I SA/Gd 390/07
WyrokWSA w Gdańsku2007-10-17
Skład orzekający: Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Asesor WSA Danuta Oleś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z powodu stwierdzenia różnicy między zadeklarowaną a faktycznie stwierdzoną powierzchnią, jeśli nie wyjaśniono stanu faktycznego w sposób wyczerpujący i zgodny z zasadami postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji dopuściły się naruszeń proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego dotyczącego rzeczywistej powierzchni gruntów rolnych, nie uzasadniły wyczerpująco podstaw odmowy przyznania płatności i nie zastosowały się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady przekonywania. Ustalenia dotyczące powierzchni opierały się na niejasnych dowodach, a korekty wniosku nie zawsze były prawidłowo uwzględniane.Stan faktyczny
Skarżący S.K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności z powodu stwierdzenia różnicy między zadeklarowaną (2,47 ha) a stwierdzoną (1,88 ha) powierzchnią, co stanowiło 31,38% różnicy. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionował prawidłowość pomiarów i ustaleń organów, wskazując na błędy w dokumentacji i procedurze. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję, orzekł, że decyzja nie może być wykonana, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) po rozpatrzeniu odwołania S.K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.
Podstawą wydania powyższej decyzji były następujące ustalenia faktyczne:
S.K. będąc producentem rolnym wystąpił w dniu 9 maja 2006 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, działając na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. 2004, Nr 6, poz. 40), zwanej dalej ustawą o płatnościach bezpośrednich, oraz art. 138 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji Wspólnot Europejskich nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE nr L 345 z 20 listopada 2004 r. z późn. zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1973/2004 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., odmówił S.K. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z uwagi na stwierdzenie różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią kwalifikującą się do objęcia płatnościami.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w roku 2006 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 2,47 ha. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony, wynosiła 1,88 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi 31,38 %, co zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia nr 1973/2004 uzasadnia odmowę przyznania pomocy w danym roku.
Uzasadniając stan faktyczny organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku kontroli administracyjnej w dniu 1 sierpnia 2006r. wykryto nieścisłości w złożonym przez skarżącego wniosku dotyczące sumy powierzchni działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach 194/4 i 190, w wyniku czego powierzchnia działek rolnych zgłoszonych we wniosku była większa od sumy powierzchni typów użytków uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej zgodnie z ewidencją gruntów, występującej na działce ewidencyjnej, na której leżą działki rolne. W dniu 8 sierpnia 2006 r. skarżący odpowiadając na wezwanie do złożenia w tej sprawie wyjaśnień skorygował powierzchnię działki ewidencyjnej 190 z pierwotnie wskazanej 1,78 ha na 1,36 ha, a powierzchnię działki 194/4 z 0,69 ha na 0,52 ha. Konkludując organ pierwszej instancji wskazał, że powierzchnia jednolitej płatności obszarowej, zgłoszonej we wniosku wynosi 2,47 ha, po zmniejszeniu do powierzchni uprawnionej wynosi zaś 1,88 ha.
Od powyższej decyzji S.K. wniósł odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że przyjęta przez organ pierwszej instancji różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią kwalifikującą się do objęcia płatnościami jest wymysłem urzędnika Biura Powiatowego ARiMR.
