I SA/Gd 385/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 kwietnia 2009 r. nr[...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieuregulowanych składek oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w związku z wnioskiem p. J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym w trybie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia 2 lutego 2009 r. W uzasadnieniu Prezes ZUS stwierdza, że pismem z dnia 4 grudnia 2008 r. Pan J. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z prośbą o umorzenie odsetek powstałych od nieopłaconych składek. Po uzupełnieniu wniosku odnośnie sytuacji rodzinnej, materialnej, zawodowej przez wnioskodawcę, Oddział stwierdził, iż wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić zaległych składek. Ponadto nie została stwierdzona całkowita nieściągalność zadłużenia. W konsekwencji Oddział ZUS uznał, że nie zaistniały przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek i decyzją nr [...] w dniu 2 lutego 2009 r., orzekł o odmowie umorzenia. W dniu 13 lutego 2009 r. wpłynęło pismo strony w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek powstałych od nieopłaconych należności składkowych. Jednocześnie do pisma strona dołączyła kserokopie potwierdzeń wykonania przelewów z dnia 13 lutego 2009 r. dot. opłacenia zaległych składek do ZUS w ilości sztuk 11. Po wezwaniu strony do złożenia osobiście bądź przez pełnomocnika kserokopii aktualnych dokumentów, stanowiących nowe dowody w sprawie potwierdzających ważny interes strony, wnioskodawca przedłożył: 1. kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek z dnia 3 stycznia 2007 r. Nr zaświadczenia [...]; 2. pismo z dnia 2 marca 2009 r. opisujące sytuację bytową strony. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes ZUS stwierdził, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007 Nr 11, poz. 74) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365). Organ odwoławczy przywołując treść w/w przepisów po przeanalizowaniu akt sprawy podtrzymał decyzję wydaną w pierwszej instancji, bowiem działalność gospodarcza przez p. J. K. nadal jest prowadzona i przynosi dochód. Nie została stwierdzona całkowita nieściągalność zadłużenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub Komornika Sądowego zgodnie z art. 28 ust 3 pkt 5 cytowanej wyżej ustawy. Nie zachodzi przesłanka wynikająca z art. 28 ust. 3 pkt 4a wskazanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż kwota zadłużenia z tytułu składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia. Poza tym nie wykorzystano wszystkich środków egzekucyjnych i w związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 w /w ustawy). Wnioskodawca pisząc, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej na potwierdzenie tego faktu nie złożył żadnych dokumentów. Organ odwoławczy nadto jednoznacznie podkreślił, że w świetle art. 28 powyższej ustawy umorzenie składek ma charakter uznaniowy, z uwzględnieniem warunków, o których mowa w art. 28 ust. 2. Oznacza to, że decyzja każdorazowo należy do organu, który w przypadku wystąpienia pewnych zdarzeń czy okoliczności może, ale nie musi umorzyć zaległości. To znaczy, iż w przypadku zaistnienia faktu stwierdzenia całkowitej nieściągalności, organ mając możliwość uznania administracyjnego w kwestii umorzenia należności, nie jest zobowiązany do zastosowania tej ulgi. Rozpatrując kwestię stanu finansów ubezpieczeń społecznych Prezes ZUS zwrócił uwagę na fakt, że obecnie funkcjonujący system ubezpieczeń oparty jest na zasadzie solidaryzmu społecznego. Ustawy regulujące należności Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - stanowią elementy systemu gwarantowanych przez państwo świadczeń na rzecz obywateli z tytułu ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych, z powodu bezrobocia czy niewypłacalności pracodawcy i mają doniosłe znaczenie z punktu widzenia szeroko rozumianej ochrony socjalnej. Państwo realizuje ten cel ze środków, które obowiązane są uiszczać ustawowo określone podmioty (art. 46 ustawy sus). Nie wywiązywanie się z obowiązku świadczeń, mających postać składek na ustalone fundusze, degeneruje system, prowadząc do przerzucenia ich ciężaru na ogół społeczeństwa. Zatem skuteczne dochodzenie zaległych składek wraz z należnymi odsetkami od dłużników jest w interesie społecznym i powinno być także brane pod uwagę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podobnie jak w odwołaniu wyjaśnia, że pismem z dnia 8 grudnia 2008 r. zwrócił się z prośbą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w [...] o umorzenie naliczonych odsetek w kwocie: 3.198,- na dzień 8 grudnia 2008 r. od nieopłaconych na ubezpieczenie społeczne składek za okres 01/2000 r. do 05/2000 r., w kwocie: 1.751,64 oraz 07/2001 r., 04/2004 r., 09/2004 r., 01/2006 r., 06/2006 r., 12/2007 r., 05/2008 r., w kwocie: 0/07 i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01/2000 