I SA/Gd 42/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za 2016 rok. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 18 kwietnia 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżoną decyzją z dnia 29 sierpnia 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji z dnia 18 kwietnia 2016 r. Wójta Gminy [...] w sprawie zmiany decyzji wymiarowej i ustalenia nowego wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. w kwocie 1.993,00 zł, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z dnia 18 kwietnia 2016 r. Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 254 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "o.p.", zmienił swoją decyzję z dnia 20 stycznia 2016 r. ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne A. P. na 2016 r. i ustalił nową kwotę tego zobowiązania w wysokości 1.993,00 zł. Zmiana opodatkowania podyktowana była zmianą w ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której część działki nr [...] w R. o pow. 0,593 ha oznaczona jako Bp, stała się gruntem rolnym - pastwiskiem klasy V (PsV), tak jak pozostała część tej działki. Zmiany tej dokonano w dniu 17 lutego 2016 r. Nie zgadzając się z wydaną decyzją podatnik wniósł odwołanie, w którym podniósł, że na opodatkowanej działce znajduje się budynek mieszkalny oraz trwa budowa dużego obiektu o charakterze wielorodzinnym, a w związku z czym działka nie powinna zostać opodatkowana jako związana z działalnością gospodarczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uwzględniło odwołania strony i zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 17 lutego 2016 r. nastąpiła zmiana oznaczenia działki nr [...] położonej w R. przy ul. [...], która polegała na zaliczeniu części działki oznaczonej dotychczas symbolem Bp do gruntów rolniczych - pastwisk klasy V (PsV). Tym samym z dniem 1 marca 2016 r. nastąpiła zmiana podmiotu opodatkowania z uwagi na objęcie przedmiotowej działki w całości podatkiem rolnym. Zarzuty odwołania dotyczyły natomiast opodatkowania działki nr [...], której opodatkowanie nie uległo zmianie od momentu wydania decyzji z dnia 20 stycznia 2016 r. Zdaniem organu, wedle art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i d. W ewidencji gruntów działka nr [...] oznaczona jest jako inne tereny zabudowane (Bi), a nie tereny mieszkaniowe (B). Strona zaś jest przedsiębiorcą wpisanym od 1992 r. do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, której przedmiotem przeważającym działalności są: "obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania". Tym samym opodatkowane nieruchomości w 2016 r. znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorcy i nie wystąpiła żadna przesłanka wyłączająca uznanie gruntów za związane z działalnością gospodarczą. W skardze na decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, A. P. zarzucił: 1) poczynienie przez organ II instancji błędnych ustaleń faktycznych, wpływających na treść zaskarżonej decyzji, poprzez nieuzasadnione przyjęcie fałszywego ustalenia faktycznego o treści, cyt.: "na opodatkowanej działce znajduje się budynek mieszkalny oraz trwa budowa dużego obiektu o charakterze wielorodzinnym (...)" - którym to ustaleniom skarżący zaprzecza; 2) obrazę art. 210 § 4 o.p. przez jego nie zastosowanie; w uzasadnieniu faktycznym decyzji brak wskazań faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił uzasadnienia; 3) brak wskazania uzasadnienia prawnego dla faktycznie przyjętej przez organ odwoławczy zasady nadrzędności treści wpisu do ewidencji gruntów i budynków w stosunku do rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w odniesieniu do przedmiotu opodatkowania; 4) naruszenie art. 36 ust. 1. pkt. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ uchwalony plan miejscowy dla miejscowości R., obejmujący działkę nr [...] (uchwała nr XXXVI.437.2014 Rady Gminy [...] z dnia 28 lutego 2014 r., Dz.U. Woj. Pomorskiego z 2014 r. poz. 1205) uniemożliwiał skarżącemu korzystanie z części ww. nieruchomości zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem, a Wójt Gminy [...] uchylił się od ujawnienia tego faktu w ewidencji gruntów i budynków zapewne dla uniknięcia obowiązku zapłaty odszkodowania na rzecz skarżącego oraz równoczesnego uniknięcia mniejszych wpływów podatkowych; zdaniem skarżącego obie te procedury są nierozerwalnie związane; 5) błędne wskazanie w zaskarżonej decyzji organu działającego w trybie art. 227 o.p., tj. Prezydenta Miasta [...] zamiast Wójta Gminy [...], co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że postępowanie w sprawie obejmuje wymiar podatku za działkę nr [...], obr. R., gm. U., który to podatek naliczony został błędnie i w zawyżonej wysokości. Przedmiotowa działka jest działką rolną, stanowiącą użytek pastwisko Ps V. Działka jest niezabudowana i nie trwają na niej żadne prace budowlane. Organ odwoławczy w sposób rażąco błędny, nie mając ku temu żadnych podstaw, uznał, że działka jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, a ponadto trwa na działce budowa budynku wielorodzinnego. Błędne ustalenia faktyczne dowodzą, że organ odwoławczy przeprowadzał analizę materiału dowodowego innej sprawy. Skarżący wyjaśnił ponadto, że w 2014 r. Rada Gminy [...] uchwaliła nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości R., który pozbawił stronę części nieruchomości, ograniczając wielkość użytku Bp z 5.932 m2 do ok. 2.000 m2. Mając na uwadze ceny rynkowe poniesiona w ten sposób szkoda wyniosła około 1,6 mln zł. Zmiana prawa miejscowego nie została jednak ujawniona przez Wójta Gminy [...] w ewidencji gruntów i budynków, co doprowadziło zdaniem skarżącego do naliczania podatku w zawyżonej wysokości. Zmiany wpisu w ewidencji gruntów i budynków dokonano dopiero w dniu 17 lutego 2016 r. na wniosek skarżącego. Zdaniem skarżącego, Wójt Gminy [...] powinien z urzędu dokonać zmiany