Producent rolny wskazał, że jedynym i właściwym dla przedmiotowej sprawy wnioskiem jest wniosek z dnia 9 maja 2006 r., przy uwzględnieniu dokonanej przez odwołującego się w dniu 8 sierpnia 2006 r. korekty polegającej na poprawieniu powierzchni ugoru na 0,65 ha, przy niezmienionej ogólnej powierzchni. Odwołujący się podkreślił, że jest to jedyna korekta, jakiej w tym dniu dokonał. Wszelkie inne poprawki zostały – zdaniem producenta rolnego – wprowadzone dzięki "odkrywczej kontroli administracyjnej" na kolejnych spotkaniach na wezwanie pracownika Biura Powiatowego ARiMR. S.K. podkreślił, że podał w swym wniosku i tak zaniżone wielkości powierzchni w stosunku do danych zawartych w rejestrze gruntów prowadzonym przez Starostwo Powiatowe i zakwestionował metody oraz dokładność pomiarów wykorzystywanych w trakcie kontroli administracyjnej, argumentując, iż na zdjęciach lotniczych/satelitarnych występuje wiele zniekształceń nie dających się przewidzieć. Zdaniem producenta rolnego, jeśli kontrolujący mieli wątpliwości powinni zwrócić się do wydziału geodezji o sprawdzenie stanu faktycznego,
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 23 czerwca 2006 r. przeprowadzono kontrolę kompletności wniosku z dnia 9 maja 2006 r. złożonego przez S.K. Pismem z dnia 23 czerwca 2006 r., doręczonym w dniu 26 czerwca 2006 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków wniosku. Tego samego dnia S.K. złożył korektę do swego wniosku, uzupełniając braki wskazane w wezwaniu.
W dniu 1 sierpnia 2006r. w wyniku kolejnej kontroli administracyjnej stwierdzono, iż w złożonym przez S.K. wniosku występuje nieścisłość dotycząca sumy powierzchni działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 194/4. Stwierdzono bowiem, iż suma ta jest większa od wskazanej powierzchni użytkowanej rolniczo na powyższej działce. W związku z powyższym w dniu 7 sierpnia 2006r. doręczono wnioskodawcy wezwanie do złożenia wyjaśnień. S.K. w dniu 8 sierpnia 20056 r. stawił się na wezwanie i skorygował nieścisłości zawarte we wniosku, a wskazane w wezwaniu.
Podczas ponownej kontroli administracyjnej stwierdzono, iż w złożonym przez S.K. wniosku występują inne jeszcze nieścisłości, dotyczące powierzchni uprawnionej do dopłat działki ewidencyjnej nr 190, która jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej we wniosku. W wyniku wyjaśnień została złożona korekta do wniosku o przyznanie płatności. Zgodnie z powyższym dokumentem, powierzchnia zadeklarowana do płatności uległa zmniejszeniu z powierzchni zadeklarowanej 2,47 ha do powierzchni 1,88 ha. Różnica procentowa między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną podczas powyższej kontroli wyniosła 31,38%.
Organ odwoławczy wskazał, że wszystkie korekty złożone przez producenta rolnego w sprawie przyznania płatności zostały przez niego podpisane pod pouczeniem o skutkach składania fałszywych zeznań (art. 297 § 1 Kodeksu karnego). Świadom tego oświadczenia producent rolny nie powinien był podpisywać wniosku, jeżeli nie zgadzał się z powierzchnią, do której zmniejszył powierzchnie upraw.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy podkreślił, iż skarżący mógł dokonać dokładnych pomiarów swych działek i upewnić się w ten sposób co do zgodności zadeklarowanej we wniosku powierzchni ze stanem faktycznym, w doręczonym mu bowiem wezwaniu wyznaczono siedmiodniowy termin do złożenia wyjaśnień. Zdaniem organu odwoławczego producent rolny mając siedem dni na złożenie wyjaśnień nie musiał dokonywać pomiarów następnego dnia po dniu, w którym otrzymał wezwanie.
Organ odwoławczy uznał także, iż powoływanie się przez producenta rolnego na dokumentację z rejestru gruntów jest nieprawidłowe, bowiem płatności przyznawane są do powierzchni gruntów utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, a nie do powierzchni wynikającej z ewidencji gruntów i budynków.
Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zarzuty producenta rolnego w stosunku do sposobu dokonywania pomiarów przez pracowników Agencji oraz dokładności pomiarów dokonanych z wykorzystaniem ortofotomap są bezzasadne, a świadczą jedynie o niewiedzy wnioskodawcy dotyczącej dokładności pomiaru narzędziami, którymi dysponują pracownicy Agencji.
