I SA/Gd 39/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 maja 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 5117 (pięć tysięcy sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 maja 2016 r. określającą H.K. podatek od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 70.716 zł. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny. Aktem notarialnym z dnia 20 stycznia 2014 r. podatnik wraz z małżonką J.K. nabyli nieruchomość położoną w G. przy ul. [...]. H.K. nabywając nieruchomość działał jako przedsiębiorca. W dniu 13 lipca 2015 r. do organu wpłynęła informacja w sprawie podatku od nieruchomości dotycząca nabytej nieruchomości, w której podatnik wskazał do opodatkowania od dnia 20 stycznia 2014 r. powierzchnię 10.227 mkw. gruntów pozostałych. W korekcie informacji z dnia 1 lipca 2015 r. podatnik wskazał do opodatkowania powierzchnię 5.227 mkw powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W związku z wątpliwościami co do poprawności wskazanych w informacji danych, organ wezwał podatnika do korekty złożonej informacji. W dniu 8 stycznia 2016 r. organ otrzymał drogą elektroniczną potwierdzenie, że wskazana w korekcie informacji w sprawie podatku od nieruchomości powierzchnia użytkowa budynków 2.847,7 mkw jest powierzchnią użytkową wszystkich budynków posadowionych na przedmiotowej nieruchomości,. Postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postepowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2014. Prezydent Miasta decyzją z dnia 20 maja 2016 r. określił H.K. podatek od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 70.716 zł. Jako podstawę opodatkowania gruntów organ przyjął zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków powierzchnię 10.227 mkw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, jako podstawę opodatkowania budynków przyjął powierzchnię 2.847,7 mkw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, jako podstawę opodatkowania budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej przyjął ich wartość w kwocie 123.000,00 zł. Pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. H.K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił, że organ błędnie przyjął za podstawę opodatkowania powierzchnię zabudowy wynoszącą 2847,7 mkw, zamiast powierzchni użytkowej wynoszącej 2.590,47 mkw, wyliczonej w załączonym do odwołania załączniku nr 1. Decyzją z dnia 2 listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.), zwanej dalej u.p.o.l. Wyjaśnił, że podstawę opodatkowania dla budynków lub ich części stanowi powierzchnia użytkowa. Strona w złożonej informacji w sprawie podatku od nieruchomości wykazała powierzchnię budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej do opodatkowania w wysokości 2.847,7 mkw. Taka powierzchnia została przez organ pierwszej instancji przyjęta. Strona w toku postepowania wyjaśniła, że powierzchnia budynków 2.847,7 mkw była ustalona przez rzeczoznawcę, natomiast powierzchnia 2.590,47 mkw była wymierzona przez pełnomocnika podatnika i pełnomocnik nie ma na to żadnego dokumentu. W związku z tym Kolegium przyjęło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość podatku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zwrot kosztów postępowania sądowego, zarzucając jej naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podstawą opodatkowania budynków jest ich powierzchnia użytkowa. W niniejszej sprawie wynosi ona 2.590,47 mkw, a nie 2847,7 mkw, jak przyjął organ. Na dowód strona powołała się na załącznik nr 1 do odwołania oraz treść deklaracji podatkowej. Jeżeli organ miał wątpliwości co do ustalenia tej powierzchni, powinien dokonać jej pomiaru. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Spór między stronami sprowadza się do zarzutów procesowych, tj. czy organy podatkowe zgodnie z przepisami procesowymi ustaliły podstawę opodatkowania w odniesieniu do objętych opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości budynków. W zakresie materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia nie ma sporu co do tego, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., podstawę opodatkowania dla budynków lub ich części stanowi powierzchnia użytkowa. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.o.l., powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się. Z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. wynika, że powierzchnia użytkowa budynku lub jego części w rozumieniu ustawy to powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Działające zgodnie z prawem organy podatkowe mają obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten określony jest co do zasady w art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 615 ze zm.). W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło wskazane przepisy, poprzez zaniechanie wyjaśnienia faktycznej powierzchni użytkowej budynków. Nie do zaakceptowania jest stanowisko organów podatkowych, zgodnie z którym powierzchnia użytkowa budynków stanowią podstawę opodatkowania została ustalona wyłącznie na podstawie danych