I SA/Gd 409/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 10 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. B. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję dyrektora izby skarbowej zwróciła się o zwolnienie od wpisu od skargi. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF uzupełnione zostały w dniu 30 czerwca 2008 r. Jednocześnie skarżąca rozszerzyła swoje żądanie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych dokumentów wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz małoletnim synem, źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez małżonków działalność gospodarcza w formie spółki jawnej, z której zadeklarowała miesięczny osiągają dochód w wysokości 10 669,30 zł brutto, dom o powierzchni 170 m2 stanowi majątek odrębny męża skarżącej, zaś nieruchomość rolna o powierzchni 2 000 m2 wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków (odpis umowy sprzedaży z dnia 21 stycznia 2002 r.). W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że z dniem 30 czerwca 2008 r. prowadzony przez małżonków zakład wstrzymał produkcję w związku z odcięciem dostawy wody. Tym samym małżonkowie zostali pozbawieni jedynego źródła utrzymania. Okoliczność odcięcia dostawy wody potwierdza przedłożone przez stronę pismo dyrektora zakładu gospodarki komunalnej z dnia 23 czerwca 2008 r., a wstrzymania produkcji – zawiadomienie przez spółkę o tym fakcie państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Wnioskodawczyni podniosła także, że nie posiada majątku, który mogłaby zbyć oraz wolnych środków pieniężnych. Ponadto, z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że prowadzona przez małżonków spółka posiada zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 81 041,11 zł (zaświadczenie z urzędu skarbowego z dnia 27 maja 2008 r.), z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych – 99 326,20 zł (nakaz zapłaty Sądu Rejonowego [...] z dnia 11 stycznia 2008 r., zawiadomienia o wszczęciu egzekucji sądowej z dnia 15 lutego 2008 r. i 2 czerwca 2008 r., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego spółki z dnia 15 lutego 2008 r., zajęcie wierzytelności spółki z dnia 15 i 22 lutego 2008 r.), stan zobowiązań wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne FUS, ubezpieczenie zdrowotne FUZ i FPiFGŚP za okres od grudnia 2007 r. do kwietnia 2008 r. wynosi 5 218,39 zł (decyzja ZUS z dnia 29 maja 2008 r.). Względem majątku spółki prowadzona jest również egzekucja administracyjna, co potwierdzają zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego z dnia 1 sierpnia 2007 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz protokół zajęcia ruchomości z dnia 3 sierpnia 2007 r. Skarżąca nadesłała także odpisy postanowień naczelnika urzędu skarbowego z dnia 11 września 2007 r., 8 października 2007 r., 12 listopada 2007 r., 18 stycznia 2008 r., 14 kwietnia 2008 r. oraz 7 maja 2008 r. w sprawie zaliczenia zwrotu z tytułu VAT na poczet zaległości w tym podatku. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2008 r. (doręczonym skarżącej w dniu 9 lipca 2008 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) odpisu zeznania podatkowego małżonków za rok 2007, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, bądź też oświadczeń złożonych przez każdego z nich o ich nieposiadaniu, (3) dokumentów księgowych obrazujących wysokość osiągniętych przez każdego z małżonków przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętych dochodów (poniesionej straty) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich trzech miesięcy, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania, (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na każdego z małżonków pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała odpisy złożonych zeznań podatkowych za rok 2007 (PIT-37 i PIT-36L), deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7 za okres od kwietnia do czerwca 2008 r., wydruk zestawienia rozliczeń za okres od stycznia do czerwca 2008 r. potwierdzających wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychodu i dochodu oraz poniesionych kosztów, tytułu wykonawczego wystawionego przez naczelnika urzędu skarbowego w dniu 7 lipca 2008 r. na skarżącą z tytułu należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., protokołu zajęcia ruchomości (telewizora) z dnia 9 lipca 2008 r., umowy kredytu hipotecznego zawartej w dniu 27 lipca 1999 r. na kwotę 70 000 zł, harmonogramów spłat zaciągniętych przez oboje małżonków i męża skarżącej dwóch kredytów bankowych na kwotę 50 000 zł i 27 953,92 CHF, wyciągu z rachunku bankowego spółki sporządzonego za okres od 2 do 8 stycznia 2007 r. i od 18 do 24 grudnia 2007 r., pismo banku z dnia 8 stycznia 2008 r. potwierdzające całkowitą spłatę kredytu zaciągniętego przez spółkę w dniu 21 grudnia 2007 r. oraz informujące