I SA/Gd 396/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M.-S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia udziałów w nieruchomościach postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF i dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżąca A. M.-S. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz uczącą się córką (18 lat), małżonkowie są współwłaścicielami na prawach współwłasności ustawowej majątkowej następujących nieruchomości położonych [...]: mieszkania (którego metrażu skarżąca nie podała), trzech innych lokali mieszkalnych o powierzchni 102,83 m2 i 91,30 m2, dwóch lokali niemieszkalnych o powierzchni 14,60 m2 i 5,40 m2, posiadają także nieruchomość rolną o powierzchni 1,52 ha, nadto każde z nich posiada po 50 udziałów o łącznej wartości 50.000 zł w "A" Spółka z o.o., dodatkowo mąż skarżącej jest współwłaścicielem w części ½ lokalu użytkowego o powierzchni 359,29 m2 oraz lokalu mieszkalnego o powierzchni 79,17 m2, które to nieruchomości także położone są [...], na wszystkich wymienionych nieruchomościach ustanowione zostały hipoteki (umowne, przymusowe), dodatkowo ze wszystkich wymienionych składników majątku prowadzona jest egzekucja, zobowiązania małżonków wynoszą około 1,5 mln zł, obecnie małżonkowie nie posiadają oszczędności, które w całości przeznaczyli na leczenie córki, która cierpi na toczeń oraz męża skarżącej, u którego w połowie 2012 r. zdiagnozowano chorobę nowotworową (sprowadzone z zagranicy środki nie podlegały refundacji przez NFZ), od tego czasu mąż skarżącej nie osiąga żadnych dochodów – pomimo, że orzeczeniem lekarza orzecznika KRUS z dnia 22 listopada 2012 r. został uznany za niezdolnego do pracy na okres powyżej 24 miesięcy nie otrzymuje z tego tytułu żadnych świadczeń ani z KRUS ani też z prywatnego ubezpieczenia grupowego, którym był objęty, obecnie mąż skarżącej leczy również depresję retroaktywną, jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód z najmu osiągany przez skarżącą w wysokości 5.000 zł miesięcznie, skarżąca wyjaśniła, że sprawuje osobistą opiekę nad matką chorą na Parkinsona i Alzhaimera i z tego powodu nie może w pełni zająć się sprawami prowadzonych przez siebie spółek (w tym "B"). Referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącej za niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Z danych ujawnionych w KRS wynikało bowiem, że skarżąca w spółce "A" pełni funkcję prokurenta, w "B" Sp. z o.o. [...] posiada 50 udziałów o wartości 25.000 zł i pełni funkcję Prezesa Zarządu, zaś jej małżonek – Wiceprezesa, dodatkowo w "C" Sp. z o.o. [...] oraz w "D" Sp. z o.o. [...] pełni funkcję Prezesa Zarządu. W związku z powyższym referendarz sądowy – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 20 marca 2015 r. zobowiązał skarżącą (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 14 dni: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za 2013 r. (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), zaś za 2014 r. – jeżeli zostały złożone przez małżonków, bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych przez małżonków za te lata; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; c/ dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu najmu (odpisy zawartych umów, dokumenty księgowe); d/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów utrzymania rodziny (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon itp.) oraz wydatków ponoszonych na odpłatne leczenie małżonka i córki (wizyty i badania lekarskie, leki); e/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą, jej męża pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); f/ oświadczenia, czy skarżąca uzyskuje dochód z tytułu pełnienia funkcji prokurenta spółki "A" Sp. z o.o. [...] oraz prezesa zarządu w "B" Sp. z o.o. [...]; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość wynagrodzenia z tego tytułu; g/ oświadczenia męża skarżącej, czy uzyskuje on dochód z tytułu pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu w "B" Sp. z o.o. [...]; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość wynagrodzenia z tego tytułu; h/ w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,52 ha oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących skarżącej lub jej małżonkowi płatności na lata 2013-2014 przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty); i/ dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia skarżącej i jej męża wobec urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów oraz dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na ich majątku; j/ dokumentu obrazującego miesięczną spłatę kredytu