I SA/Gd 381/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie NSA Elżbieta Rischka /spr./ NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi G. i F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2000r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatku od nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 193,30 (słownie: sto dziewięćdziesiąt trzy 30/100) złotych tytułem zwrotu wpisu. I SA/Gd 381/01 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie: - art.2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.Nr 122, poz.593 z późn. zm.), - art.13 § 1 pkt 3 i art.233 § 1 pkt 1 w związku z art.67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Państwa G. i F. K. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 24 października 2000r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu IV raty za 1999r. oraz I, II i III raty podatku od nieruchomości za 2000r. w łącznej kwocie 6.443,30 zł, decyzją z dnia 28 grudnia 2000r., zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż mocą zaskarżonej decyzji Burmistrz Miasta odmówił p. G. K. umorzenia zaległości podatkowej za IV kwartał 1999r. oraz trzy kwartały 2000r. z tytułu podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu podano, że wskazane przez podatniczkę przyczyny trudności finansowych, nie mogą stanowić przesłanki do zastosowania umorzenia zaległości podatkowych. W odwołaniu od decyzji G. i F. K. podtrzymali swoją prośbę o umorzenie zaległości, stwierdzając, że w okresie od 1991r. płacili podatki regularnie, a także wspomagali finansowo ZOZ, Dom Dziecka i sport. Obecnie działalność ich nie przynosi spodziewanych dochodów, a otrzymywane nie wystarczają nawet na podstawowe opłaty. Mają na utrzymaniu czwórkę dzieci, żyją z pożyczek, gdyż działalność gospodarcza przynosi straty. Rozpatrując przedmiotową sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze przede wszystkim podkreśla, iż ustawa - Ordynacja podatkowa w art.67 § 1 określa, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Umorzenie przeterminowanego podatku stanowi fakultatywną preferencję dla podatnika. Decyzję w przedmiocie zastosowania lub odmowy udzielenia ulgi, podejmowane są zawsze w granicach uznania administracyjnego na podstawie oceny możliwości pełnej spłaty podatku. Ponieważ zasadą jest realne wykonanie zobowiązania podatkowego poprzez uiszczenie należności pieniężnej, umorzenie zaległości podatkowej powinny uzasadniać nadzwyczajne, nietypowe, krótkotrwałe zdarzenia osłabiające zdolność płatniczą podatnika. Podejmując decyzję na zasadzie uznania administracyjnego, organ podatkowy ma obowiązek dokonania prawidłowych ustaleń dotyczących występowania okoliczności faktycznych uzasadniających zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Również w interesie podatnika jest dostarczenie do organu podatkowego maksymalnej ilości dowodów potwierdzających prawdziwość jego stwierdzenia. W ocenie SKO organ podatkowy podjął działania zmierzające do ustalenia aktualnej sytuacji zobowiązanego. W oparciu o dostarczone dokumenty i argumenty strony zasadnie ocenił, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki przewidziane w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej niezbędne jest do umorzenia wnioskowanej ulgi. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego przeprowadzone postępowanie jak i sama decyzja są zgodne z powołanymi przepisami Ordynacji podatkowej, a materiały zgromadzone w sprawie nie dają podstawy do decyzji umorzeniowej. Podatniczka nie dostarczyła żadnych dowodów potwierdzających stosowne stwierdzenia trudnej sytuacji materialnej jej samej jak i firmy przez nią prowadzonej. Organ odwoławczy podkreśla, że przedstawione faktury opłaty telefonicznej, za energię elektryczną i gaz są normalnymi opłatami bytowymi dla mieszkania lub eksploatacyjnymi dla prowadzonej firmy. Nie wynika z nich stan zagrożenia egzystencji. Podatniczka nie przedstawiła innych dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. Z materiałów wynika, że nadal prowadzi działalność gospodarczą, są więc podstawy materialne spłaty zaległego zobowiązania. W przypadku okresowych trudności, może ubiegać się o rozłożenie na raty spłaty należności wobec budżetu miasta. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucili organom naruszenie art.67 § 1 Ordynacji podatkowej – poprzez dowolne traktowanie tegoż przepisu. Skarżący ponownie powołują się na swoją bardzo trudną sytuację materialną, podnoszą, że na utrzymaniu mają czworo dzieci. Dodatkowo wskazują, iż nie prowadzą już działalności gospodarczej, zaś skarżący ubiega się o rentę. Zdaniem skarżących dotychczas regularnie opłacających podatki – obecna sytuacja zagraża ich egzystencji – co zmusza ich do ubiegania się o umorzenie zaległości podatkowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jedynie dodatkowo podkreślono, że fakt likwidacji działalności gospodarczej przez skarżącego, czy jego choroba nie były brane pod uwagę przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji – gdyż fakty te nie były znane organowi odwoławczemu. Stosownie do treści art.97 § 1 ustawy z dni 30 sierpnia 2002r. – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W szczególności organy podatkowe z naruszeniem przepisu art.187 § 1 Ordynacji podatkowej nie poczyniły w sprawie wyczerpujących ustaleń istotnych dla rozpatrzenia wniosku o ulgę z art.67 § 1 tejże Ordynacji podatkowej. Na wstępie należy podkreślić, iż decyzje wydawane na podstawie art.67 § 1 Ordynacji podatkowej mają ze swej istoty charakter uznaniowy. Powyższe oznacza, że organy mogą ale nie muszą wniosku uwzględnić, nawet w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. Uznaniowość tego typu decyzji nie zwalnia jednakże organu z obowiązku zebrania wszystkich informacji istotnych dla prawidłowego rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. O ile sąd administracyjny nie jest władny rozstrzygać o wnioskowanej uldze, o tyle z uwagi na funkcje kontrolne jakie pełni, obowiązany jest zbadać czy organy podatkowe należycie zebrały materiał dowodowy niezbędny dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku w kontekście przesłanek uzasadniających ewentualne jego uwzględnienie. Analizując przedmiotową sprawę w zakresie wyżej wskazanym stwierdzić należy, iż organy podatkowe nie poczyniły żadnych ustaleń w zakresie sytuacji rodzinnej, majątkowej, finansowej i produkcyjnej skarżących – co trafnie zarzucono w skardze, a te mają podstawowe znaczenie w kontekście kwoty zaległego zobowiązania podatkowego, umorzenia którego domagali się skarżący. Rozpoznanie sprawy jedynie w oparciu o załączone do wniosku rachunki za energię, telefon, gaz – uznać należy za absolutnie niewystarczające. Wszelkie ulgi w spłacie należności podatkowych winny być traktowane jako wyjątek od zasady powszechności płacenia podatków wyrażonej bezpośrednio w art.84 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.Nr 78, poz.483), zgodnie z którym każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Przyznanie ulgi może nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy zapłata należności na ogólnie obowiązujących zasadach nie jest możliwa z przyczyn niezależnych od podatnika. Właśnie wyjątkowość stosowania ulg poprzez odstąpienie w określonej sytuacji od zasady powszechności opodatkowania obligować winna organ do szczególnie wnikliwego i wszechstronnego zbadania sytuacji podatnika w kontekście przesłanek z art.67 § 1 Ordynacji podatkowej. Brak szczegółowych ustaleń w powyższym zakresie, czyni decyzję dowolną, co skutkować musiało jej uchyleniem na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270). Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, sąd w wyroku nie zamieścił rozstrzygnięcia, do którego obliguje przepis art.152 ww. ustawy.