Podstawą rozstrzygnięcia organu odwoławczego był art. 138 ust. 1 Rozporządzenia nr 1973/2004, zgodnie z którym z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Organ odwoławczy wskazał także, iż zgodnie z art. 14 Rozporządzenia Komisji Wspólnot Europejskich nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L. 2001 r., Nr 327, str.11, zwanego dalej Rozporządzeniem 2419/2001) Wniosek o pomoc może być w całości lub w części wycofany w każdym czasie. Jednakże w przypadku, gdy właściwa władza powiadomiła już rolnika o nieprawidłowościach w złożonym wniosku o pomoc lub gdy rolnik został przez właściwy organ powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, a kontrola na miejscu wykazała istnienie nieprawidłowości, wycofanie takie nie jest dozwolone w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, dotkniętym nieprawidłowościami. W ocenie organu odwoławczego nie było zatem możliwości prawnej złożenia korekty wniosku po wykryciu w wyniku kontroli administracyjnej błędu we wniosku.
S.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż przyjęte przez organy administracyjne powierzchnie działek o nr 190 i 194/4, uprawnionych do objęcia płatnościami bezpośrednimi, są nieprawidłowe i zostały ustalone na podstawie "wirtualnego pomiaru". Skarżący podkreślił, iż jedyną korektą złożonego przez siebie wniosku, jakiej dokonał "bez stresu, przymusu i dobrowolnie", była korekta dokonana w dniu 27 czerwca 2006 r. dotycząca różnicy w sumach powierzchni w tabelach VII i VIII. Wprawdzie w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazał na korektę z dnia 8 sierpnia 2006 r., jednakże uczynił to wskutek pomyłki, sugerując się treścią uzasadnienia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, sam bowiem nie prowadzi dziennika i nie rejestruje wizyt w siedzibie Biura Powiatowego Agencji. Błąd ten być może nie miałby miejsca, gdyby skarżącemu umożliwiono w dniu 23 listopada 2006 r. wgląd w akta, zamiast jedynie podsunąć do podpisania oświadczenie o zapoznaniu się z sankcjami w związku z zawyżeniem we wniosku powierzchni objętych dopłatami. Na innych wnioskach (poza tymi z 9 maja i 27 czerwca 2006 r.) podpis skarżącego został złożony in blanco po namowach pracownika Agencji.
Skarżący podniósł także, iż organy administracyjne w toku postępowania kierując wezwania o wyjaśnienie niezgodności nie wskazywały, na jakiej podstawie stwierdziły występowanie takich niezgodności, w jaki sposób niezgodności te powinny zostać wyjaśnione (np. pomiar własny, pomiar geodety, czy też inny), jakie w związku z tym przysługują producentowi rolnemu prawa i obowiązki. Zdaniem skarżącego takie informacje są niezbędne, aby producent rolny mógł właściwie się przygotować na spotkanie w sprawie wyjaśnienia niezgodności i móc odpowiadać na pytania pracowników Agencji i wyjaśnić zaistniałe wątpliwości. W ocenie skarżącego postępowania w sprawie niniejszej naruszyło wszelkie standardy poszanowania praw człowieka przez wymaganie odpowiedzi od nieprzygotowanego, zaskoczonego oskarżeniami petenta. Skarżący powinien mieć też możliwość wypowiedzenia się już po spotkaniu, bowiem wtedy dopiero w pełni zna argumenty strony przeciwnej.