o utracie mocy zabezpieczeń jego spłaty. Przedłożyła także faktury za energię elektryczną za okres od 16 sierpnia do 10 października 2007 r. i od 10 października 2007 r. do 9 kwietnia 2008 r. na łączną kwotę 1 550,41 zł oraz złożyła dodatkowe oświadczenie o nieposiadaniu środków pieniężnych na lokatach bankowych (w tym dewizowych), braku rachunków walutowych oraz nieposiadaniu przez małżonków pojazdów mechanicznych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że dochody uzyskane w roku 2007 zostały przeznaczone na spłatę zaciągniętych kredytów, zaś dochody osiągnięte w roku bieżącym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – na pokrycie zaległości spółki. Podkreśliła przy tym, że spłata kapitału nie stanowi kosztów uzyskania przychodów. Poinformowała również, że względem jej majątku prowadzona jest egzekucja administracyjna. Nadmieniła, że w związku z wstrzymaniem przez zakład produkcji małżonkowie aktualnie poszukują pracy. Na podstawie nadesłanej dokumentacji oraz dokumentów przedłożonych przez męża skarżącej przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 410/08 ustalono, iż małżonkowie są jedynymi wspólnikami w prowadzonej przez nich spółce jawnej (skarżąca posiada 45% udziałów). W roku 2007 r. osiągnęli oni z tego tytułu dochód w łącznej kwocie 105 339,13 zł (deklarując przychód w wysokości 1 539 732,38 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 1 434 393,25 zł). Dodatkowo skarżąca uzyskała dochód ze stosunku pracy w wysokości 2 888,80 zł. W okresie od stycznia do czerwca 2008 r. małżonkowie z tytułu działalności gospodarczej osiągnęli dochód w łącznej wysokości 61 139,70 zł (przychód za ten okres wyniósł 279 554,47 zł, a koszty jego uzyskania – 218 414,77 zł), zaś w okresie ostatnich trzech miesięcy wyniósł on odpowiednio: 9 968,43 zł, 13 114,98 zł i 7 793,19 zł. Naczelnik urzędu skarbowego wystawił na każdego z małżonków tytuły wykonawcze obejmujące należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 na kwotę 161 303 zł i 180 231 zł, przy czym brak jest informacji, jakie środki egzekucyjne (poza zajęciem telewizora) zostały podjęte względem majątku małżonków. W tym miejscu wskazać należy, że dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy liczne dokumenty dotyczące należności dochodzonych w drodze egzekucji sądowych i administracyjnych wskazują, iż są postępowania egzekucyjne prowadzone względem majątku spółki a nie wspólników. Skarżąca przedstawiła dokumenty, w świetle których miesięczne koszty z tytułu opłat za energię elektryczną i spłat dwóch kredytów bankowych wynoszą 193,80 zł, 1 229,71 zł i 237 CHF. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej swojej i rodziny. Wnioskodawczyni nie przedstawiła bowiem wyciągów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych (tak osobistych, jak i spółki). Wskazać przy tym należy, że ze złożonego przez skarżącą dodatkowego oświadczenia (jak również z oświadczenia współmałżonka znajdującego się w aktach sprawy o sygn. I SA/Gd 410/08) nie wynika, iż małżonkowie nie posiadają rachunków bankowych. Treść oświadczenia pozwala jedynie przyjąć, iż nie posiadają oni kont walutowych oraz środków pieniężnych na lokatach bankowych (w tym dewizowych). Natomiast przedstawione przez skarżącą dokumenty nie potwierdzają, iż znajduje się ona w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Za taka oceną przemawia wysokość osiągniętych do 30 czerwca 2008 r. dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, która znacznie przewyższa wysokość należnego wpisu od skargi określonego zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Dokonując oceny możliwości płatniczych skarżącej wzięto pod uwagę okoliczność, że mąż skarżącej również wniósł skargę na decyzję dyrektora izby skarbowej określającą wysokość zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002, co wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych oraz fakt wstrzymania produkcji przez spółkę. Przy czym ostatnia okoliczność nie może być utożsamiana z likwidacją prowadzonej działalności gospodarczej. Twierdzenie skarżącej, iż dochód osiągnięty w roku 2007 został przeznaczony na spłatę kredytów bankowych, zaś dochody uzyskane w roku bieżącym – na pokrycie zaległości spółki uznać należy za niewiarygodne. Gdyby bowiem przyjąć, że sytuacja taka faktycznie miała miejsce to w konsekwencji należałoby uznać, że małżonkowie posiadają jeszcze inne źródła dochodów, które pozwalają im na pokrycie bieżących kosztów utrzymania, a których skarżąca nie ujawniła. Skarżąca – poza dokumentem potwierdzającym spłatę w dniu 21 grudnia 2007 r. kredytu obrotowego ratalnego zaciągniętego przez spółkę – nie przedstawiła innych potwierdzających podnoszone przez nią okoliczności. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny, uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.