I SA/Gd 392/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Zuzanna Baca-Wróblewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lutego 2007 r. sprawy ze skargi L. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uwzględnienia wniosku L. A. w zakresie wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w kwocie 195.393,- zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszoinstancyjny wskazał, że zgodnie z art. 224 § 2 ordynacji podatkowej organ podatkowy z urzędu lub na wniosek strony wstrzymuje w drodze postanowienia wykonanie decyzji w całości lub w części w przypadku uzasadnionym ważnym interesem strony lub interesem publicznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania ww. przepisu. L. A. złożył na powyższe postanowienie zażalenie. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego w niniejszej sprawie brak podstaw do zastosowania art. 224 "a" pkt. 2 ordynacji podatkowej, który stanowi, organ podatkowy z urzędu lub na wniosek strony, wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji w całości lub w części do dnia wydania ostatecznej decyzji lub w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego (...) w przypadku zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę przez ustanowienie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia – wstrzymanie wykonania decyzji następuje do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Skarżący w odwołaniu złożonym 28 listopada 2005 r. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej w trybie wskazanym w cytowanym przepisie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego postanowienia wskazał, że na etapie rozstrzygania przez organ pierwszej instancji (postanowienie wydano [...]) brak było podstaw do zastosowania wskazanego przepisu, dopiero bowiem 22 grudnia 2005 r. organ egzekucyjny wystąpił z wnioskiem o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] oraz na nieruchomości niemieszkalnej (garaż). Organ odwoławczy podkreślił też, że do dnia rozpoznania środka zaskarżenia nie wpłynęła do akt informacja o wpisaniu ww. zabezpieczenia, więc nie można uznać, że zostało ustanowione, ponieważ, w myśl art. 35 § 1 ordynacji podatkowej, hipoteka przymusowa powstaje przez dokonanie wpisu w księdze wieczystej. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej nie została spełniona przesłanka określona w art. 224 "a" ordynacji podatkowej, która skutkowałaby obligatoryjnym wstrzymaniem wykonania decyzji. Organ odwoławczy uznał też za nietrafny zarzut zabezpieczenia przedmiotowego zobowiązania podatkowego hipoteką przymusową kaucyjną ustanowioną na nieruchomości L. A. położonej w M., ponieważ hipotekę tę ustanowiono jako zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego – w wyniku jej uchylenia decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Tym samym ww. zabezpieczenie zobowiązania, zdaniem organu odwoławczego, przestało być skuteczne, a więc brak podstaw do żądania wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 224 "a" ordynacji podatkowej. L. A. złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący podniósł, że postanowienie wydano z rażącym naruszeniem art. 224 "a" § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej i wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie skutków wykonania decyzji poprzez wykreślenie hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomościach położonych w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że obciążenie nieruchomości w M. hipoteką przymusową kaucyjną do kwoty 402.000,- zł utrzymuje się do chwili obecnej. Hipoteka ta obciążała nieruchomość skarżącego w dacie wydania decyzji podatkowej, której wstrzymania wykonania skarżący domagał się w niniejszym postępowaniu. W tym stanie prawnym, w ocenie skarżącego, uchybienie przez organ egzekucyjny obowiązkowi określonemu w art. 224 "a" § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej stanowi istotne naruszenie tego przepisu. Skarżący wskazał, że pomimo istnienia dostatecznego zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w postaci hipoteki na nieruchomości w M., organ egzekucyjny wystąpił z wnioskiem o obciążenie hipoteką przymusową kaucyjną do kwoty 390.786,- zł nieruchomości skarżącego położonej w G. Zdaniem skarżącego zabezpieczenie wykonania zobowiązania poprzez dokonanie wpisów hipoteki na wszystkich nieruchomościach jego i jego żony w łącznej kwocie 792.786,- zł jest sprzeczne z prawem. Powoduje nadto sytuację, że w chwili otrzymania decyzji ostatecznej zobowiązującej skarżącego do uregulowania zobowiązania podatkowego jedyną możliwością wykonania tego obowiązku będzie egzekucja administracyjna z nieruchomości. Powszechnie bowiem znanym, zdaniem skarżącego, jest fakt, że obecnie niemożliwe jest zbycie którejkolwiek z nieruchomości z powodu istnienia hipotek przymusowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych rozstrzygnięć z prawem. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w ordynacji podatkowej. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Analizując zarzuty zgłoszone przez skarżącego Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Sąd, analizując stan faktyczny niniejszej sprawy, ustalił, że istotnie nieruchomość skarżącego położona w M. została obciążona wpisem hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 402.000,- zł (zawiadomienie o wpisie z 7 lutego 2005 r.) oraz że wpis ten nie został wykreślony (odpis z księgi wieczystej z 28 lutego 2006 r.). Okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, która umknęła uwadze skarżącego jest fakt, że decyzja stanowiąca podstawę wpisu ww. hipoteki została uchylona (rozstrzygnięciem organu odwoławczego z dnia [...]). Na podstawie zaś kolejnych decyzji z dnia [...], wydanych po ponownym rozpoznaniu sprawy, ustalających wobec G. i L. A. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, złożono 22 grudnia 2005 r. wniosek o wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 390.785,- zł na nieruchomościach G. i L. A. położonych w G. Wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] rozpatrywany był przez organ pierwszej instancji 12 grudnia 2005 r., a więc przed wystąpieniem z wnioskiem o wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomościach skarżącego i jego żony położonych w G. Natomiast organ odwoławczy wprawdzie rozstrzygał sprawę po złożeniu wniosku o wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej, ale na etapie wydawania postanowienia nie miał informacji o dokonaniu wpisu. Art. 35 § 1 ordynacji podatkowej stanowi, że wpis hipoteki przymusowej ma charakter konstytutywny, tj. hipoteka powstaje z datą wpisu. Skoro organ odwoławczy rozstrzygał sprawę nie mając informacji, że wpisu dokonano, słusznie przyjął zdaniem Sądu, że w dacie rozstrzygnięcia hipoteka przymusowa nie istniała. W ocenie Sądu nie jest trafne twierdzenie skarżącego, że przez cały czas trwania postępowania istniało zabezpieczenie w postaci hipoteki przymusowej kaucyjnej ustanowione na nieruchomości G. i L. A. położonej w M. Jak powyżej wskazano hipoteka ta wygasła w związku z wyeliminowaniem z obrotu decyzji będącej podstawą jej wpisania. W myśl bowiem art. 94 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm.) wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy oznacza to, że konsekwencją uchylenia decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wpisu hipoteki na nieruchomości w M. było wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką. Wprawdzie w księdze wieczystej nadal figuruje wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej, ale jego wykreślenie jest warunkowane złożeniem wniosku przez osoby mające interes prawny. Inicjatywa w tej kwestii leży wyłączenie po stronie skarżącego. Skoro wykreślenie hipoteki jest czynnością dyspozytywną właściciela nieruchomości, skarżący nie może obciążać skutkami zaniechania i braku dbałości o własne interesy organów podatkowych i egzekucyjnych. Ostatecznie Sąd podzielił stanowisko organów egzekucyjnych i uznał, że w dacie wydania postanowień w obu instancjach organy nie miały informacji o ustanowieniu zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej. W tej sytuacji nie miały więc podstaw do zastosowania art. 224 "a" § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej, który obliguje organ podatkowy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części (z urzędu lub na wniosek strony), do dnia wydania ostatecznej decyzji lub w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego (...) w przypadku zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę przez ustanowienie hipoteki przymusowej. Z tych też względów zarzuty strony skarżącej Sąd uznał za chybione. Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.