania, co pozostaje charakterystyczne dla instytucji umorzenia postępowania. Proces nadal istnieje, (...) lecz nie postępuje naprzód, zawisłość sprawy (litispendencja) jest utrzymana. (Łaszczyca G. Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego. Zakamycze 2005). Pogląd ten, zdaniem Sądu, pozostaje aktualny także na gruncie postępowania egzekucyjnego w administracji. W ocenie Sądu przedstawione wyżej uwagi prowadzą do wniosku, iż organ podatkowy prawidłowo ocenił, że toczy się w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne a zatem istnieje jeden z warunków koniecznych nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, o którym mowa w art. 239b § 1 O.p. Zdaniem Sądu organy uprawdopodobniły również, w rozumieniu art. 239b § 2 O.p. że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Organy prawidłowo wskazały na niskie dochody skarżącej z wynagrodzenia za pracę, nieregularne i niedostateczne spłaty już istniejącego zadłużenia. Na takie prawdopodobieństwo wskazuje również wysokość zobowiązania ustalona decyzją z dnia 29 września 2010 r. w kwocie 46.875 zł. w zestawieniu z oświadczenie samej skarżącej zawartym w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, gdzie G. P. wskazała, iż nie posiada żadnego majątku. Dokonując oceny prawdopodobieństwa nie wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia 29 września 2010 r. nie można pominąć okoliczności, że decyzja ta dotyczy opodatkowania dochodów pochodzących ze źródeł nie ujawnionych lub nie znajdujących pokrycia w źródłach ujawnionych. Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Przyznana przez Sąd na podstawie art. 250 ww. ustawy w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075 ) kwota 295, 20 zł tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu obejmuje podatek od towarów i usług w wysokości 23 %.