Zdaniem skarżącego organy administracyjne ustalając powierzchnie działek nieprawidłowo oparły się jedynie na odczytach z ortofotomap, w sytuacji bowiem, gdy wyniki te różnią się od danych zawartych w rejestrze gruntów i pomiarów dokonywanych w terenie przez samego skarżącego, organy administracji powinny były dokonać kontroli "innej niż wirtualna". Ponadto zdaniem skarżącego organy administracyjne wykazały się niekonsekwencją, bowiem w odniesieniu do wymiarów łąki na działce 194/4 przyjęły jej powierzchnię zgodnie z wnioskiem skarżącego jako 0,02 ha, podczas gdy z odczytu ortofotomap wynika, że powierzchnia ta wynosi 0,1 ha, jest zatem większa niż wskazana we wniosku, tym samym bardziej korzystna dla skarżącego.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego sprawy skarżący ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. 2004, Nr 6, poz. 40). Z kolei sankcje wymierzono na podstawie Rozporządzenia Komisji Wspólnot Europejskich nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. Rozporządzenie to, jako akt normatywny wydany przez organ Unii Europejskiej, krajowe organy administracji publicznej - w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej - stosują bezpośrednio zgodnie z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą i postanowieniami art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowacji do Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). Czynią to jednak z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państwa członkowskiego, w tym obowiązującej procedury administracyjnej, chyba że z unormowań rozporządzeń wynika, iż ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowych.
Stosownie do powyższego, dokonując oceny zgodność z prawem zaskarżonego aktu należy podkreślić, iż zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, w efekcie wydający decyzję powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.), w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), jak i dokonać wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Powinien też mieć na względzie, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania.
Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego sprawy należy stwierdzić, iż organ zarówno w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym postępowania kontrolnego, jak i w rozstrzygnięciu sprawy dopuścił się uchybień proceduralnych, czym naruszył wyżej powołane przepisy postępowania i niektóre z tych naruszeń - w ocenie Sądu - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji, stwierdzenie że powierzchnia zadeklarowana działek rolnych we wniosku o dopłaty jest większa od powierzchni zatwierdzonej przez organ po kontroli i w efekcie ustalenie, że różnica między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym przekracza pewien procent stwierdzonego obszaru, zadecydowało o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych za 2006 r. i nałożeniu sankcji.
Z tego wynika, iż ustalenia organu w zakresie rzeczywistej powierzchni gruntów rolnych stanowiły istotę sprawy, albowiem miały one miarodajne znaczenie przy ocenie, czy zachodzą przesłanki do zastosowania sankcji, jak i w kwestii czy nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność producenta rolnego pomimo dokonania nieprawidłowego zgłoszenia. Natomiast organy w wymienionych zakresach nie dokonały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co uzasadnia zarzut naruszenia wyżej powołanych przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto organy administracji dopuściły się także w ocenie Sądu naruszenia kolejnej z zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady przekonania unormowanej w art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stronie przesłanek rozstrzygnięcia. Największe znaczenie dla realizacji tej zasady ma właściwe uzasadnienie decyzji administracyjnej, które winno być tak zredagowane, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możności zaakceptować zasadność przesłanek, faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie (zwłaszcza w części uzasadnienia faktycznego) zaskarżonej decyzji - w ocenie Sądu - nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Decyzja to akt prawny o określonej treści i formie. Artykuł 107 k.p.a. określa podstawowe części składowe, jakie powinna zawierać decyzja. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególnosci zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji powyższych elementów, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu takiego naruszenia dopuściły się organy rozpoznające przedmiotową sprawę.
Uzasadnienie faktyczne obu decyzji w zasadzie sprowadza się do wymienienia działek, ze wskazaniem, że rzeczywista powierzchnia działek wynosi 1,88 ha, podczas gdy skarżący zadeklarował 2,47 ha. Nie wskazano natomiast, na podstawie jakich dowodów poczyniono powyższe ustalenia. W niniejszej sprawie wątpliwości budzi już ustalenie przez organy administracyjne, iż zadeklarowana powierzchnia obu działek wynosi 2,47 ha, podczas gdy pismem z dnia 26 czerwca 2006 r. skarżący skorygował pierwotnie wskazaną przez siebie powierzchnię obu działek i wskazał, że wynosi ona 2,45 ha. Pismo powyższe skarżący złożył w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 23 czerwca 2006 r. do usunięcia braków formalnych wniosku, w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji administracyjnych nie wynika, dlaczego korekta ta dokonana przez skarżącego nie została uwzględniona, pomimo iż braki wniosku we wskazanym w wezwaniu zakresie usunięte zostały w wyznaczonym terminie.
