I SA/Gd 401/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia P.Z., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] uznające za nieuzasadniony zarzut zgłoszony w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny: Organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego - wszczął postępowanie egzekucyjne, skierowane do majątku Pana P.Z., na podstawie dwóch tytułów wykonawczych, w tym tytułu z dnia [...] obejmującego należność z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego nr [...] z dnia [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności. Odpis zawiadomienia został doręczony zobowiązanemu w dniu 2 lipca 2007 r. Pismem z dnia 5 lipca 2007 r. zobowiązany wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczący nieistnienia obowiązku dochodzonego tytułem wykonawczym z dnia [...] Zobowiązany podniósł, że tytuł ten wystawiono w oparciu o mandat karny [...], który został sfałszowany. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela – Wojewody [...] – o stanowisko w sprawie wniesionego zarzutu. Postanowieniem nr [...] Wojewoda uznał zgłoszony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Wierzyciel wskazał, że będący podstawą wystawienia tytułu wykonawczego mandat karny nr [...] z dnia [...] jest prawomocny - postanowieniem z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy odmówił uchylenia tego mandatu. Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wierzyciela zawierające stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu. Postanowieniem z dnia [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu tego zażalenia, utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W związku z powyższym organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego – postanowieniem z dnia [...] uznał zarzut zobowiązanego dotyczący nieistnienia obowiązku dochodzonego tytułem wykonawczym z dnia [...] za nieuzasadniony, powołując się przy tym za zasadę związania stanowiskiem wierzyciela w sprawie przedmiotowego zarzutu. Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że mandat karny kredytowany nr [...] wystawiony na jego nazwisko w dniu [...] opatrzono sfałszowanym numerem dowodu tożsamości [...]. Zobowiązany od 2001 r. posiada dowód osobisty o numerze [...]. Wobec tego, że numer dowodu na mandacie nie należy do zobowiązanego, zakwestionował on twierdzenia wierzyciela, który na podstawie kopii odcinka D mandatu ustalił, że widnieje na nim podpis zobowiązanego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 33 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku. Zgodnie natomiast z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt. 1-7, 9 i 10 (...) organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z powyższych przepisów wynika, że organ egzekucyjny, wobec uzyskania wiążącego stanowiska wierzyciela wyrażonego w ostatecznym postanowieniu, był zobligowany do wydania postanowienia uznającego zgłoszony zarzut za nieuzasadniony. Odnosząc się do uzasadnienia zgłoszonego zarzutu organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.) W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej strona zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego, jakoby organ egzekucyjny nie był zobligowany do wyjaśnienia podnoszonych przez stronę zarzutów o sfałszowaniu dokumentu, jak też związany był stanowiskiem wierzyciela. Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie powiela treść bezpodstawnych twierdzeń wierzyciela. Wskazał także, iż na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt V SA/Wa 916/08). Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że zostało ono wydane bez naruszenia prawa. Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy na wstępie, że podstawą wniesienia w niniejszej sprawie zarzutu jest art. 33 ust. 1 u.p.e.a., w oparciu o który skarżący wskazywał na nieistnienie egzekwowanego obowiązku, albowiem mandat karny kredytowany, na podstawie którego wystawiony został tytuł wykonawczy, został sfałszowany. Zarzut ten, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatrzył po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, którego wypowiedź jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Postanowienie organu egzekucyjnego zostało przy tym wydane zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, tj. postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] utrzymującego w mocy – po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego – postanowienia Wojewody uznającego wspomniany zarzut za nieuzasadniony. W myśl art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), mającego zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Sam fakt, że na rozstrzygnięcie organu drugiej instancji wniesiona została skarga do sądu administracyjnego nie pozbawia takiego rozstrzygnięcia przymiotu ostateczności. Skutek taki mogłoby wywrzeć dopiero uchylenie takiego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny. Tymczasem skarga strony na powyżej opisane postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 916/08. Podkreślić należy, że, wbrew twierdzeniom skarżącego, stanowisko wierzyciela, zawarte w ostatecznym postanowieniu, jest dla organu wiążące w przypadku zarzutów wniesionych m.in. na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Stanowi o tym wprost art. 34 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie mógł zatem badać zasadności tego stanowiska i rozpatrywać kwestii dotyczących sfałszowania mandatu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Kwestia ta została rozstrzygnięta w postępowaniu w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu i rozstrzygnięcie to jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Należy przy tym wskazać na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przywołany przepis "nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie" (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, LEX nr 280453). Oznacza to, że zarzuty odnoszące się do prawidłowości wystawienia mandatu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie mogły być weryfikowane przez organ egzekucyjny. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z normami prawnymi regulującymi postępowanie zainicjowane zarzutem wniesionym na prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.