zaciągniętego przez małżonka. Poinformowano też skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. W odpowiedzi pełnomocnik nadesłała jedynie dodatkowe oświadczenia złożone przez skarżącą oraz jej małżonka, z których treści wynika, że: skarżąca w latach 2013-2014 nie uzyskała dochodów z tytułu pełnienia funkcji w spółkach "A" oraz "B", tego rodzaju dochodów nie uzyskuje także w roku bieżącym, z uwagi na złą kondycję finansową obu podmiotów, których działalność jest kontynuowana tylko ze względu na zaciągnięte zobowiązania; mąż skarżącej również nie osiągnął w latach 2013-2014 dochodów z tytułu pełnienia funkcji w "B" Sp. z o.o. oraz nie uzyskuje ich w roku bieżącym – od końca 2012 r. nie jest zdolny do wykonywania jakichkolwiek zawodowych czynności; małżonkowie nie posiadają tytułu prawnego do żadnych pojazdów mechanicznych; w latach 2013-2014 nie otrzymali żadnych świadczeń pieniężnych od ARiMR; mąż skarżącej obecnie nie spłaca rat kredytowych – wystąpił do sądu z powództwem przeciwegzekucyjnym, w którym podniósł zarzut potrącenia z kwoty kredytu 6.286.377,40 zł odszkodowania w kwocie 5.000.000 zł. Referendarz sądowy uznał złożone przez skarżącą i jej małżonka dodatkowe oświadczenia za niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji finansowej skarżącej. Skarżąca, pomimo że w zarządzeniu z dnia 20 marca 2015 r. jasno wskazano, jakie dane dotyczące stanu majątkowego skarżącej i jej męża wymagają potwierdzenia w formie dokumentu źródłowego, a dla wykazania których wystarczającym jest złożenie oświadczenia, nie nadesłała żadnego z dokumentów źródłowych wyszczególnionych w wezwaniu. Dokumenty te pozwoliłyby na wyjaśnienie okoliczności, mających kluczowe znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawidłowa ocena sytuacji finansowej strony jest możliwa tylko wówczas, gdy strona udokumentuje swoje dochody i oszczędności (bądź ich brak) oraz gdy przedstawi wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie własne i swojej rodziny. W niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały przez skarżącą udokumentowane. Skarżąca uchyliła się od udokumentowania źródeł i wysokości dochodów swoich i męża za lata 2013-2014. Nadmienić przy tym należy, że w sytuacji gdy skarżąca nie dysponowała odpisami (kopiami) zeznań podatkowych złożonych za ww. lata, winna była się zwrócić do właściwego urzędu skarbowego o wydanie stosowanego zaświadczenia w tym przedmiocie. Taka możliwość wykazania źródeł i wysokości rocznych dochodów osiągniętych przez każdego z małżonków została skarżącej wskazana w punkcie 1 lit. a) zarządzenia z dnia 20 marca 2015 r. Skarżąca nie przedstawiła także dokumentów, który potwierdzałby wysokość miesięcznych dochodów, jakie osiąga ona z tytułu najmu, kwotę ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych ze stałymi kosztami utrzymania rodziny, w tym wysokich kosztów związanych z odpłatnym leczeniem męża i córki oraz brak oszczędności. W tym przypadku również wskazano skarżącej przykładowe dowody, które dokumentowałyby powyższe okoliczności i nie sposób przyjąć, aby skarżąca nie była w ich posiadaniu. Nie została także potwierdzona podnoszona przez skarżącą okoliczność prowadzenia egzekucji względem majątku małżonków oraz wskazywana przez nią kwota zadłużenia. Wyjaśnić przy tym należy skarżącej, że okoliczność prowadzenia egzekucji względem majątku małżonków sama w sobie nie przesądza o niemożności poniesienia przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przypomnieć należy, że wciąż nie jest znana wysokość środków pieniężnych, jakimi aktualnie dysponuje skarżąca. Reasumując, skarżąca nie przedstawiła żadnego z wymaganych dokumentów źródłowych, czym uniemożliwiła orzekającemu dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącej w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie jej prawa pomocy. Co więcej, referendarz sądowy mając na uwadze dane i okoliczności przedstawione przez skarżącą na urzędowym druku PPF oraz nieprzedstawienie przez nią dokumentów źródłowych, które by je potwierdzały, doszedł do przekonania, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy. Zdaniem referendarza sądowego skarżąca wskazała jedynie te okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że ona i jej rodzina znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i życiowej, która uniemożliwia skarżącej poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania. Sytuacja finansowa skarżącej nadal pozostaje niejasna. W konsekwencji nie sposób stwierdzić, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jakiej części skarżąca jest w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.