Największe jednak wątpliwości budzi ustalenie przez organy administracyjne, iż rzeczywista powierzchnia obu wskazanych we wniosku działek wynosi 1,88 ha, nie wiadomo bowiem, na jakiej podstawie takie ustalenie zostało poczynione. Z uzasadnień decyzji organów administracyjnych obu instancji można wnosić, że powierzchnię tę ustalono w oparciu o wniosek skarżącego z dnia 8 sierpnia 2006 r., jednocześnie jednak stwierdza się, że wniosek ten nie był skuteczny, bowiem złożony został już po stwierdzeniu przez organy administracyjne nieprawidłowości. Takie postępowanie organów administracyjnych narusza zasadę zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a.
Ani organ pierwszej instancji, ani też organ odwoławczy nie wskazały dowodów, na podstawie której ustaliły rzeczywistą powierzchnię obu działek, powołując się ogólnie na ustalenia kontroli administracyjnej. Wprawdzie w aktach sprawy znajdują się zdjęcia lotnicze/satelitarne, jednakże dla przyjęcia ich za miarodajną podstawę dokonanych ustaleń nie jest wystarczające enigmatyczne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż pomiary z wykorzystaniem ortofotomap są dokładne, dzięki narzędziom, którymi dysponują pracownicy Agencji.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji nie można pominąć także treści art. 44 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., według którego obniżki i wyłączenia przyznawanych płatności nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny. Skarżący stwierdził, iż w złożonym wniosku powołał się na informacje prawdziwe, albowiem oparł się na dostępnych mu dokumentach urzędowych (rejestrach gruntów). Natomiast organ nie zajął w ogóle stanowiska w kwestii wyjaśnienia skąd wzięła się różnica w powierzchni zgłoszonej a stwierdzonej obu działek, np. czy wynika ona z zawarcia błędnych danych w wymienionych dokumentach. Ustalenia w tym zakresie mają podstawowe znaczenie z punktu widzenia oceny, np. czy wnioskodawca nie wykazał, iż nieprawidłowości wynikały nie z jego winy. Nie można się przy tym zgodzić z organem odwoławczym, iż dane wynikające z rejestru gruntów nie mają znaczenia, bowiem płatności przyznawane są do powierzchni gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej. Przeciwnie, dane te, pochodzące ze zbioru urzędowego mogą być podstawą ustaleń, natomiast odnośnie kwestii utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, to żadna z decyzji administracyjnych nie zawiera ustaleń faktycznych w tym zakresie.
Skoro organy nie wyjaśniły prawidłowo stanu faktycznego, mającego istotne znaczenie dla stwierdzenia czy w rozpoznawanej sprawie zachodziły przesłanki do odmowy przyznania płatności bezpośrednich i zastosowania sankcji wynikających z powołanego wyżej rozporządzenia, jak również nie uzasadniły w sposób wyczerpujący podstaw odmowy przyznania płatności, uznano, iż doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególnosci art. 107 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy winny uwzględnić podniesione wyżej okoliczności i z poszanowaniem zasad ogólnych oraz innych przepisów postępowania administracyjnego wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu, którego odzwierciedleniem będzie prawidłowo sporządzone uzasadnienie. W szczególności są zobowiązane ustalić w sposób nie budzący wątpliwości rzeczywistą powierzchnię obu działek, objętych płatnościami bezpośrednimi, wykorzystując przy tym wszelkie dostępne środki dowodowe. W tym względzie celowym będzie dokonanie kontroli na miejscu w celu zweryfikowania danych zawartych we wniosku, danych zawartych w rejestrze gruntów oraz danych wynikających ze zdjęć satelitarnych. W realiach niniejszej sprawy zasadne będzie zawiadomienie skarżącego o terminie kontroli rzeczywistej powierzchni działek i umożliwienie mu wzięcia w niej udziału. Uwidoczni to dążenia organu do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz umożliwi skarżącemu wypowiedzenie się co do sposobu przeprowadzenia pomiaru.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.
Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
W trzecim punkcie wyroku Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło