I SA/Gd 423/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 22 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2003 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 18 lipca 2008 r., Z. O. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on sam gospodarstwo domowe, jest osobą całkowicie niezdolną do pracy zarobkowej, utrzymującą się jedynie z renty powypadkowej, wypłacanej przez "A" SA w kwocie 977 zł netto, z której opłaca alimenty w wysokości 500 zł miesięcznie i musi pokrywać koszty diety (z uwagi na stan zdrowia) w wysokości 200 zł miesięcznie. Jak wskazał wnioskodawca, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zaciągnął pożyczki, aby uiścić podatek, i obecnie ma trudności z ich spłacaniem, gdyby nie pomoc rodziców nie podołałby tym obowiązkom. Do wniosku dołączył odpis zaświadczenia z dnia 10 listopada 2006 r. wystawionego przez "A" SA o wysokości otrzymywanego przez niego odszkodowawczego świadczenia rentowego, odpis orzeczenia z dnia 25 sierpnia 2003 r. zaliczającego go do lekkiego stopnia niepełnosprawności oraz odpisy orzeczeń lekarskich z roku 1999, pochodzące z akt sprawy o odszkodowanie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 cyt. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu, wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2007 (w przypadku rozliczenia za pośrednictwem płatnika – odpisów rocznego obliczenia podatku), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych z tytułu renty, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków), dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość alimentów, do których wypłaty jest zobowiązany wnioskodawca (odpisu orzeczenia sądu, dowodów ich uiszczania), oświadczenia w przedmiocie form i wysokości pomocy otrzymywanej od rodziców, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych zobowiązań wnioskodawcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie (doręczone w dniu 19 sierpnia 2008 r.) wnioskodawca przedłożył pismo z dnia 28 sierpnia 2008 r., w którym podkreślił, że zakreślony termin był za krótki na otrzymanie stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o niezłożeniu zeznania podatkowego za 2007 r. (pomimo to wnioskodawca nie wniósł o jego przedłużenie), podał, że posiada rachunek bankowy w "B", który jest zajęty przez komornika, nie jest w stanie przedłożyć dokumentacji obrazującej wysokość wydatków na leki oraz utrzymanie, gdyż jeśli chodzi o wydatki na leczenie kwoty te co miesiąc są różne, a jeśli chodzi o wydatki na utrzymanie, to od trzech miesięcy ich nie ponosi, gdyż mieszka u rodziny (korzystając z pomocy rodziców), nie posiada żadnego pojazdu. Wnioskodawca wskazał również, że nie posiada w obecnym miejscu zamieszkania dokumentacji swojego zadłużenia względem banków, które obecnie wynosi około 10.000 zł, i ponownie podkreślił, iż jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Do ww. pisma wnioskodawca dołączył ponownie zaświadczenie z dnia 10 listopada 2006 r. o wysokości świadczenia rentowego oraz pismo "A" SA z dnia 6 maja 2008 r. skierowane do komornika sądowego. Po analizie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że jest on niepełny, a nadto zawiera oczywiste sprzeczności. I tak w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na formularzu PPF podał, że prowadzi sam gospodarstwo domowe, a następnie temu zaprzeczył i wskazał, że mieszka u rodziny i nie ponosi wydatków na utrzymanie. To drugie oświadczenie wnioskodawca złożył dopiero w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania związanych z eksploatacją zajmowanego lokalu mieszkalnego. Wskazać należy, że o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego decyduje samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem, w tym opłat czynszowych i opłat za media, które za wnioskodawcę ponosi rodzina. Jak wskazał sam wnioskodawca, nie ponosi on również kosztów zakupu odzieży, które finansują mu rodzice. Pomimo to wnioskodawca nie ujął rodziców w złożonym przez siebie oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, uchylając się tym samym od podania ich dochodów i zasobów pieniężnych. Nie znajduje również potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym podkreślana przez wnioskodawcę okoliczność całkowitej niezdolności do pracy zarobkowej. Zgodnie bowiem z przedłożonym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 25 sierpnia 2003 r. wnioskodawca został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności z możliwością odpowiedniego zatrudnienia (wśród wskazań znajduje się praca lekka bez znacznego obciążania wzroku). Co więcej, jak jednoznacznie wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w okresie następującym po wypadku, który spowodował jego niepełnosprawność (orzeczona niepełnosprawność wnioskodawcy datuje się od dnia 1 września 1999 r., a zaskarżona decyzja dotyczy podatku od towarów i usług za czerwiec 2003 r.). W aktach tych znajdują się również złożone przez wnioskodawcę zgłoszenie identyfikacyjne osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą (NIP-1) oraz zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług (VAT-R) z dnia 6 września 2007, z których wynika, że rozpoczął on od dnia 7 września 2007 r. działalność gospodarczą polegającą na [...]. W tych okolicznościach musi budzić uzasadnione wątpliwości nieprzedłożenie przez wnioskodawcę na wezwanie złożonego przez niego zeznania podatkowego za 2007 r. Podkreślić należy, iż wnioskodawca uchylił się od złożenia wyciągów z rachunków bankowych, pomimo że, jak sam wskazał w oświadczeniu z dnia 28 sierpnia 2008 r. i jak wynika z treści pisma "A" SA z dnia 6 maja 2008 r. posiada on rachunek bankowy w "B", na który przekazywana jest przez ubezpieczyciela odszkodowawcza renta uzupełniająca (zajęta przez komornika sądowego w ramach prowadzonej egzekucji świadczeń alimentacyjnych i przekazywana wnioskodawcy po dokonaniu stosownych potrąceń w wysokości 586,20 zł). Podkreślić również należy, iż zgodnie z treścią aktualizacji zgłoszenia NIP-1 z dnia 27 grudnia 2007 r. złożonej przez wnioskodawcę (odpis w aktach administracyjnych sprawy), zadeklarował on posiadanie rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą, prowadzonego przez "C". W świetle powyższego stwierdzić należy, iż pomimo upływu zakreślonego terminu wnioskodawca nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych. Odpowiadając na powyższe wezwanie, nadesłał bowiem tylko dwa dokumenty (z czego jeden znajdował się już w aktach sprawy), a uchylił się od przedłożenia innych bardzo istotnych dla oceny jego sytuacji finansowej dowodów, w tym poświadczających źródła i wysokość osiąganych dochodów (zeznanie podatkowe alternatywnie zaświadczenie z urzędu skarbowego o jego niezłożeniu), stan posiadanych zasobów finansowych (wyciągi z rachunków bankowych), stan aktualnego zadłużenia (zaświadczenia z banków) oraz wysokość wydatków ponoszonych na leczenie. Nadto nie są znane rzeczywiste możliwości finansowe, jak również majątek rodziców wnioskodawcy, z którymi, jak wynika z okoliczności sprawy, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe, pozostając w znacznej mierze na ich utrzymaniu. Takie postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym ujawnianiu okoliczności faktycznych, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji czyni niemożliwym ustalenie, czy poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania uzasadniający przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.