I SA/Gd 384/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Asesor WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lutego 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po rozpatrzeniu wniosku R. K., postanowieniem z dnia 19 września 2005 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych "A" sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w S.. Jak wynika z akt sprawy R. K., po otrzymaniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 sierpnia 2005 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" sp. z o. o. na członka zarządu, wystąpił o umorzenie tych zaległości. Organ pierwszej instancji wskazał, iż podmiotem, który może zwrócić się o umorzenie zaległości podatkowych jest "A" sp. z o. o. w likwidacji. Jednocześnie organ podatkowy pierwszej instancji poinformował wnioskodawcę, że wszczęte zostało postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki "A" i w przypadku orzeczenia o odpowiedzialności R. K. będzie on uprawniony do wystąpienia o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych, będących przedmiotem tego postępowania. R. K. w dniu 11 stycznia 2006 r. złożył zażalenie na wyżej opisane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Strona, uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu podniosła, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 września 2005 r. (kserokopię) otrzymała w dniu 10 stycznia 2006 r. Zgodnie z zawartym pouczeniem zażalenie wnosi się w terminie 7 dni. R. K. wyjaśnił, że w okresie od 15 września do połowy grudnia 2005 r. przebywał kilkakrotnie na leczeniu poza miejscem zamieszkania. Nie otrzymał zawiadomienia o wymienionym postanowieniu, wobec czego nie złożył we wskazanym czasie zażalenia. Ponadto strona, w związku z tym, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu spółki, wniosła ponownie o umorzenie przedmiotowych zaległości. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 27 marca 2006 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 września 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej termin może zostać przywrócony na wniosek zainteresowanego, pod warunkiem, że spełnione są łącznie, wskazane w powołanym przepisie przesłanki. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej R. K. nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminu. Nie przedłożył, bowiem na okoliczność leczenia poza miejscem zamieszkania żadnych dokumentów. W tej sytuacji nie jest możliwe także ustalenie dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jest to o tyle istotne, że prośbę o przywrócenie terminu można wnieść w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny, z powodu której nie dopełniono czynności, dla której termin został ustanowiony. Przywrócenie tego terminu, zgodnie z art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej jest niedopuszczalne. R. K. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając rażące naruszenia art. 144 i 148 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że do dnia otrzymania kserokopii postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 10 stycznia 2006 r. nie miał żadnej wiedzy na temat sposobu rozpoznania wniosku z dnia 17 sierpnia 2005 r. Skarżący podniósł też, że zgodnie z ar. 144 i 148 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy miał obowiązek doręczyć przedmiotowe postanowienie za pokwitowaniem. Bezspornym jest, w ocenie skarżącego, że w okresie od połowy września do połowy grudnia 2005 r. przebywał kilkakrotnie na leczeniu poza miejscem zamieszkania. Jednakże, pod tym samym adresem co skarżący zamieszkują jego żona oraz dorosły syn, i nikt z domowników nie otrzymał tego postanowienia ani awiza o przesyłce. Skarżący nadmieniał, że z rodziną był w ciągłym kontakcie telefonicznym oraz, że każdy z domowników w razie jego nieobecności odbierał adresowana do niego korespondencję. R. K. zarzucił, że stwierdzenie organu odwoławczego, iż nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu jest dla niego niezrozumiałe. Nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za to, że nie otrzymał postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego i w konsekwencji nie złożył zażalenia w ustawowym terminie. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazał także, że bezspornym jest, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 września 2005 r. zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 7 października 2005 r. Z akt sprawy wynika, że przesyłka polecona nr [...] nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 10 września 2005 r. zwrócona została do Urzędu Skarbowego w dniu 7 października 2005 r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". W związku z powyższym przedmiotowe postanowienie pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, zgodnie z art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2006 r. