I SA/Gd 416/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2020r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić skargę. A Sp. z o.o. w likwidacji (dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor IAS") z dnia 20 lutego 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca do skargi załączyła wydruk z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (dalej jako "KRS") dla Skarżącej, stan na dzień 23 marca 2020 r., zgodnie z którym w dniu 22 czerwca 2018 r. dokonano wpisu o wykreśleniu Spółki z KRS, jednakże wpis ten jest nieprawomocny. W treści skargi Skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości, ponieważ Skarżąca z dniem 22 czerwca 2018 r. zakończyła proces likwidacji spółki, w związku z czym nie posiada majątku. Postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego z dnia 3 czerwca 2020 r. sygn. akt I SPP/Gd 165/20, Skarżącej przyznano prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia ww. postanowienia i dołączonego wydruku KRS na dzień 3 czerwca 2020 r. wynika, że wpis o wykreśleniu Spółki z KRS pozostawał nieprawomocny. Po wyznaczeniu terminu rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, w związku z nieprawomocnym wpisem w KRS dotyczącym wykreślenia Skarżącej z rejestru, sporządzono wydruk informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców według stanu na dzień 27 lipca 2020 r. dla Skarżącej i dołączono go do akt sprawy (k.21-27 akt sądowych). Z wydruku KRS - informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu, według stanu na dzień 27 lipca 2020 r. wynika, że datą uprawomocnienia wpisu o wykreśleniu Spółki z Krajowego Rejestru Sądowego jest dzień 31 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przepis art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że osoba fizyczna i osoba prawna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Stosownie zaś do art. 26 § 1 p.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej zaliczane są do tzw. przesłanek procesowych. Okoliczności te Sąd bierze pod uwagę z urzędu w każdym stadium postępowania. W przepisach art. 270 i art. 271 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeksu spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 505 ze zm., dalej jako "k.s.h.") wskazano przyczyny rozwiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wymienione tam zdarzenia powodują wszczęcie postępowania likwidacyjnego, które – w przypadku jego zakończenia – skutkują wykreśleniem spółki z rejestru (art. 272 k.s.h.). Chwilą rozwiązania spółki jest wykreślenie jej z rejestru, jako następstwo postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego. Byt prawny spółki ustaje więc z chwilą jej wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego (por. postanowienie NSA z 19 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1502/10, LEX nr 1069262). Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1500 ze zm., dalej jako "ustawa o KRS"), wpis do rejestru polega na wprowadzeniu do systemu teleinformatycznego danych zawartych w postanowieniu sądu rejestrowego niezwłocznie po jego wydaniu. W sprawach, w których postanowienia sądu rejestrowego są skuteczne lub wykonalne z chwilą uprawomocnienia, wraz z wpisem, o którym mowa w ust. 1, zamieszcza się wzmiankę o jego nieprawomocności. Wpisem do KRS, zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy o KRS, jest również jego wykreślenie. Jak wskazuje art. 6945 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1460 ze zm., dalej jako "k.p.c."), postanowienia o wpisie są skuteczne i wykonalne z chwilą ich wydania, z wyjątkiem postanowień dotyczących wykreślenia podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego. Z danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że wpisem z dnia 22 czerwca 2018 r. Sąd Rejonowy [...]Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, dokonał wykreślenia Skarżącej z Krajowego Rejestru Sądowego. Wpis ten w dacie złożenia skargi do Sądu, zgodnie z aktualnym na tę datę wydrukiem informacji pełnych z rejestru KRS, pozostawał nieprawomocny. Jak wynika z wyżej powołanych przepisów, postanowienie o wykreśleniu podmiotu z rejestru jest wykonalne i skuteczne z chwilą jego uprawomocnienia się. Ostatecznie zatem należy przyjąć, że rozwiązanie spółki następuje z chwilą uprawomocnienia się wykreślenia spółki z rejestru, a nie z chwilą wykreślenia nieprawomocnego, tj. opatrzonego wzmianką o nieprawomocności (por. M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. VII, opublikowano: WKP 2018). Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że postanowienie o wykreśleniu wpisu z rejestru zalicza się do postanowień rozstrzygających co do istoty, od których przysługuje środek odwoławczy. Stąd skutki prawne wpis wywiera dopiero po uprawomocnieniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 764/07, LEX nr 451899). Zgodnie z aktualnym wydrukiem informacji pełnych z KRS (stan na dzień 27 lipca 2020 r., numer wpisu 21), doszło do uprawomocnienia postanowienia o wykreśleniu Spółki z KRS. Jednocześnie jako datę uprawomocnienia wpisu o wykreśleniu z KRS wskazano dzień 31 lipca 2018 r. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w tym dniu doszło do ostatecznego ustania bytu prawnego Skarżącej. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawomocne wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z Rejestru Przedsiębiorców KRS oznacza definitywne zakończenie bytu tej osoby prawnej, skutkujące w procesie następczą utratą zdolności sądowej, a więc zdolności do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona (por. postanowienia NSA: z 25 września 2014 r. sygn. akt I FSK 298/13, LEX nr 1506890; z 4 lipca 2012 r. sygn. akt I FSK 1896/11, LEX nr 1225490; z 20 października 2010 r. sygn. akt II GSK 737/09, LEX nr 742926). W przypadku wykreślenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z Krajowego Rejestru Sądowego nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki. Z chwilą uprawomocnienia się wpisu o wykreśleniu z rejestru spółka traci osobowość prawną i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Z tą chwilą spółka traci również zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. W niniejszej sprawie data uprawomocnienia się wykreślenia Spółki z KRS, a więc również utraty przez Skarżącą bytu prawnego, jest wcześniejsza niż data złożenia skargi do Sądu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z aktualnego wydruku informacji pełnych z KRS wynika, że z dniem 31 lipca 2018r. Skarżąca została prawomocnie wykreślona z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W niniejszej sprawie Skarżąca utraciła więc osobowość prawną przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego (data nadania w placówce pocztowej - 23 marca 2020 r.). Utrata zdolności prawnej poprzez wykreślenie z rejestru skutkuje utratą zdolności sądowej i procesowej. Zatem na dzień wniesienia w niniejszej sprawie skargi Spółka nie posiadała zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 p.p.s.a. Jako podmiot nieistniejący Skarżąca nie może skutecznie dochodzić swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 31 § 1 p.p.s.a. jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie organów daje się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W niniejszej sprawie, w związku z prawomocnym wykreśleniem podmiotu z KRS, brak zdolności sądowej Skarżącej jest brakiem nieusuwalnym, w związku z czym powyższy przepis nie znajdzie zastosowania. Zdolność sądowa jest bezwzględną przesłanką procesową. Atrybutem zdolności sądowej jest przymiot (istniejącej osoby fizycznej, prawnej czy jednostki organizacyjnej) pozwalający na przeprowadzenie z jej udziałem ważnego postępowania sądowego. Rzeczywisty brak podmiotu, z udziałem którego postępowanie mogłoby się toczyć w chwili wniesienia skargi to pierwotny brak zdolności sądowej. Okoliczność braku istnienia podmiotu określonego w skardze jako strona skarżąca wynika wprost z informacji wskazanych w rejestrze KRS. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 5 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.