I SA/Gd 442/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2018 r. (data prezentaty), złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący D. D. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż z małżonką jest w separacji (mimo, iż w rubryce 6. Stan rodziny wymienił ją jako członka rodziny, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym), poza samochodem marki [...] z 1999 roku, nie posiada innego majątku, w tym oszczędności, nie ma stałego źródła dochodów, nie posiada żadnych zobowiązań oraz nie ponosi stałych wydatków. Małżonka także nie pracuje i nie osiąga dochodów. Skarżący w rubryce 8 dotyczącej stanu majątkowego osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym podał: " brak wspólnego gospodarstwa domowego". Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 14 dni: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawcę, jego małżonkę za rok 2017 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych przez małżonków za ten rok; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie od 1 maja 2018 r.; w przypadku ich nieposiadania – złożenia przez każdego z małżonków oświadczenia w tym przedmiocie; c/ oświadczenia małżonki w przedmiocie składników jej majątku, o których mowa w rubryce 7 formularza PPF; d/ dokumentu potwierdzającego, iż wnioskodawca oraz jego małżonka mają status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (decyzji wydanej w tym przedmiocie/zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy); e/ wskazania, czyją własność stanowi mieszkanie, w którym zamieszkuje wnioskodawca i jego małżonka (położony przy [...]), na podstawie, jakiego tytułu prawnego małżonkowie zajmują tę nieruchomość oraz wyjaśnienia, czy małżonkowie zajmują tę nieruchomość odpłatnie czy też nieodpłatnie oraz kto i w jakim zakresie ponosi koszty związane z eksploatacją tej nieruchomości; jeżeli wydatki te ponosi wnioskodawca, jego małżonka w całości, bądź w części – przedłożenia dokumentów obrazujących ich wysokość poniesioną przez wnioskodawcę, jego małżonkę w okresie ostatnich trzech miesięcy (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, ubezpieczeń majątkowych, podatku od nieruchomości itp.) oraz jasnego wskazania, z jakich środków są one regulowane; f/ dowodów potwierdzających wysokość pozostałych wydatków wnioskodawcy i jego małżonki, tj. opłat za RTV, telefon, internet, wydatków związanych z używaniem samochodu, tj. zakupem paliwa, ubezpieczeniami, itp. oraz jasnego wskazania, z jakich środków są one ponoszone oraz z jakich środków wnioskodawca, jego małżonka ponoszą koszty swojego wyżywienia, zakupu środków czystości, odzieży i obuwia i innych; g/ oświadczenia, czy wnioskodawca, jego małżonka w okresie ostatnich sześciu miesięcy ubiegali się, a także czy korzystali ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej, w tym odmownych); h/ oświadczenia, czy wnioskodawca, jego małżonka otrzymują pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); i/ oświadczenia wnioskodawcy, z jakich środków pokrywa koszty zastępstwa prawnego z wyboru w niniejszej sprawie. Skarżący został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy, jak również o tym, iż nie jest zobowiązany do przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej małżonki tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód bądź separacja, a wnioskodawca przedstawi stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 3 września 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 6 załącznika do akt). W piśmie z dnia 7 września 2018 r. pełnomocnik wniósł o przedłużenie skarżącemu terminu do wykonania zarządzenia z dnia 14 sierpnia 2018 r. o co najmniej 14 dni ze względu na obszerność żądanej dokumentacji. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 12 września 2018 r. przedłużono skarżącemu termin do wykonania przedłożenia wszystkich dokumentów wymienionych w wezwaniu o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, o czym pełnomocnik został poinformowany w dniu 11 października 2018 r. (potwierdzenie odbioru, k. 20 załącznika do akt). Dnia 18 października 2018 r. pełnomocnik złożył kolejny wniosek o przedłużenie skarżącemu terminu do wykonania wezwania referendarza sądowego o co najmniej 14 dni ponownie powołując się na obszerność żądanej dokumentacji. Zarządzeniem z dnia 25 października 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przedłużenia terminu do przedłożenia wszystkich dokumentów wymienionych w wezwaniu. Skarżący w okresie od sporządzenia wniosku o przedłużenie zakreślonego w zarządzeniu 14-dniowego terminu, który – co wymaga podkreślenia – został mu przedłużony o kolejne 7 dni, do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłał żadnego z wymaganych dokumentów, mimo iż znaczną ich część stanowiły pisemne oświadczenia skarżącego, jego małżonki i członków jego rodziny (w przypadku, gdy udzielają oni pomocy finansowej lub rzeczowej małżonkom), a także dokumenty, które potwierdzałyby wysokość opłat za media i zajmowane mieszkanie, które bez wątpienia są w posiadaniu skarżącego bądź jego małżonki. W ocenie referendarza sądowego skarżący od momentu doręczenia pełnomocnikowi zarządzenia z dnia 14 sierpnia 2018 r., tj. od 3 września 2018 r., do dnia wydania niniejszego orzeczenia miał dostatecznie dużo czasu (ponad półtora miesiąca), aby wystąpić do innych podmiotów o wydanie żądanych dokumentów, w tym do urzędu pracy, czy też do banków (jeżeli małżonkowie nie posiadają elektronicznego dostępu do swoich rachunków bankowych). W tym stanie sprawy należało uznać, iż skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. W związku z powyższym referendarz sądowy stwierdził, iż skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił. Warto nadmienić, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 28 września 2018 r. małżonka skarżącego (z którą jak utrzymuje skarżący nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa domowego), za pośrednictwem swojego rachunku bankowego, uiściła za skarżącego kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. W konsekwencji niniejsze rozstrzygnięcie na obecnym etapie postępowania ani nie ogranicza skarżącemu dostępu do sądu, ani też nie pozbawia go tego prawa, zagwarantowanego Konstytucją RP. Jak już bowiem wskazano należny wpis sądowy od skargi został już uiszczony w niniejszej sprawie, co skutkuje przyjęciem przez sąd do rozpoznania sprawy ze skargi wnioskodawcy. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.