r. do 05/2000 r., 11/2006 r., w kwocie: 167,95. Skarżący przyznał, iż dokonał wyrejestrowania ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej skutkiem podjęcia zatrudnienia na 1/2 etatu w okresie od 1 października 1999 r. do 31 maja 2000 r., dokonując wyłącznie obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Decyzją z dnia 2 czerwca 2006 r. został poinformowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w [...], iż z dniem 30 grudnia 1999 r. na mocy art. 1 pkt 5 lit b) ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. zmieniającej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych wszedł w życie art. 9 ust. 1a podlega obowiązkowym ubezpieczeniom tj. emerytalnym i rentowym z innych tytułów, gdyż kwota wynagrodzenia z tytułu wynagrodzenia na - etatu jest niższa od minimalnego wynagrodzenia. Jak z powyższego wynika do dnia 2 czerwca 2006 r., skarżący trwał w nieświadomości, iż z tytułu zatrudnienia na 1/2 etatu i uzyskiwanie wynagrodzenia niższego niż kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązany był z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej do obowiązkowego ubezpieczenia i rentowego z innych tytułów. Fakt wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych i rentowych z innych tytułów oraz nieopłacanie składek został także przemilczany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w [...] przez okres 6 - ciu lat tj. do dnia 2 czerwca 2006 r. Ponadto ZUS wydał skarżącemu zaświadczenie w dniu 3 stycznia 2007 r. o niezaleganiu składek. Zatem egzekwowanie należnych odsetek skarżący uważa za wielką niesprawiedliwość, gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w [...] po zmianie przepisów powinien wezwać natychmiast do złożenia stosownych dokumentów ubezpieczeniowych oraz opłacenia należnych składek. Skarżący nadto podał, że w dniu 13 lutego 2009 r. zapłacił w całości zaległe składki. W związku z powyższym zdaniem skarżącego ZUS winien umorzyć odsetki w kwocie 3.198,- zł od w/w składek. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Otóż, zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub części należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Mocą regulacji zawartej w ust. 3a powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jednakże tyko w przypadkach określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W toku postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą stwierdzono, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek umożliwiających umorzenie składek wraz z należnymi odsetkami, gdyż działalność gospodarcza przez skarżącego nadal jest prowadzona i przynosi dochód. Nie została stwierdzona całkowita nieściągalność zadłużenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub Komornika Sądowego zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 5 cytowanej wyżej ustawy. Nie zachodzi przesłanka wynikająca z art. 28 ust. 3 pkt 4a wskazanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż kwota zadłużenia z tytułu składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia. Poza tym nie wykorzystano wszystkich środków egzekucyjnych i w związku tym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6w/w ustawy). Skarżący twierdzi, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Jednakże na potwierdzenie tego faktu nie złożył żadnych dokumentów. Po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie dowodów organ rentowy w sposób uprawniony uznał, że okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o umorzenie zadłużenia nie stanowią dostatecznych przesłanek do umorzenia zaległości w trybie powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak już wyżej podkreślono zgodnie z ust. 2 art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a pozwalającego na umorzenie, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, także pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Cytowany przepis oparty jest na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności każdorazowo należy do organu rentowego, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek zachodzącej w przypadkach wymienionych w ust. 3 art. 28 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc że w takim wypadku mogą być one umorzone. Należy podkreślić, że uznaniowość decyzji administracyjnych oznacza, że kontrola sądu administracyjnego tego typu decyzji sprowadza się do zbadania, czy organy wyjaśniły wszelkie przesłanki od zaistnienia których ustawodawca uzależnił umorzenie zaległych składek czy odsetek. Uznaniowość decyzji oznacza nadto, że sąd nie może wnikać w samo uznanie administracyjne. Mając na uwadze powyższe, skoro organy rentowe wyjaśniły przesłanki warunkujące umorzenie zaległych składek (w konsekwencji i odsetek od tychże) sam fakt, iż wniosek o umorzenie odsetek nie został uwzględniony nie dowodzi zasadności skargi. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w wyroku.