treści zapisów w ewidencji gruntów i budynków z uwagi na dokonane zmiany w planie miejscowym - czego zaniedbał, jak domniemuje podatnik, z obawy o zmniejszenie dotychczasowych wpływów podatkowych oraz z uwagi na obawę przed koniecznością zapłaty odszkodowania. W konsekwencji skarżący uważa, że został podwójnie ukarany przez Gminę U., po pierwsze utracił wbrew swojej woli tereny budowlane o znacznej wartości, a po drugie, Gmina U. pomimo tego faktu nadal obciąża go podatkiem za odebrany mu grunt o użytku Bp. Skarżący stanął jednocześnie na stanowisku, że dane z ewidencji gruntów i budynków nie mogą być dla organu podatkowego wiążące, gdy są sprzeczne ze stanem rzeczywistym. Jak każda ewidencja również ewidencja gruntów i budynków może bowiem zawierać dane nieaktualne, nieprawdziwe, będące w trakcie aktualizacji, itd. Organy powinny w związku z tym poddać swej ocenie wszystkie dowody i okoliczności w sprawie, a nie poprzestawać na zbadaniu samych tylko wpisów w ewidencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem organ zastosował w niniejszej sprawie niewłaściwy tryb postępowania. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 220 § 1 i 245 o.p oraz zasad postępowania administracyjnego przewidzianych w art. 121 o.p. Zgodnie z art. 121 o.p.: § 1. Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. § 2. Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. W niniejszej sprawie Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 20 stycznia 2016 r. ustalił A. P. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2016. W decyzji tej ustalono skarżącemu wymiar podatku od nieruchomości z tytułu własności działki nr [...] położnej w R.. Decyzja ta została doręczona A. P. w dniu 7 marca 2016 r. Skarżący, po otrzymaniu decyzji, w dniu 18 marca 2016 r. złożył do organu I instancji pismo, w którym wniósł o wykreślenie działki nr [...] z wykazu nieruchomości podlegających podatkowi od nieruchomości, wskazując, że działka ta jest działką rolną podlegającą opodatkowaniu podatkiem rolnym. Nadto skarżący zażądał zwrotu niesłusznie pobranego podatku za okres 5 lat. Intencją skarżącego było niewątpliwie wyłączenie działki nr [...] z opodatkowania podatkiem od nieruchomości za cały 2016 r., a nie wyłącznie za okres od daty zmiany zapisów w ewidencji, t.j. 17 lutego 2016 r. Organ zinterpretował wniosek skarżącego jako wniosek o zmianę wydanej decyzji złożony w trybie art. 254 o.p. w związku z art. 6 ust. 3 i 8 u.p.o.l. z uwagi na zmianę dokonaną w ewidencji gruntów i budynków. Art. 254 o.p. stanowi, że decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji, przy czym zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego. Natomiast zgodnie z normą art. 6 ust. 8 u.p.o.l., jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub zaistniało zdarzenie, o którym mowa w ust. 3, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Art. 6 ust. 3 u.p.o.l. stanowi, że jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie. Skarżący, składając 18 marca 2016 r. pismo kwestionujące zasadność obciążenia działki nr [...] podatkiem od nieruchomości, zachował termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 20 stycznia 2016 r. ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2016, przewidziany w art. 223 § 2 pkt 1 o.p., zgodnie z którą odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Termin do wniesienia odwołania od decyzji otrzymanej w dniu 7 marca 2016 r. upływał bowiem w dniu 21 marca 2016 r. Nadto pismo to wniesiono w dacie, w której decyzja organu I instancji nie była, wbrew normie art. 254 § 1 o.p. decyzją ostateczną. Wskazać także należy, że powoływana przez organ zmiana zapisów w ewidencji nastąpiła w dniu 17 lutego 2016 r., a więc przed doręczeniem skarżącemu decyzji z dnia 20 stycznia 2016 r., które miało miejsce w dniu 7 marca 2016 r. W sytuacji złożenia pisma wnoszącego o zmianę wysokości ustalonego w decyzji organu I instancji zobowiązania, organ winien mieć na uwadze, że pismo to złożono w terminie do wniesienia odwołania. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Zastosowanie trybu odwoławczego było w niniejszej sprawie dla skarżącego korzystniejsze, bowiem w tym trybie organ odwoławczy był zobligowany do skontrolowania wydanej przez organ I instancji decyzji w pełnym zakresie, w tym zbadania wysokości całego ustalonego zobowiązania podatkowego. Umożliwiało to zbadanie przez organ odwoławczy zarówno zasadności obciążenia podatkowego za okres do daty zmiany zapisów w ewidencji, jak również w zakresie kwestionowanego przez skarżącego gospodarczego przeznaczenia części nieruchomości na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natomiast w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 254 o.p. kognicja organu ograniczona była jedynie do zbadania przesłanek związanych ze zmianą okoliczności faktycznych zaistniałych po doręczeniu decyzji i mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania. Skoro skarżący w terminie do wniesienia odwołania złożył pismo kwestionujące wysokość zobowiązania podatkowego za cały 2016 r., organ winien potraktować to pismo jako odwołanie od decyzji, a nie wniosek przewidziany w art. 254 o.p. Zaistniałe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na zastosowanie niewłaściwego trybu postępowania, nie podlegały ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego. Ocena w tym zakresie może być dokonana dopiero w sytuacji wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego, rozpatrującą wniesione przez skarżącego odwołanie. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozstrzygając sprawę organ, winien uwzględnić zawartą w mniejszym wyroku ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd, zgodnie ze złożonym wnioskiem, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł, tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.