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Stwierdzenie, że wymienione wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy wyprowadzić należy z oceny, iż gdyby wskazanego uchybienia nie było wynik niniejszej sprawy mógłby być inny. Zgodnie z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Otóż według art. 236 § 2 pkt 1) Ordynacji podatkowej zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Przepis ten zawiera wskazanie dwóch, istotnych terminów, a mianowicie datę doręczenia postanowienia i datę wniesienia zażalenia. Rozpatrując zatem kwestię uchybienia terminu do wniesienia zażalenia badać ją należy w zakresie prawidłowości wymienionych wyżej dat. Oczywistym jest, iż w toku kolejności badania przedmiotowych dat rozpocząć należy od daty doręczenia postanowienia, albowiem uchybienie w tym zakresie czyni bezprzedmiotowymi rozważania nad datą wniesienia zażalenia, czy wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zażalenia. Przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Oznacza to, że organ podatkowy ma obowiązek przestrzegać ich z urzędu, a strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organu podatkowego lub podmiotu dokonującego doręczeń, np. poczty. Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się za pokwitowaniem, które jest dowodem doręczenia pisma odpowiedniej osobie. Mając na uwadze postulat sprawnego toku postępowania ustawodawca dopuścił jednak przypadki, w których doręczenie uważa się za skuteczne pomimo, że pismo nie zostało doręczone do rąk adresata. Jednym z takich przypadków jest doręczenie w trybie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) – w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zgodnie z § 1a powołanego wyżej artykułu adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia w aktach sprawy (art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej). Sąd, analizując akta przedmiotowej sprawy nie stwierdził dowodu potwierdzającego, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych zostało stronie doręczone, w sposób określony w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, iż takie doręczenie można uznać za prawidłowe tylko wtedy, gdy w sposób nie budzący wątpliwości spełnione są łącznie wszystkie warunki wymienione w powołanym przepisie. Organy podatkowe, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, uznały, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej na podstawie zapisów w ewidencji korespondencji wysyłanej i otrzymywanej w Urzędzie Skarbowym. W świetle przytoczonej wyżej argumentacji stanowisko to jest oczywiście błędne. Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się fax (kserokopia faxu ?), zawierający odpowiedź Poczty Centrum Usług Pocztowych Oddział Rejonowy opatrzony datą 28 kwietnia 2006 r., z którego wynika, iż przesyłka polecona o nr [...] nadana w dniu 20 września 2005 r. a więc zawierająca, jak należy sądzić, sporne postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego została doręczona jako zwrotna w dniu 7 października 2005 r. Odbiór przesyłki pokwitowała p. U. P. – osoba uprawniona do odbioru korespondencji w imieniu adresata. Z informacji nie wynika jednakże, że pismo doręczone zostało zgodnie z warunkami określonymi w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie wynika też, jak pisze Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, że została ona zwrócona do Urzędu Skarbowego w dniu 7 października 2005 r. z adnotacją "zwrot, nie podjęto w terminie". Ponadto zauważyć należy, że w aspekcie powołanego wyżej pisma Poczty, a w szczególności: daty wystąpienia z reklamacją przez Urząd Skarbowy, daty jego otrzymania oraz daty rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej, ocena stanu faktycznego niniejszej sprawy nie jest spójna. Otóż, organy podatkowe twierdzą, że doręczenie przedmiotowego postanowienia nastąpiło w trybie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej. Pogląd taki wyrażony został w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 stycznia 2006 r. sporządzonym w trybie art. 227 Ordynacji podatkowej i został podtrzymany przez Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu z dnia 27 marca 2006 r. Jak należy rozumieć twierdzenie to organy podatkowe wywiodły na podstawie posiadanych dowodów. Jednakże, pismem z dnia 15 marca 2006 r. Urząd Skarbowy reklamuje usługę doręczenia przesyłki nr [...]. Zatem uprawniony jest wniosek, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, jak i wcześniej, w dniu 25 stycznia 2006 r., kiedy to sporządzone zostało powołane wyżej pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego, organy te nie dysponowały dowodem doręczenia, z którego jednoznacznie wynikałyby wnioski zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia dyspozycja art. 200 w zw. z art. 209 tej ustawy.