I SA/Gd 409/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 5 października 2017 r., uzupełnionym na formularzu PPF z dnia 30 października 2017 r., skarżący A. J. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że uzyskuje on dochód w wysokości 2.200 euro (źródła tego dochodu wnioskodawca nie podał), prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, uzyskującą dochód w wysokości 750 euro (źródła jej dochodu wnioskodawca także nie podał), jest właścicielem domu o powierzchni 110 m2 i wartości 150.000 euro oraz dwóch samochodów osobowych o wartości około 10.000 euro i 2.000 euro, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani wierzytelności, jego małżonka nie posiada majątku. Do swoich stałych wydatków wnioskodawca zaliczył raty kredytów, pożyczek i opłaty za media w łącznej wysokości 1.780 euro oraz składki na ubezpieczenie domu w wysokości 1.000 euro rocznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani rzecznikiem patentowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 22 listopada 2017 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni wymienionych dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę za rok 2016, a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z organów podatkowych, b) oświadczenia wnioskodawcy, z jakich źródeł on i jego małżonka uzyskują dochody oraz przedłożenia dowodów na okoliczność wysokości tych dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy, c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, d) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę miesięcznych rat kredytowych (rat pożyczki) oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych zobowiązań finansowych małżonków, e) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy lub jego małżonki prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątków, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, f) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania, g) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie miesięcznej wysokości wydatków małżonków ponoszonych na wyżywienie. Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi do doręczeń wnioskodawcy w dniu 15 grudnia 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. że nie jest w stanie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania, pokryć kosztów zastępstwa procesowego z wyboru w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że sam wnioskodawca w swoim piśmie z dnia 5 października 2017 r. oświadczył, iż zobowiązuje się pokryć opłaty adwokata z urzędu, którego sąd mu wyznaczy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.