wskazanych przez skarżącego w złożonej przez niego informacji dla potrzeb podatku od nieruchomości w sytuacji, w której skarżący podtrzymuje, że dane te są błędne. Skarżący w odwołaniu wyjaśnił, że podana w informacji dla potrzeb podatku od nieruchomości powierzchnia budynków stanowiła powierzchnię zabudowy, a nie powierzchnię użytkową. O ile powierzchnia zabudowy wynosi 2.847,7 mkw i wynika z załączonej do odwołania opinii rzeczoznawcy, o tyle powierzchnia użytkowa budynków jest mniejsza i wynosi, zgodnie z wyliczeniami strony, 2.590,47 mkw. Słusznie zarzucono w skardze, że jeżeli organ ma wątpliwości co do powierzchni użytkowej wyliczonej przez stronę, powinien podjąć czynności celem dokonania pomiarów tej powierzchni. Czynności proceduralne organów podatkowych w postępowaniu podatkowym w zakresie określenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie mogą się natomiast ograniczać wyłącznie do powołania się na złożoną przez podatnika informację dla potrzeb podatku od nieruchomości, skoro wszczęto postępowanie podatkowe, którego celem wszak jest weryfikacja danych zawartych w złożonej informacji i określenie właściwej wysokości zobowiązania podatkowego. Przypomnieć należy, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 6 ust.1 u.p.o.l. powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. W myśl z kolei art. 6 ust. 11 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne. Zasady te określa art. 6 ust. 9 u.p.o.l., w myśl którego osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Nieruchomości Rolnej, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane: 1) składać, w terminie do dnia 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku; 2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia; 3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania – na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia. Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje zatem w sposób, o jakim mowa w art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej, a więc z mocy prawa, tj. z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zarazem stosownie do treści art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Przepis powyższy opiera się jednak o założenia prawdziwości danych wykazanych w deklaracji, których podważenie może prowadzić do zmiany wysokości zobowiązania podatkowego i określenia go w odmiennej wysokości przez organ podatkowy, stosownie do uregulowań art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. Skoro zatem organ wszczął postępowanie celem weryfikacji zobowiązania podatnika za dany rok podatkowy, to przyjął tym samym na siebie obowiązek podjęcia wszelkich czynności zmierzających do określenia prawidłowej wysokości tego zobowiązania, w tym do ustalenia właściwej podstawy opodatkowania. W konsekwencji Sąd uznał, że zaniechanie przez organy podatkowe wyjaśnienia faktycznej powierzchni użytkowej budynków stanowiło naruszenie określonego w art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz nałożonego na organy w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązku zebrania i rozpatrywania całego materiału dowodowego. Należy przy tym podkreślić, że powyższe naruszenie dotyczy ustalenia elementu konstrukcyjnego podatku, mającego zasadnicze znaczenie dla określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości, tj. podstawy opodatkowania. Podsumowując, z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. wynika, że podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości w przypadku budynków lub ich części jest powierzchnia użytkowa. Podana w informacji dla potrzeb podatku od nieruchomości i przyjęta na tej podstawie przez organy powierzchnia budynków 2.847,7 mkw stanowiła powierzchnię zabudowy, która nie musi być tożsama z powierzchnią użytkową budynków. Obowiązkiem organu wynikającym z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej jest ustalenie faktycznej powierzchni użytkowej budynku. Naruszeniem tych przepisów natomiast było oparcie się wyłącznie na treści złożonej przez podatnika informacji dla potrzeb podatku od nieruchomości. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe powinny prawidłowo przeprowadzić postępowanie dowodowe, obejmując postępowaniem wyjaśniającym kwestię faktycznej powierzchni użytkowej budynków podlegających opodatkowaniu z uwzględnieniem treści powołanych przepisów tj. art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 2, art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. oraz art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec tego oba te rozstrzygnięcia podlegały uchyleniu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. i § 3 ust. 1 pkt 1 lit. f) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. z 2011 r., nr 31, poz. 153), zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 5117 zł, na którą składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi (1500 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika – doradcy podatkowego (3600 zł) oraz opłata skarbowa za udzielenie pełnomocnictwa (17 zł).