I SA/Gd 386/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie : NSA Ewa Kwarcińska, Asesor WSA Danuta Oleś /spr./, Protokolant: Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę I SA/Gd 386/04 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] ,wydanym m.in. na podstawie art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, 9 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) w skrócie u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych kwotę kosztów postępowania egzekucyjnego, w tym kwotę 314,23 zł opłaty manipulacyjnej, z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych oraz 1.571,16 zł z tytułu opłaty za zajęcie rachunku bankowego. Koszty te, związane były z prowadzonym przez organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego, postępowaniem egzekucyjnym do majątku zobowiązanej spółki cywilnej "A" w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach [...]–[...] wystawione przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Inspektorat w [...]. W wyniku rozpoznania zażalenia złożonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 17 marca 2004 r., Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Podstawę zażalenia stanowił zarzut, iż organ egzekucyjny nie miał podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną, ponieważ zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania jakiejkolwiek kwoty pieniężnej i okazały się całkowicie bezskuteczne. W uzasadnieniu postanowienia, organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazał, że stosownie do treści przepisu art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który reguluje zasady opłat za czynności egzekucyjne, ustawodawca naliczenia opłaty manipulacyjnej nie uzależnił od skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, a obowiązek jej uiszczenia ustalił na moment doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (dokonanego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego). Wobec powyższego, nie można było zgodzić się ze stwierdzeniem żalącego się, iż organ egzekucyjny nie miał podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną. Stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej spółki, na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Inspektorat w [...] prowadzone było na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych i następnie zostało umorzone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 29 grudnia 2003 r. W odniesieniu do przedmiotowych tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a odpisy tytułów wykonawczych [...]–[...] doręczone zostały zobowiązanej 17.05.2002 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w związku z tym, iż spełnione zostały przesłanki art. 64 § 6, § 9 pkt 11 i § 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny zasadnie obciążył wierzyciela opłatą manipulacyjną. Pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pismem z dnia 31 maja 2004 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie postanowienia. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie przepisów art. 64 § 6 i § 10 u.p.e.a. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Powołał się na § 6 art. 64, w którym ustawodawca w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej stwierdza, że pobiera się ją z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane z zastosowaniem środków egzekucyjnych, a obciążenie nią wierzyciela należy ściśle wiązać ze skutecznym zastosowaniem tegoż środka egzekucyjnego. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, znajduje to uzasadnienie w § 10 wym. artykułu określającym moment, w którym występuje obowiązek jej uiszczenia. Pełnomocnik stwierdza też, iż czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego powodująca powstanie obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej musi wystąpić łącznie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Skoro czynności te nie wystąpiły razem, obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną w tym przypadku nie znajduje prawnego uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w przedmiotowej sprawie, gdyż jego zdaniem zarówno zaskarżone postanowienie z dnia [...], jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Stwierdził też, że w uzasadnieniu wydanego przez siebie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, odniósł się do argumentów podniesionych w zażaleniu, potwierdzając trafność rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie naruszył prawa, a zatem skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna. Zgodnie z art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2004 r. opłaty egzekucyjne i manipulacyjne przewidziane w art. 64 § 1 i § 6 oraz art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które co do zasady obciążają zobowiązanego. Wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego (z zastrzeżeniem art. 64c § 4a do § 4c oraz art. 64e § 4a). Z mocy art. 64, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera – oprócz opłaty za czynności egzekucyjne (§ 1) również opłatę manipulacyjną (§ 6 art. 64 u.p.e.a.). Ustawodawca w art. 64 § 6 u.p.e.a. przewidział, że organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną cyt. (...) z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych (...); opłata ta wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym (nie mniej niż 1,40 zł). Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 64 § 10 u.p.e.a). Poza sporem między stronami jest fakt, że prawidłowo wszczęto postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanej spółce, przez doręczenie jej w dniu 17.05.2002 r odpisów tytułów wykonawczych (oznaczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) stanowiących tytuły egzekucyjne ( art. 26 §5 pkt 1 u.p.e.a. ), wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Następnie, postanowieniem z dnia 29 grudnia 2003 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt. 8 u.p.e.a. Biorąc pod uwagę treść art. 64 § 6 u.pe.a. wskazującego, w jakiej sytuacji organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną cyt.: (...) z tytułu zwrotu wydatków za wszelkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych (...) należy odnieść się do art. 7 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, a które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Ustawodawca nie zdefiniował użytych pojęć – opłaty manipulacyjnej i czynności manipulacyjnych. W art. 1a u.p.e.a. wskazał natomiast, iż przez czynności egzekucyjne rozumieć należy wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, zaś przez środki egzekucyjne (p. 12 a art. 1a) rozumie się – w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych – egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego, z papierów wartościowych nie zapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości, z nieruchomości, natomiast w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym – grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. W związku z powyższym winno być poza sporem, że w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, w postaci zajęcia rachunku bankowego. Tym samym poniósł z tego tytułu wydatki, o jakich mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Wskazane przepisy, mające w sprawie zastosowanie nie określają rodzaju wydatków, za które opłata manipulacyjna jest uiszczana, odnosząc się wyłącznie do momentu, w którym opłata manipulacyjna – pod warunkiem, że jest należna – przysługuje organowi egzekucyjnemu. Skoro organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, to zdaniem Sądu należy przyjąć, że poniósł z tego tytułu wydatki i może skutecznie dochodzić opłaty manipulacyjnej, gdyż wbrew twierdzeniom skargi, ustawodawca nie uzależnił obowiązku jej zapłaty od skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego. Reasumując: 1/ Warunkiem koniecznym zastosowania dyspozycji art. 64 § 6 u.p.e.a. i pobrania opłaty manipulacyjnej jest uprzednie poniesienie przez organ wydatków związanych z zastosowaniem środków egzekucyjnych; 2/ dyspozycja art. 64 § 10 u.p.e.a., określając zdarzenie od zaistnienia którego powstaje obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej ( doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego ) stanowi konsekwentne uzupełnienie woli ustawodawcy wyrażonej w art. 64 § 6 u.p.e.a., a to oznacza, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje ale przy spełnieniu warunku o jakim mowa w art. 64 § 6 u.pe.a. tj. o ile organ egzekucyjny poniósł wydatki związane z czynnościami manipulacyjnymi związanymi ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.