I SA/Gd 430/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi F. W. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego radcy prawnemu K. J. wynagrodzenie w kwocie brutto 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. – dalej jako "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR" decyzją z dnia 15 listopada 2011 r. wydaną m. in. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako "Kpa": - uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia 24 stycznia 2008 r., nr 0217-2008- 000000653, o przyznaniu F.W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, - orzekł o odmowie przyznania F.W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: ONW -Nizinne strefa II - na rok 2007. - nałożył sankcję w wysokości 2444,64 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 15 maja 2008 r. F.W. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, zaś decyzją z dnia 24 stycznia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR płatność tę przyznał. W dniu 12 sierpnia 2008 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynęła informacja Oddziału Regionalnego KRUS w G., że grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolne F.W. zostały wydzierżawione: w okresie od 22.02.1995 r. do 7.09.2004 r.- P.P.; od 7.09.2004 r. do 1.04.2005 r. – W.T.; a od dnia 1.04.2005 r. do 29.04.2008 r.– S.M. Okoliczności te potwierdzały załączone umowy dzierżawy, oświadczenia ww. osób oraz J.W. i F.W. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2011 r. wznowił z urzędu postępowanie, ponieważ pojawiły się istotne dla sprawy, nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa). Na podstawie materiału dowodowego organ ustalił, iż F.W. nie spełnia warunków kwalifikujących go do otrzymania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, bowiem w 2007 roku na deklarowanych we wniosku o działkach rolnych nie prowadził działalności rolniczej. W odwołaniu od tej decyzji F.W. zarzucił organowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa oraz zakwestionował zasadność postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania. Odwołujący podkreślił, że w sentencji decyzji organ powołał § 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), co oznacza, że istotnej oceny pierwotnej decyzji z dnia 24 stycznia 2008 r. przyznającej płatności, dokonano przez pryzmat aktu prawnego wydanego ponad rok później. W ocenie odwołującego, decyzja zawiera nieścisłości, które czynią ją nieczytelną. Ponadto, organ I instancji nie zakwestionował, że uzyskane dopłaty w całości były przeznaczone na działalność rolniczą. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia 14 lutego 2012 r. powołując m.in. art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 Kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 15 listopada 2011 r., odmówił przyznania F.W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) typ ONW - nizinne strefa II na rok 2007 oraz nałożył sankcję w wysokości 2444,64 zł, która będzie potrącona z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Organ odwoławczy podzielając zarzuty odwołania dotyczące przytoczenia podstaw prawnych decyzji pierwszoinstancyjnej oraz nieprawidłowości w opisie stanu faktycznego sprawy podkreślił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdzał, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 nieprawidłowo zadeklarował powierzchnię działek rolnych o numerach 106, 77/2, 77/40, 77/41, 79, 77/46, 11/5. Skarżący nie był bowiem faktycznym posiadaczem i użytkownikiem tych gruntów. Wobec istnienia nowych okoliczności faktycznych i dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, tj. oddania przez odwołującego się w dzierżawę gruntów rolnych, potwierdzonego stosownymi umowami, organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie oraz wydał decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, F.W. powtórzył zarzuty i argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dotyczące naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz ponownie zakwestionował zasadność postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., Poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. W niniejszej sprawie, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Co istotne, zaskarżona decyzja została wydana po uprzednim wznowieniu postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 24 stycznia 2008 r. o przyznaniu F.W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. W związku z powyższym podkreślić należy, iż instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w przepisach prawa procesowego. Stosownie do art. 151 w zw. z art. 149 § 2 Kpa, organ administracji publicznej, po wznowieniu postępowania i rozpatrzeniu sprawy pod kątem przyczyn wznowienia i jej istoty, wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b Kpa; 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b Kpa i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy; 3) stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli na mocy art. 146 § 1 Kpa, nastąpiło przedawnienie możliwości jej uchylenia; 4) stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli wskutek wznowienia postępowania mogłaby zostać wydana decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa). Powołana regulacja prawna adresowana jest do organu orzekającego w postępowaniu wznowionym w pierwszej instancji i wyznacza jego zakres decyzyjny, przy czym podstawową kompetencją merytoryczną tego organu jest uchylenie decyzji dotychczasowej i orzeczenie co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 Kpa). Kompetencja ta realizowana jest wówczas, gdy organ stwierdzi istnienie którejś z podstaw wznowienia, a nie wystąpi żadna z negatywnych przesłanek, określonych w art. 146 Kpa, wykluczająca uchylenie tej decyzji. W tym przypadku, obowiązek rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika bezpośrednio z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia, które wedle rozwiązań przyjętych w przepisach Kpa, nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (art. 149 § 2 Kpa). Spełniając powyższy obowiązek, organ administracji publicznej nie wydaje jednak w tym zakresie dwóch odrębnych decyzji, lecz w jednej decyzji - kończącej postępowanie w sprawie wznowienia - podejmuje dwa rozstrzygnięcia, z których jedno uchyla dotychczasową decyzję, drugie zaś ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną co do jej istoty (zob. wyrok NSA z 30 października 1996r., SA/Wr 3437/95, LEX nr 27359). Stwierdzić zatem należy, że w postępowaniu wznowionym, decyzja organu pierwszej instancji, wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, zawiera rozstrzygnięcie składające się z dwóch elementów, z których jeden - eliminuje z obrotu prawnego dotychczasową decyzję, drugi zaś - ponownie rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Oznacza to, że poddanie kontroli instancyjnej decyzji wydanych w postępowaniu wznowionym, musi skutkować uznaniem kompetencji organu odwoławczego do wydania rozstrzygnięcia składającego się z trzech elementów, wśród których, obok dwóch elementów mogących tworzyć rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, konieczne jest także zawarcie rozstrzygnięcia co do dalszego bytu prawnego zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej. Skorzystanie przez stronę ze środków odwoławczych nakłada bowiem na organ wyższego stopnia obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania nowego rozstrzygnięcia, przy czym - w tym zakresie - organowi odwoławczemu przysługują takie same kompetencje orzecznicze, jak organowi pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 28 września 1994r., III SA 1496/93, LEX nr 26028). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd w niniejszym składzie zauważa, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom wskazanym w art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uchylił w całości wydaną w wyniku wznowienia postępowania decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 15 listopada 2011 r., odmówił przyznania F.W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 oraz nałożył sankcję, spowodowało bowiem skutek tego rodzaju, że w obrocie pozostały dwie pozostające ze sobą w sprzeczności decyzje: pierwszoinstancyjna z dnia 24 stycznia 2008 r.– w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności obszarowej za 2007 r. i będąca przedmiotem skargi decyzja z dnia 14 lutego 2012 r., orzekająca m.in. o odmowie przyznania takiej płatności. Sytuacja taka jest nie do zaakceptowania w świetle uregulowanej w art. 16 § 1 Kpa zasady trwałości decyzji ostatecznych. Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy winien uwzględnić powyższą ocenę, a po przeprowadzeniu postępowania podjąć jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 Kpa, w którym wypowie się również co do losów prawnych decyzji z dnia 24 stycznia 2008 r. o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Z uwagi na charakter stwierdzonych uchybień, dokonywanie oceny zarzutów zawartych w skardze byłoby przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. należało orzec jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto zgodnie z art. 152 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a., określając je w wysokości wynikającej z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).