I SA/Gd 433/18

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia nakazu płatniczego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF, którego braki usunięto w dniu 2 lipca 2018 r., skarżący K. D. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z pracy świadczonej za granicą, których wysokości nie określił (nie wpisując w podpisany przez siebie formularz), prowadzi sam gospodarstwo domowe, jest właścicielem gospodarstwa rolniczego o powierzchni 3,2 ha, w ramach którego prowadzi agroturystykę i hodowlę ryb, posiada samochód osobowy, korzysta ze służebności mieszkania (należącego do jego brata), nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani wierzytelności, ponosi koszty utrzymania związane z pobytem za granicą (których nie wyszczególnił) w kwocie 5.000 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani rzecznikiem patentowym. W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej p.p.s.a.– prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 12 lipca 2018 r., wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez niego za 2017 rok, b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 kwietnia br., a w przypadku ich nieposiadania – złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, c) dokumentu potwierdzającego wysokość zarobków z pracy za granicą za okres ostatnich trzech miesięcy wraz ze wskazaniem, w jakiej formie są one wypłacane (za pośrednictwem rachunku bankowego, czy też gotówką), d) oświadczenia w przedmiocie wysokości przyznanych mu płatności na lata 2017-2018 przekazywanych przez ARiMR i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty), e) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres od 1 marca br. z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej na terenie kraju, a w przypadku, gdy wnioskodawca jest podatnikiem VAT również odpisów deklaracji VAT-7/7K, f) dowodów poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania za granicą, a także dokumentów potwierdzających pozostałe wydatki, g) oświadczenia, czy z jego majątku jest aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak – przedłożenia dowodów potwierdzających zastosowane środki egzekucyjne. Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 18 lipca 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 38), jednakże wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca przedłożył natomiast pismo z dnia 31 lipca 2018 r., w którym wyjaśnił, iż postanowił uiścić należne wpisy w każdej ze spraw, gdyż jest to dla niego mniejszy kłopot i nakłady niż uzyskanie wszystkich żądanych dokumentów. W tych okolicznościach uznać należy, iż zakreślony termin upłynął bezskutecznie z dniem 1 sierpnia 2018 r. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał w niniejszej sprawie, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.